گونهشناسی معماری خانههای دورۀ صفوی شهر تاریخی ندوشن | ||
| مطالعات معماری ایران | ||
| دوره 14، شماره 27، شهریور 1404، صفحه 97-129 اصل مقاله (4.75 M) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/jias.2025.256109.1356 | ||
| نویسندگان | ||
| داوود امامی میبدی* 1؛ سید فضل ا... میردهقان2 | ||
| 1دانشجوی دکتری مرمت و احیای بنا و بافتهای تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان | ||
| 2استادیار، گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا همدان | ||
| چکیده | ||
| شهر ندوشن واقع در 105 کیلومتری شهر یزد بهعنوان مفصل ارتباطی بین دو حوزۀ یزد و اصفهان مطرح بوده است. در دورۀ صفویه، شارستان ندوشن و برج و باروی شهر گسترش یافته و ساختوساز خانهها نیز افزایش پیدا کرده است. در دوران معاصر، بسیاری از بافت و خانههای صفوی ندوشن تخریب و دچار تغییر شده است؛ لذا بازشناسی خانههای صفوی ندوشن امری مسجل و ضروری است. هدف این پژوهش بررسی و مطالعۀ گونههای معماری خانههای دورۀ صفوی شهر ندوشن است که تاکنون کسی به آن مبادرت نورزیده است. رویکرد این پژوهش کیفی بوده و برای جمعآوری دادهها از دو روش میدانی و اسنادی و در بخش تحلیل دادهها نیز از روش توصیفیتحلیلی استفاده شده است. این تحقیق با مطالعات بستر و زمینۀ خانهها شروع شده و در ادامه، فضاهای مشترک خانههای صفوی بررسی شده و خانهها از جنبۀ فضاهای معماری و ویژگیهای سازهای مورد مقایسۀ تطبیقی قرار گرفته و درنهایت، تجزیهوتحلیل نهایی براساس ویژگیهای کیفی و کمی بین این خانهها صورت پذیرفته است. نتایج پژوهش نشان میدهد که در دورۀ صفوی دو گونه خانه بهصورتهای چهارصفه و حیاطدار در ندوشن به کار میرفته است. خانههای چهارصفۀ صفوی ندوشن وامدار و تداوم الگوی کهن خانهسازی چهارصفه در منطقۀ یزد و میبد بوده که با تغییراتی کالبدی به حیات خود ادامه داده است. خانههای حیاطدار دارای دو زیرگونه بهصورت خانههایی با تقسیمات سهقسمتی و پنجقسمتی است. خانههای یک جبهه ساخت با تقسیمات سهقسمتی بیشترین تعداد خانههای صفوی ندوشن را تشکیل میدهند و پس از آن، خانههای اعیانی با تقسیمات پنجقسمتی را شامل میگردد. درنهایت میتوان اذعان نمود خانههای صفوی ندوشن دارای رگههایی از معماری صفوی اصفهان و معماری محلی و بومی هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خانه؛ معماری؛ صفویه؛ گونهشناسی؛ ندوشن | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,190 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 528 |
||