تحلیل جایگاه طبیعت در نظام تعلیمی مولوی (با تکیه بر مثنوی و غزلیات شمس) | ||
| مطالعات عرفانی | ||
| دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 42، اسفند 1404، صفحه 5-32 اصل مقاله (1.06 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/se.2026.115393 | ||
| نویسندگان | ||
| شکوه زارعی* 1؛ احسان رئیسی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران، | ||
| 2استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| بخش مهمی از تعالیم مولوی با استفاده از عناصر طبیعی و اجزاء محیط زیست بیان شدهاست، این تعالیم را میتوان تعالیم طبیعت محور نامید. گرچه تا کنون دربارۀ عناصر طبیعی در زبان مولوی و همچنین ویژگیهای تعالیم مولوی پژوهشهایی انجام گرفتهاست. با این حال این موضوع مغفول مانده که از یک سو قسمت اعظم تعالیم مولوی طبیعت محور است و از سوی دیگر وی از مباحث مربوط به طبیعت و محیط زیست عمدتا در خدمت بیان تعالیم بهره گرفتهاست. بر این اساس تحلیل تعالیم طبیعت محور مولوی و نقش طبیعت در نظام تعلیمی وی میتواند ابعاد مغفول مانده از نظام تعلیمی مولوی و همچنین نحوۀ مواجهۀ وی با نظام طبیعت و محیط زیست را آشکار سازد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و ابزار کتابخانهای کوشیده است مباحث مذکور را تحلیل و تبیین کند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد، طبیعت در مثنوی و غزلیات شمس تنها کارکردی نمادین ندارد، بلکه بخشی از یک نظام تعلیمی است. در این راستا پژوهش حاضر نشان میدهد، مولوی با بهرهگیری از عناصری چون دریا، خورشید، خاک و آتش، مسیر تربیتی سالک را در قالب الگویی پنجمرحلهای ترسیم کرده است. این الگو شامل بازگشت به موطن اصلی، تهذیب نفس، پیمودن مراحل سلوک، رابطهی سالک و رهبر، و در نهایت فنا و بقاست. بر این اساس، عناصر طبیعی در مثنوی بهمثابه ابزار آموزشی عمل میکنند و جایگاهی محوری در تبیین آموزههای عرفانی و تربیتی مولوی دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ادبیات عرفانی؛ تعالیم مولوی؛ طبیعت؛ مثنوی معنوی؛ مولوی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 100 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 71 |
||
