سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

ابطحی, سید مرتضی, عباسی, حمید رضا. (1404). تعیین حساسیت اراضی به فرسایش بادی در کانون گردوغبار سجزی اصفهان. سامانه مدیریت نشریات علمی, 14(49), 1-14. doi: ‎10.22052/deej.2025.256845.1107
سید مرتضی ابطحی; حمید رضا عباسی. "تعیین حساسیت اراضی به فرسایش بادی در کانون گردوغبار سجزی اصفهان". سامانه مدیریت نشریات علمی, 14, 49, 1404, 1-14. doi: ‎10.22052/deej.2025.256845.1107
ابطحی, سید مرتضی, عباسی, حمید رضا. (1404). 'تعیین حساسیت اراضی به فرسایش بادی در کانون گردوغبار سجزی اصفهان', سامانه مدیریت نشریات علمی, 14(49), pp. 1-14. doi: ‎10.22052/deej.2025.256845.1107
ابطحی, سید مرتضی, عباسی, حمید رضا. تعیین حساسیت اراضی به فرسایش بادی در کانون گردوغبار سجزی اصفهان. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 14(49): 1-14. doi: ‎10.22052/deej.2025.256845.1107

تعیین حساسیت اراضی به فرسایش بادی در کانون گردوغبار سجزی اصفهان

مهندسی اکوسیستم بیابان
دوره 14، شماره 49، اسفند 1404، صفحه 1-14    اصل مقاله (1.08 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): ‎10.22052/deej.2025.256845.1107
نویسندگان
سید مرتضی ابطحی* 1؛ حمید رضا عباسی2
1بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کاشان، ایران.
2گروه بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
چکیده
فرسایش بادی و طوفان‌های گردوغبار به یکی از اساسی‌ترین چالش‌های کشور و استان اصفهان تبدیل شده است. بدین منظور، ویژگی‌های بادهای فرساینده و حساسیت اراضی به فرسایش بادی در منطقۀ سجزی واقع در شرق اصفهان مورد مطالعه قرار گرفت. با استفاده از آمار سرعت و جهت باد ساعتی چهار ایستگاه هواشناسی، جهت، شدت و انرژی بادهای فرساینده محاسبه شد. محدودۀ کانون گردوغبار سجزی، به کمک تصاویر ماهواره‌ای و مطالعات میدانی مشخص گردید. برای تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی و محاسبۀ سرعت آستانه باد و فرسایش‌پذیری خاک، به ‌ترتیب 9 و 6 نمونه برداشت شد. میزان فرسایش در سرعت‌های مختلف باد در تونل باد اندازه‌گیری و سرعت آستانۀ باد به دو روش مشاهداتی و محاسباتی تعیین گردید. مقاومت فشاری و برشی خاک در عرصه به کمک دستگاه پنترومتر و توروین اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که انرژی بادهای فرساینده براساس شاخص پتانسیل حمل ماسه در ایستگاه شرق اصفهان در کلاس زیاد است. جهت باد غالب فرساینده از شرق به غرب، یعنی از دشت سجزی به سمت شهر اصفهان است. آستانۀ فرسایش بادی از 5/6 تا 12 متر بر ثانیه متغیراست و مقاومت برشی خاک سطحی از1 تا 06/2 و مقاومت فشاری از 1/1 تا 2 گرم بر سانتی‌متر مکعب تغییر می‌کند. با توجه به نتایج، حساسیت خاک منطقۀ سجزی به فرسایش بادی، بسیار بالاست. جنگل‌کاری و بوته‌کاری با گونه‌های بومی و مقاوم و استفاده از مالچ‌های سازگار با محیط‌زیست در نقاط حساس‌تر به‌همراه مدیریت بهره‌برداری از سرزمین و معادن پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
اصفهان؛ بیابان؛ دشت سجزی؛ فرسایش بادی؛ کانون گردوغبار
سایر فایل های مرتبط با مقاله
مراجع
  1. Abbasi, H., Gohardoust, A., khaksarian, F., & Baranizadeh, M. (2022). Identification of land sensitivity to wind erosion using field data in Hamoun-e Baringak, Sistan. Journal of Natural Environmental Hazards, 11(33), 121-134.
  2. Abbasi, H., Ruhipour, H., Khosrowshahi, M., Kashki, M., Dashtakian, K., Qurbanian, D., & Rudgarmi, P. (2013). The distribution of wind deposits in the country based on aerial photographs (1372-1382) (report on the progress of the country's sand dunes digital data bank). The third national conference on wind erosion and dust storms - Yazd University.
  3. Behrawan, H., Yarahmadi, J., & Abbasi, H. (2023). Identification and Monitoring of Sand and Dust Storms Sources (SDSS) in East Azarbaijan Province. Geographic Research, 38(3), 319-329.
  4. Breed, C.S., & Grow, T. (1979). Morphology and distribution of dunes in sand seas observed by remote sensing a study of global sand seas: US Government Printing Office Washington, DC. 1052, 253-302.
  5. Duniway, M., Alix, C., Pfennigwerth, A., Stephen, E. Fick, Travis, W., and Barger, N. (2019). Wind Erosion and Dust from US Drylands: A Review of Causes, Consequences, and Solutions in a Changing World. Ecosphere, 10, 3. https://doi.org/10.1002/ecs2.2650.
  6. Fryberger, S.G., & Dean, G. (1979). Dune forms and wind regime. In: McKee, E.D. (Ed.), A Study of Global Sand Seas, U.S. Geological Survey, Washington, Professional Paper, 1052, 137–169.
  7. Heidarian, P., Azhdari, A., Jodaki, M., Darvishi Khatooni, H., & Shahbazi, R. (2017). Identifying interior sources of dust storms using remote sensing, GIS and geology (case study: Khuzestan province). Scientific Quarterly Journal of Geosciences, 27(105), 33-46.
  8. Jafari, M., Zehtabian, Gh.R., & Mesbahzadeh, T. (2019). Statistical analysis of the dust storm phenomenon (case study: Isfahan). Iranian Journal of Range and Desert Research, 25(4), 863-876.
  9. Javiz E., Jalalian, A., Mosaddeghi, M., Chavoshi, E., & Honarjoo, N. (2023). The Effect of Clay Mulch based on Bentonite Clay in the Dust Storm Stabilization in the Sajzi Critical Region (East of Isfahan). Journal of Water and Soil Science, 26(4), 217-232.
  10. Kharazmi, R., Abbasi, H., Moradi sani, S., & Khaksarian, F. (2023). Identification of Active Dust Source Areas Using Field and Remote Sensing Methods for Determining Wind Erosion Threshold Velocity (Case Study: Eastern Kerman Province). Iranian Journal of Forest and Range Protection Research, 21(1), 55-75.
  11. Kimura, R., & Moriyama, M. (2014). Application of a satellite- based aridity index in dust source regions of northeast Asia. Journal of Arid Environments, 109, 31-38.
  12. Lancaster, N. (1994). Dune morphology and dynamics Geomorphology of desert environments: Springer, 474-505.
  13. Lancaster, N., & Baas, A. (1998). Influence of vegetation cover on sand transport by wind: field studies at Owens Lake, California. Earth Surface Processes and Landforms, 23(1), 69-82.
  14. Livingstone, I., & Warren, A. (1996). Aeolian geomorphology: an introduction, Longman.https://www.mehrnews.com/news/5504313/.
  15. Nasry, M., Rahimi, M., Jalili, H., Tarighat, F., & Damavandi, A. (2025). An examination of the correlation between the occurrence of dust storms and temperature variations in southeastern Iran (case study: Sistan-Baluchistan Province). Iranian Journal of Forest and Range Protection Research, 23(1), doi:10.22092/ijfrpr.2025.368227.1657
  16. Norouzi S., & Khademi, H. (2015). Spatial and Temporal Variation in Dust Deposition Rate in Isfahan and its Relationship with Selected Climatic Parameters. Journal of Water and Soil Science, 19(72), 149-162.
  17. Parsamehr, A.H., & Khosravani, Z. (2017). Analysis of erosive winds and depositions drift potential in desert regions of Esfahan Province. Iranian Journal of Range and Desert Research, 23(4), 832-842.
  18. Pourhashemi, S., Boroghani, M., Zangane Asadi, M. A., & Amir Ahmadi, A. (2016). Analysis relation of vegetation cover on the number of dust event in Khorasan Razavi using geographic information system and remote sensing. RS & GIS for Natural Resources, 6(4), 33-45.
  19. Shahriari, A., Mohammadi, S. M., Shirmohammadi, E., Fatemi Ghomesheh, A., & Galavi, H. (2025). Investigating the spatial distribution of soil wind-erodible indices using geostatistical methods in the Sistan plain. Journal of Natural Environmental Hazards, 14(43), 111-132. doi: 10.22111/jneh.2024.49372.2060
  20. Shirazi, M., Akhavan Ghalibaf, M., Matinfar, H.R., & Nakhkesh, M. (2019). Evaluation of Landsat OLI data for estimating Aerosol Optical Thickness over deserts. Iranian Journal of Range and Desert Research,26(4), 855-867.
  21. Soleimani, Z., Teymouri, P., Darvishi Boloorani, A., Mesdaghinia, A.R., Middleton, N., & Griffin, D.W. (2020). An Overview of Bioaerosol Load and Health Impacts Associated with Dust Storms: A Focus on the Middle East. Atmospheric Environment, 223, 117187. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.atmosenv.2019.117187.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 170
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 153