سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

شهاب, جمشید, سودائی زاده, حمید, سیفتی, سید ابراهیم, کمالی, کاظم, حکیم زاده, محمد علی. (1405). بررسی تأثیر مالچ و بادشکن بر رشد و کنترل علف‌های هرز سورگوم تحت تنش خشکی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 15(50), 85-100. doi: ‎10.22052/deej.2026.258322.1138
جمشید شهاب; حمید سودائی زاده; سید ابراهیم سیفتی; کاظم کمالی; محمد علی حکیم زاده. "بررسی تأثیر مالچ و بادشکن بر رشد و کنترل علف‌های هرز سورگوم تحت تنش خشکی". سامانه مدیریت نشریات علمی, 15, 50, 1405, 85-100. doi: ‎10.22052/deej.2026.258322.1138
شهاب, جمشید, سودائی زاده, حمید, سیفتی, سید ابراهیم, کمالی, کاظم, حکیم زاده, محمد علی. (1405). 'بررسی تأثیر مالچ و بادشکن بر رشد و کنترل علف‌های هرز سورگوم تحت تنش خشکی', سامانه مدیریت نشریات علمی, 15(50), pp. 85-100. doi: ‎10.22052/deej.2026.258322.1138
شهاب, جمشید, سودائی زاده, حمید, سیفتی, سید ابراهیم, کمالی, کاظم, حکیم زاده, محمد علی. بررسی تأثیر مالچ و بادشکن بر رشد و کنترل علف‌های هرز سورگوم تحت تنش خشکی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 15(50): 85-100. doi: ‎10.22052/deej.2026.258322.1138

بررسی تأثیر مالچ و بادشکن بر رشد و کنترل علف‌های هرز سورگوم تحت تنش خشکی

مهندسی اکوسیستم بیابان
مقاله 6، دوره 15، شماره 50، خرداد 1405، صفحه 85-100    اصل مقاله (1.04 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): ‎10.22052/deej.2026.258322.1138
نویسندگان
جمشید شهاب1؛ حمید سودائی زاده* 2؛ سید ابراهیم سیفتی3؛ کاظم کمالی4؛ محمد علی حکیم زاده4
1دانشجوی دکتری مدیریت کنترل بیابان، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد ، ایران
3گروه مدیریت مناطق خشگ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
4گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
چکیده
این تحقیق به‌منظور بررسی تأثیر کاربرد مالچ‌های سلولزی و پلاستیکی و بادشکن زنده بر کاهش اثرات منفی ناشی از تنش خشکی بر گیاه سورگوم و کنترل علف‌های هرز در شرایط مزرعه انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال 1404 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل سه سطح تنش خشکی (90، 50 و 25 درصد ظرفیت مزرعه) و 5 مالچ (شاهد، مالچ کاه، مالچ کارتن، مالچ پلاستیک سفید و مالچ پلاستیک سیاه) و دو تیمار بادشکن شامل بادشکن و بدون بادشکن بودند. نتایج بررسی نشان داد کاربرد مالچ به‌خصوص مالچ پلاستیکی تعداد علف‌های هرز را کاهش داد به‌طوری‌که مالچ پلاستیک سفید در 3 تاریخ مختلف تعداد این گیاهان را 5/99%، 5/96%، 68/98% نسبت به تیمار بدون مالچ تحت تنش خشکی شدید و در تیمار عدم وجود بادشکن کاهش داد. استفاده از مالچ‌های پلاستیکی سفید و سیاه در تیمار تنش خشکی شدید و عدم وجود بادشکن، ارتفاع سورگوم را در پنج مرحله از رشد بین 37 تا 76 درصد در مقایسه با تیمار بدون مالچ افزایش داد. مالچ پلاستیک سفید وزن‌تر و خشک گیاه را به‌ترتیب 69% و 72% و مالچ کارتن وزن‌تر و خشک‌ریشه را به‌ترتیب 9/72 % و 72% نسبت به تیمار شاهد (بدون مالچ) تحت تنش خشکی شدید و عدم وجود بادشکن افزایش داد. به‌طورکلی کاربرد مالچ اثرات منفی ناشی از تنش خشکی را کاهش داده و ضمن کنترل علف‌های هرز، منجر به افزایش ارتفاع، وزن‌تر و خشک اندام هوایی و ریشه سورگوم گردید.
کلیدواژه‌ها
مالچ؛ ارتفاع گیاه؛ علف هرز؛ سورگوم
سایر فایل های مرتبط با مقاله
مراجع
  1. Abd El-Mageed, T. A., El-Samnoudi, I. M., Ibrahim, A. E. A. M., & Abd El Tawwab, A. R. (2018). Compost and mulching modulates morphological, physiological responses and water use efficiency in (Sorghum bicolor Moench) under low moisture regime. Agricultural Water Management, 208, 431-439.
  2. Abdolhayan Noqabi, M., & Baradaran Firouzabadi, M. (2002). Introducing a simple and quick method for determining the soil moisture curve. Sugar beet, 17(2), 1-4.
  3. Ahmad, S., Raza, M. A. S., Saleem, M. F., Iqbal, R., Zaheer, M. S., Haider, I., & Khan, I. H. (2020). Significance of partial root zone drying and mulches for water saving and weed suppression in wheat. JAPS: Journal of Animal & Plant Sciences, 30(1), 154-162.
  4. Akhtar, K., Wang, W., Ren, G., Khan, A., Feng, Y., & Yang, G. (2018). Changes in soil enzymes, soil properties, and maize crop productivity under wheat straw mulching in Guanzhong, China. Soil and Tillage Research, 182, 94-102.
  5. Akhtar, K., Wang, W., Ren, G., Khan, A., Feng, Y., Yang, G., & Wang, H. (2019). Integrated use of straw mulch with nitrogen fertilizer improves soil functionality and soybean production. Environment International, 132, 105092.
  6. Alizadeh, P., Sodaeizadeh, H., Mosleh Arani, A., & Hakimzadeh, M.A. (2025). Comparing yield, nutrient uptake and water use efficiency of Nasturtium officinale. Heliyon, cultivated iv aquaponic, hydroponic and soil systems. Heliyon,
  7. Anjum, S. A., Ashraf, U., Tanveer, M., Khan, I., Hussain, S., Shahzad, B., ... & Wang, L. C. (2017). Drought induced changes in growth, osmolyte accumulation and antioxidant metabolism of three maize hybrids. Frontiers in plant science, 8, 69.
  8. Askarnejad, M., Sodaeeizadeh, H., Mosleh Arani, A., Yazdani Biouki, R., & Mavandi, P. (2019a). Effect of silicon in improving drought tolerance of stevia (Stevia rebaudiana Bertoni) under moisture stress. Environmental Stresses in Crop Sciences, 12(3), 847–863. (In Persian).
  9. Askarnejad, M., Sodaeeizadeh, H., Mosleh Arani. A., & Yazdani-Biouki, R. (2019b). Effect of Silicon on Some Characteristics of Purple Basil (Ocimum basilicum) Under Drought Stress. IJHST, 20 (1) :21-30. (In Persian).
  10. Azadbakht, S., Rafiee, M., & Khorgami, A. (2022). Physiological and agronomic responses of grain sorghum cultivars to drought stress and mycorrhizal fungus in summer cropping. Journal of Crop Production, 15(4), 63–80. (In Persian).
  11. Behzadnejad, J., Tahmasebi-Sarvestani, Z., Aein, A., & Mokhtassi-Bidgoli, A. (2020). Wheat straw mulching helps improve yield in sesame (Sesamum indicum) under drought stress. International Journal of Plant Production, 14(2), 389-400.
  12. Behzadnezhad, J., Tahmasebi Sarvestani, Z. A., Aein, A., & Mokhtasi Bidgoli, A. (2018). Effect of drought stress and wheat straw mulch on morpho-physiological traits of sesame. Ecophysiology of Crop Plants, 12(3), 393–410. (In Persian).
  13. Birhanu, M. W., & Negussie, Z. T. (2024). Arbuscular mycorrhizal (AM) fungi symbiosis in sustainable production of sorghum (Sorghum bicolor Moench) under drought stress: an emerging biofertilizer in dryland areas. Advances in Agriculture, 1, 8814543.
  14. Chauhan, B.S. 2012. Weed ecology and weed management strategies for dry-seeded rice in Asia. Weed Technology 26(1): 1-13 .
  15. El-Beltagi, H. S., Basit, A., Mohamed, H. I., Ali, I., Ullah, S., Kamel, E. A., & Ghazzawy, H. S. (2022). Mulching as a sustainable water and soil saving practice in agriculture: A review. Agronomy, 12(8), 1881.
  16. El-Gamal, H. E., Mahmoudi, H., Ali, E., & Badran, A. (2023). The role of fences in growth, productivity, and pest control of some quinoa genotypes to enhance stress tolerance under aeolian deposit conditions. Journal of Plant Biology and Crop Research, 6(2), 1081-1092.
  17. El-Gamal, H. E. M., Mahmoudi, H., & Badran, A. E. (2025). Effect of Windbreaks on Microclimate, Growth and Productivity of Some Quinoa Genotypes. Journal of Desert and Environmental Agriculture, 5(1), 79-96.
  18. El-Samnoudi, I. M., Ibrahim, A. E. A. M., Abd El Tawwab, A. R., & Abd El-Mageed, T. A. (2019). Combined effect of poultry manure and soil mulching on soil properties, physiological responses, yields and water-use efficiencies of sorghum plants under water stress. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 50(20), 2626-2639.
  19. (2021). The impact of disasters and crises on agriculture and food security. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
  20. Farooq, M., Hussain, M., Ul-Allah, S., & Siddique, K. H. M. (2019). Physiological and agronomic approaches for improving water-use efficiency in crop plants. Agricultural Water Management, 219, 95–108.
  21. Ghanbari, M., Mokhtasi Bidgoli, A., Zanganeh, R., Mansour Ghanāʾi Pashāki, K., & Kamran, R. (2021). Effect of organic mulch on morpho-physiological and biochemical traits of forage sorghum (Sorghum bicolor) in response to different irrigation regimes. Research in Agricultural Sciences in Dry Areas, 3(1), 77–95. (In Persian).
  22. Helfer, F., Zhang, H., & Lemckert, C. (2009). Evaporation reduction by windbreaks: Overview, modelling and efficiency. Urban Water Security Research Alliance Technical Report Alliance Technical Report No. 16.
  23. Hosseini, M.S., Samsampour, D., Zahedi, S.M, Zamanian, K., Rahman, M.M., Mostofa, M.G., & Tran, L.S.P. (2021). Melatonin alleviates drought impact on growth and essential oil yield of lemon verbena by enhancing antioxidant responses, mineral balance, and abscisic acid content. Physiol Plant, 172:1363–75.
  24. Irshad, M., Ullah, F., Fahad, S., Mehmood, S., Khan, A. U., Brtnicky, M., ... & Danish, S. (2021). Evaluation of Jatropha curcas L. leaves mulching on wheat growth and biochemical attributes under water stress. BMC Plant Biology, 21(1), 303.
  25. Khodkhodai, H., Sodaeizadeh, H., & Mosleh Arani, A. (2022). Effect of glycine betaine foliar spray on growth and some physiological traits of canola (Brassica napus) under drought stress in the field. Desert Ecosystem Engineering, 3(4), 79–89. (In Persian).
  26. Kishore, G., Babu, B. M., Kandpal, K., Satishkumar, U., & Ayyangowdar, M. S. (2018). Effect of plastic mulching and irrigation levels on plant growth parameters of tomato crop (Solanum lycopersicum). Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 7(5), 3059-3064.
  27. Lami, F., Boscutti, F., Barbieri, S., Fabro, M., Masin, R., Nikolić, N., & Marini, L. (2025). Drought conditions, tillage regime and soil phosphorous modulate the incidence of weeds, pests and pathogens in arable crops. Scientific Reports, 15(1), 24383.
  28. Maciel, C.D.G., Poletine, J.P., Velini, E.D., Belisário, D.R.S., Martins, F.M., & Alves, L.S. (2008). Weeds interference periods in watermelon crop. Horticultura Brasileira 26: 107-111.
  29. Mon, M. M., & Oue, H. (2023). Effects of shredded paper mulch on Komatsuna Spinach under three soil moisture levels. Agronomy, 13(10), 2502.
  30. Nithisha, A., Bokado, K., & Charitha, K. S. (2022). Mulches: Their impact on the crop production. The Pharma Innovation Journal, 11(7), 3597-3603.
  31. Ossom, E. M., & Matsenjwa, V. N. (2007). Influence of mulch on agronomic characteristics, soil properties, disease and insect pest infestation of dry bean (Phaseolus vulgaris) in Swaziland. World Journal of Agricultural Sciences, 3(6), 696-703.
  32. Payero, J.O., Melvin, S.R., Irmak, S., & Tarkalson, D. (2009). Yield response of corn to deficit irrigation in a semiarid climate. Agricultural Water Management, 84, 101-112.
  33. Prajapati, V. M., Jilariya, D. J., Mevada, R. J., Tandel, M. B., Bhanderi, B. N., Patel, D. P., & Husain, M. (2024). Productivity of Paddy in South Gujarat. Int. J. Plant Soil Sci, 36(5), 800-807.
  34. Rad, S.V., Valadabadi, S.A.R., Pouryousef, M., Saifzadeh, S., Zakrin, H.R., Mastinu, A. (2020). Quantitative and qualitative evaluation of Sorghum bicolor under intercropping with legumes and different weed control methods. Horticulturae , 6 (4): 78.
  35. Rafiee, M. 2020. Effect of sowing time on growth and yield of forage sorghum (Sorghum bicolor) cultivars in second cropping in temperate region of Lorestan province. Iranian Journal of Crop Sciences, 20(3), 180-193. (In Persian).
  36. Ramzan, T., Shahbaz, M., Maqsood, M.F, Zulfiqar, U., Saman, R.U, Lili, N., et al. (2023). Phenylalanine supply alleviates the drought stress in mustard (Brassica campestris) by modulating plant growth, photosynthesis and antioxidant defense system. Plant Physiol Biochem. 201, 107828.
  37. Rathika, S., Ramesh, T., & Jagadeesan, R. (2023). Weed management in sugarcane: A review. The Pharma Innovation Journal, 12(6): 3883-3887.
  38. Seleiman MF, Al-Suhaibani N, Ali N, Akmal M, Alotaibi M, Refay Y, et al. (2021). Drought stress impacts on plants and different approaches to alleviate its adverse effects. Plants, 10:259.
  39. Singh, M., Thapa, R., Kukal, M. S., Irmak, S., Mirsky, S., & Jhala, A. J. (2022). Effect of water stress on weed germination, growth characteristics, and seed production: a global meta-analysis. Weed Science, 70(6), 621-640.
  40. Sodaeizadeh, H., & Mansouri, F. (2014). Effects of drought stress on dry matter accumulation, nutrient concentration and soluble carbohydrate of Salvia macrosiphon as a medicinal plant. Arid Biome, 4(1), 1–9. (In Persian).
  41. Sokombela, A., Ndhlala, A. R., Bopape-Mabapa, M. P., Eiasu, B. K., Mpai, S., & Nyambo, P. (2025). Colored plastic mulch impacts on soil properties, weed density and vegetable crop productivity: A meta-analysis. Scientific Reports, 15(1), 31891.
  42. Teferra, T. F., & Awika, J. M. (2019). Sorghum as a healthy global food security crop: opportunities and challenges. Cereal Foods World, 64(5), 1-8.
  43. Thilakarathna, R. C. N., Madhusankha, G. D. M. P., & Navaratne, S. B. (2022). Potential food applications of sorghum (Sorghum bicolor) and rapid screening methods of nutritional traits by spectroscopic platforms. Journal of Food Science, 87(1), 36-51.
  44. Thompson, J. B., Symonds, J., Carlisle, L., Iles, A., Karp, D. S., Ory, J., & Bowles, T. M. (2023). Remote sensing of hedgerows, windbreaks, and winter cover crops in California's Central Coast reveals low adoption but hotspots of use. Frontiers in Sustainable Food Systems, 7, 1052029.
  45. Wang, J., Patruno, L., Zhao, G., & Tamura, Y. (2024). Windbreak effectiveness of shelterbelts with different characteristic parameters and arrangements by means of CFD simulation. Agricultural and Forest Meteorology, 344, 109813.
  46. Yang, X., Lu, M., Wang, Y., Wang, Y., Liu, Z., & Chen, S. (2021). Response mechanism of plants to drought stress. Horticulturae, 7(3), 50.
  47. Yusuf, U. M. E. R., Abebe, Y. A., Daba, N. A., Eliyas, A. B. D. I., Abdumalik, M., Ahmed, S., & Chavula, P. (2024). Sorghum (Sorghum bicolor) yield and water use efficiency depending on planting techniques and soil mulching in drought-prone areas, Babile District, Ethiopia. Nova Geodesia, 4(4), 182-182.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 149
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 90