تحلیل امکان تجرد فوق عقلانی نفس در اندیشۀ ابنعربی | ||
| مطالعات عرفانی | ||
| دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 42، اسفند 1404، صفحه 217-256 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/se.2026.115400 | ||
| نویسندگان | ||
| مرضیه پزشگیان* 1؛ روح الله سوری2 | ||
| 1دانشجوی دکترای حکمت متعالیه، دانشگاه خوارزمی، تهران | ||
| 2استادیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، | ||
| چکیده | ||
| در منظومۀ عرفانی ابنعربی، نفس انسانی حقیقتی ذومراتب است که در سیری اشتدادی از تعلقات مادی تا مرتبۀ تجرد فوق عقلانی مدارج استکمالی را تجربه میکند. ابنعربی معرفت حقیقی را نه حاصل استدلال عقلی و کاربست ابزارهای عقل نظری، بلکه درنتیجۀ کشف، ذوق و شهود الهی میداند و معتقد است که تا نفس از قید عقل نظری رها نشود، به علم و معرفت الهی دست نخواهد یافت. این پژوهش با روش تحلیلیتفسیری و رویکرد فلسفیعرفانی، به بررسی و تحلیل امکان تجرد فوق عقلانی نفس در اندیشۀ ابنعربی پرداخته است. در این چارچوب، مفهوم «طور وراء طور عقل» به مرتبهای معرفتشناسانه اشاره دارد که علم در آن حضوری و شهودی است و نه حصولی. به تناسبِ چنین معرفتی، تجرد فوق عقلانی، مرتبۀ وجودشناسانهای است که نفس انسانی، لاجرم برای دریافت چنین معرفتی، تجربۀ آن را اقتضا دارد و مرتبهای است که نفس به فنا و اتحاد شهودی با حق و بقاء بالله میرسد. در این افق، انسان کامل، مظهر جامع اسماء و صفات الهی و حقیقت محمدیه برزخ جامع میان حق و خلق و عالیترین مرتبۀ تجرد و معرفت است. یافتهها نشان میدهد که حرکت نفس از عقل به فوق عقل، ضرورتی هستیشناسانه و شرط تحقق معرفت شهودی و فنای در حق است، زیرا تنها در این مرتبه است که انسان به شهود وحدت حق در کثرت مظاهر و کمال نهایی خود میرسد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابنعربی؛ تجرد فوق عقلانی نفس؛ طور وراء طور عقل؛ انسان کامل؛ حقیقت محمدیه؛ معرفت شهودی؛ وحدت وجود. 1. مقدمه | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 74 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 38 |
||
