مطالعهٔ تطبیقی شکوه شاهانهٔ تصویر در زیورآلات تکپیکرههای فتحعلیشاه (اثر میرزابابا) و ناصرالدینشاه (اثر کمالالملک) | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 6، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 13، اسفند 1403، صفحه 117-128 اصل مقاله (1013.19 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2025.255178.1196 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا قنبرپور* 1؛ مهدی محمدزاده2 | ||
| 1کارشناسیارشد هنر اسلامی، گروه هنر اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2استاد تمام، گروه هنرهای اسلامی، دانشگاه آتاترک، ارزروم، ترکیه | ||
| چکیده | ||
| با توجه به اهمیت زیورآلات سلطنتی در ساختار تجسمی و معناشناسانهٔ پیکرنگاری قاجار، میتوان به مدد تصاویر به سیر تحول این زیورآلات در دورهٔ قاجار پی برد. مقالهٔ حاضر با مطالعهٔ توصیفی ـ تحلیلی دو نمونه از پیکرنگاریهای درباری ایران سدهٔ 19 میلادی، و تحلیل دادهها بهصورت تطبیقی در پی بیان تحولات مفهومی این زیورآلات بودهاست. این پژوهش در تلاش برای پاسخ دادن به این پرسش بوده که در طی قرن نوزدهم میلادی، چه تحولاتی در زیورآلات نقششده در تکپیکرههای فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه شکل گرفتهاست و این تحولات چه مفهومی داشتهاند؟ هدف پژوهش، دستیابی به سیر تحول زیورآلات با مقایسهٔ دو تکپیکرهٔ شاهانه اثر دو نقاشباشی زمان خویش است. نقاشی میرزابابا از فتحعلیشاه و نقاشی کمالالملک از ناصرالدینشاه بیدرنگ معلوم مینمایند که این دو تصویر به دو قلمروی مجزای زیباییشناختی و کارکردی تعلق دارند که اساساً از لحاظ تصویرپردازی سلطنتی و شیوهٔ هنری کاملاً متفاوت هستند. اگرچه فتحعلیشاه را در جامهٔ فاخر شرقی و غرق در زیورآلات شاهانه ملاحظه میکنیم اما ناصرالدینشاه با لباس فرم نظامی نمایان شدهاست. این دو تکپیکره در دو سوی سدهٔ قاجار قرار میگیرند؛ سدهای که شاهد تحولاتی ژرف در جامعهٔ ایرانی آن زمان بود. این دو اثر، تحولات واضح زیورآلات در اعصار خاقانی و ناصری را نمایان میکنند. تصویری که میرزابابا از فتحعلیشاه ترسیم نموده از لحاظ اندازه، تکنیک و سبک در حقیقت تداوم سبک سنتیای است که در آن زمان در اوج بود، اما تصویری که کمالالملک از ناصرالدینشاه ارائه نموده، متعلق به سبک آکادمیکی است که در آن دوره از غرب به ایران وارد شده بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زیورآلات شاهانه؛ پیکرهنگاری درباری؛ فتحعلیشاه؛ ناصرالدینشاه؛ میرزابابا نقاش؛ کمالالملک نقاش | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
الهامیان، غزاله. (139۵). پیکرهنگاری با رویکردی بر نمایش قدرت در پیکرههای فتحعلیشاه و ناصرالدینشاه قاجار (پایاننامه کارشناسی ارشد منتشر نشده)، دانشکده هنرهای اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
پاکباز، رویین. (۱۳۹۰). نقاشی ایران (از دیرباز تا امروز). تهران: زرین و سیمین.
پنجهباشی، الهه. (۱۳۹۸). مطالعه نقش میرزابابا به عنوان هنرمند نقاشباشی در دورۀ قاجار. پژوهشنامه گرافیک و نقاشی، شماره ۳، ۴۸-۶۸. Doi: 10.22051/pgr.2019.21387.1001
رابی، جولیان. (۱۳۹۸). چهرهنگارههای قاجاری. ترجمه علیرضا بهارلو. تهران: پیکره (نشر اثر اصلی ۱۹۹۹).
-----. (۱۳۹۹). پرترههای سلطنتی قاجار. ترجمه علیرضا بهارلو و کیانوش معتقدی. تهران: دانیار (نشر اثر اصلی ۱۹۹۹).
شفیعزاده، پریناز، و رجبی، محمدعلی. (۱۳۸۷). نقاشیهای درباری (رسمی) قاجار، نمایش شکوه تصویر. فصلنامه نگره، شماره ۶، ۵۹-۶۹.
علیمحمدی اردکانی، جواد. (۱۳۹۲). همگامی ادبیات و نقاشی قاجار. تهران: یساولی.
محمدزاده، مهدی. (138۶). نشانهای مصور و تقدیس قدرت در عصر قاجار. گلستان هنر، شماره 8، ۶۱-۶۸.
یاوری، حسین، و سالور، ندا. (۱۳۹۱). زیور از منظر نگاره: زیورآلات ایرانی از منظر نقاشیهای دورۀ قاجار در کاخ گلستان. تهران: سیمای دانش، آذر.
References Ali Mohammadi Ardekani, J. (2013). The harmony of Qajar literature and painting. Tehran: Yasavoli [In Persian]. Elhamiyan, Gh. (2016). Portraiture with an Approach to Displaying Power in the Portraits of Fath Ali Shah and Naser al-Din Shah Qajar (Unpublished Master’s Thesis). Faculty of Islamic Arts, Islamic Art University of Tabriz, Tabriz, Iran [In Persian] Mohammadzadeh, M. (2007). Illustrated emblems and the sanctification of power in the Qajar era. Golestan Honar, No. 8, 61-68 [In Persian]. Pakbaz, R. (2014). Iranian painting (from ancient times to today). Tehran: Zarrin va Simin [In Persian]. Panjeh Bashi, E. (2019). A study of Mirza Baba’s role as an qrtist Naqqash Bashi in the Qajar period. Journal of Graphics and Painting Research, No. 3, 48-68. Doi: 10.22051/pgr.2019.21387.1001 [In Persian]. Raby, J. (2019). Qajar portraits. (A. Baharloo, Trans.). Tehran: Peykareh (Original work published 1999) [In Persian]. -----. (2020). Qajar royal portraits. (A. Baharloo & K. Motaghedi, Trans.). Tehran: Danyar (Original work published 1999) [In Persian]. Shafiee Zadeh, P., & Rajabi, M. A. (2008). Qajar court (official) paintings, displaying the glory of the image. Negareh Journal , No. 6, 59-69 [In Persian]. Yavari, H., & Salour, N. (2012). Jewels from the perspective of Painting :Iranian jewelry from the perspective of paintings of the Qajar period in Golestan Palace. Tehran: Simay-e Danesh, Azar [In Persian]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 590 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 253 |
||
