بررسی تاریخی نقش ابوالرضا راوندی در روایت نهج البلاغه | ||
| کاشان شناسی | ||
| مقاله 2، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 33، اسفند 1403، صفحه 53-70 اصل مقاله (877.14 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/kashan.2025.255326.1122 | ||
| نویسنده | ||
| محمود صادقی علوی* | ||
| استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| استقرار حکومت سلاجقه بر بیشتر نقاط جهان اسلام بعد از انقراض آلبویه تا حدود زیادی عرصه را بر عالمان شیعی برای ترویج و انتقال میراث شیعی تنگ کرد. این پژوهش بر آن است تا با بررسی اسناد و منابع موجود بیان کند ابوالرضا راوندی بهعنوان یکی از علمای شیعۀ شهر کاشان در قرن ششم هجری و همزمان با غلبۀ سلاجقۀ سنیمذهب بر قسمت بزرگی از جهان اسلام، چه نقشی در روایت نهج البلاغه بهعنوان یکی از مهمترین میراث شیعی داشته است. این پژوهش بر مبنای منابع کتابخانهای و با روش تحلیلی، متون و منابع مرتبط با موضوع را بررسی نموده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد در شرایطی که سلاجقۀ سنیمذهب در کنار خلفای عباسی بر جهان اسلام غلبه داشته و نهتنها حمایتی از علمای شیعه نداشتند بلکه محدودیتهایی نیز برای شیعیان ایجاد میکردند، علمایی همچون ابوالرضا راوندی با مسافرت به شهرهای مختلف و بهرهگیری از علما و همینطور استفاده از نسخ مختلف نهج البلاغه در سایۀ حمایت رجال متمول و قدرتمند شیعه در این دوره با استنساخ و روایت این اثر شیعی برای دیگر معاصران و شاگردان خود نقش مؤثری در انتقال و ترویج این میراث ارزشمند شیعی در دورۀ غلبه سیاسی اهلسنت بر جهان اسلام داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابوالرضا راوندی؛ نهج البلاغه؛ سلاجقه؛ تاریخ تشیع؛ کاشان | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
افندی، میرزا عبدالله. (1427ق). الفوائد الطریفه. تحقیق مهدی رجائی. قم: مکتبة آیتالله المرعشی.
جزینی، رسول. (1398). نکاتی دربارۀ روایت نهج البلاغه در اصفهان (قرن 6-7 هجری) (محمد بن عبدالواحد المدینی و اسعد بن شفروه اصفهانی). فصلنامۀ میراث شهاب، شمارۀ 98، 77-118.
جعفریان، رسول. (۱۳۸۷). تاریخ تشیع در ایران. تهران: نشر علم.
حلمی، احمد کمالالدین. (1393). دولت سلجوقیان. ترجمه و اضافات عبدالله ناصری طاهری با همکاری حجتالله جودکی و فرحناز افضلی. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ذهبی، محمد بن احمد. (1405ق). الامصار ذوات الآثار. دمشق: دار ابن کثیر.
راوندی، ابوالرضا فضلالله بن علی. (1334). دیوان. تصحیح جلالالدین محدث ارموی. تهران: چاپخانۀ مجلس.
راوندی، ابوالرضا فضلالله بن علی. (1377). النوادر. تحقیق سعید رضا علی عسکری. قم: دارالحدیث.
راوندی، محمد بن علی. (1364). راحة الصدور و آیة السرور در تاریخ آل سلجوق. تصحیح محمد اقبال و مجتبی مینوی. تهران: امیرکبیر.
رحمتی، محمدکاظم. (1397). درآمدی بر شناخت نسخههای نهج البلاغه. تهران: دانشگاه مذاهب اسلامی.
سلامی دمشقی، محمد بن رافع. (1420ق). تاریخ علمای بغداد. بیروت: الدار العلمیة للموسوعات.
سلامی راوندی، محمد. (1396). بررسی ویژگیهای حوزۀ حدیثی امامیۀ کاشان تا پایان قرن ششم هجری. رسالۀ دکتری، دانشگاه کاشان.
سمعانی، عبدالکریم بن محمد. (1962م). الانساب. تحقیق عبدالرحمن بن یحیی معلمی. حیدرآباد: مجلس دایرةالمعارف العثمانیه.
شاهنظری، حسین. (1391). درنگی در ضوءالشهاب و دستنوشتههای آن. فصلنامۀ آیینه پژوهش، شمارۀ 136و 135، 62-69.
شوشتری، نورالله بن شریفالدین. (1377). مجالس المؤمنین. تصحیح احمد عبد منافی. تهران: اسلامیه.
صادقی، مصطفی. (1386). کاشان در مسیر تشیع. قم: شیعهشناسی.
صادقی علوی، محمود. (1399). دیوان ابوالرضا راوندی تاریخ محلی کاشان در قرن ششم هجری. فصلنامۀ علمی پژوهشی تاریخ اسلام، 10 (38)، 71-90.
صباغی مرقی، محمدمهدی. (1399). بازشناسی شخصیت و آثار سید ابوالرضا راوندی از جنبۀ حدیثی و قرآنی. پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشگاه پیام نور کاشان.
صحیحی، علیرضا. (1392). اغراض شعری و آرایههای بلاغی در دیوان ابوالرضا راوندی. پژوهشنامۀ کاشان، شمارۀ 2، 146-161.
طباطبایی، سید عبدالعزیز. (1378). نسخههای نفیس نهج البلاغه، تصحیح و اضافات سید احمد حسینی اشکوری. فصلنامۀ وقف میراث جاویدان، شمارۀ 25 و 26، 72-89.
ظهیری نیشابوری، ظهیرالدین. (1332). سلجوقنامه. تهران: کلاله خاور.
عطاردی، عزالدین. (1401). اجازات و اسناد نهج البلاغه. حیدرآباد.
قاسمپور راوندی، محسن و سلامی راوندی، محمد. (1398). نقش سید ابوالرضا راوندی در گسترش میراث حدیثی شیعه. دوفصلنامۀ علمی کاشانشناسی، شمارۀ 14، 55-80.
قمی، حسن بن محمد. (1385). تاریخ قم. تحقیق محمدرضا انصاری قمی. قم: کتابخانۀ بزرگ حضرت آیتاللهالعظمی مرعشی نجفی.
قمی، نجمالدین ابوالرجا. (1363). تاریخ الوزراء. تصحیح محمدتقی دانشپژوه. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
قمی، نجمالدین ابوالرجا. (1388). ذیل نفثة المصدور. تصحیح حسین مدرسی طباطبایی. تهران: مجلس شورای اسلامی.
کاتب اصفهانی، عمادالدین. (2004). تاریخ دولة آل سلجوق. تصحیح یحیی مراد. بیروت: دارالعلمیه.
لطفی، سعید. (1402). نقش ابوالرضا راوندی در روایت نهج البلاغه. پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشگاه پیام نور کاشان.
مرعشی نجفی، شهابالدین. (بیتا). لمعة النور و الضیاء فی ترجمة السید ابی الرضا. به اهتمام فخرالدین نصیری امینی. چاپخانۀ حیدری، بیجا.
منظورالاجداد، سید محمدحسین. (1399). امامیه در عصر سلجوقیان، حیات سیاسی-اجتماعی و فرهنگی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
موسوی، سید امیر الیاس. (1399). نقش رجال راوندی در کاشان عصر سلاجقه. پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشگاه پیام نور کاشان.
موسوی بروجردی، سید حسن. (1433ق). نسخۀ نهج البلاغه به روایت السید الراوندی. فصلنامۀ تراثنا، شمارۀ 109 و 110، 76-254.
مهریزی، مهدی. (1378). میراث حدیث شیعه. قم: دارالحدیث.
نجاشى، ابو العباس احمد بن على. (1408ق). رجال. تحقیق محمدجواد نائینى. بیروت: دار الاضواء.
هاشمی سنسنی، زینب. (1402). نقش ابوالرضا راوندی در تاریخ تشیع. پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشگاه پیام نور کاشان.
یاقوت حموى، یاقوت بن عبدالله. (1995). معجم البلدان. بیروت: دار صادر.
یعقوبی، محمدطاهر. (1394). حیات علمی و فرهنگی شیعیان امامیه از قرن پنجم تا نیمۀ قرن هفتم قمری. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
References Atardi, E. (1992). Permissions and Documents of Nahjul Balagha. Hyderabad. [In Persian] Effendi, M. (1427 AH). Al-Fawaed Al-Tarifa. Research by Mahdi Rajai. Qom: Maktaba Ayatollah Al-Mar’ashi. [In Arabic] Ghasempour Rawandi, M., & Salami Rawandi, M. (2019). The role of Sayyid Abu al-Reza Rawandi in the development of Shiite Hadith heritage. Kashan Studies Bi-Quarterly, 14, 55–80. [In Persian] Hashemi-San-Sani, Z. (1402). The role of Abu al-Rida Rawandi in the history of Shiism (Master’s thesis). Payam Noor University of Kashan. [In Persian] Hilmi, A. (1393). The Seljuk empire. Translated and supplemented by Abdullah Naseri Taheri, with Hojjatollah Jodaki & Farahnaz Afzali. Hawza and University Research Institute. [In Persian] Jafarian, R. (1387). History of Shiism in Iran. Tehran: Nashr Alam. [In Persian] Jazini, R. (1398). Notes on the narration of Nahjul-Balagha in Isfahan (6th–7th centuries AH): Muhammad ibn Abdul-Wahed Al-Madini and As’ad ibn Shafaroh Isfahani. Miras Shahab Quarterly, 98, 118–177. [In Persian] Kateb Isfahani, E. (2004). History of the Seljuk empire. Edited by Yahya Murad. Beirut: Dar al-Ilamiyah. [In Persian] Lotfi, S. (1402). The role of Abu al-Rida Rawandi in the narration of Nahjul-Balagha (Master’s thesis). Payam Noor University of Kashan. [In Persian] Manzoor al-Ajdad, M. (1399). Imamiyyah in the Seljuq era: Political, social, and cultural life. Qom: Research Institute of Islamic Sciences and Culture. [In Persian] Marashi Najafi, Sh. (1389). Encyclopedia of Allama al-Marashi. Care of Muhammad Esfandiari & Hussein Taghizadeh. Qom: Maktaba Ayatollah al-Marashi al-Najfi. [In Arabic] Marashi Najafi, Sh. (n.d.). Lumaa’ al-Nur wa al-Diya fi tarja al-Sayyid Abi al-Rida. Care of Fakhr al-Din Nasiri Amini. Heydari Printing House. [In Arabic] Mehrizi, M. (1378). The legacy of Shiite hadith. Qom: Dar al-Hadith. [In Persian] Mousavi Borujerdi, H. (1433 AH). A version of Nahjul-Balagha narrated by Sayyid Rawandi. Turathna Quarterly, 109–110, 254–276. [In Arabic] Mousavi, A. (1399). The role of Rawandi’s men in Kashan during the Seljuk era (Master’s thesis). Payam Noor University of Kashan. [In Persian] Najashi, A. (1408 AH). Mentions. Researched by Muhammad Javad Naini. Beirut: Dar al-Adwaa. [In Arabic] Qomi, H. (2006). History of Qom. Research by Mohammad Reza Ansari Qomi. Qom: Grand Library of Grand Ayatollah Marashi Najafi. [In Persian] Qomi, N. (2004). History of the ministers. Edited by Mohammad Taqi Daneshpajouh. Tehran: Ministry of Culture and Higher Education, Institute for Cultural Studies and Research. [In Persian] Qomi, N. (2009). Dhil Nafta al-Masdur. Edited by Hossein Modarresi Tabatabaei. Tehran: Islamic Consultative Assembly. [In Persian] Rahmati, M. (2018). An introduction to the understanding of the manuscripts of Nahjul al-Balagha. Tehran: University of Islamic Sciences. [In Persian] Rawandi, A. (1334). Diwan. Edited by Jalal al-Din Muhaddith Ermavi. Tehran: Majles Printing House. [In Arabic] Rawandi, A. (1998). Al-Nawadir. Research by Saeed Reza Ali Askari. Qom: Dar al-Hadith. [In Arabic] Rawandi, M. (1985). Raha’ al-Sudur and the verse of As-Surur in the history of the Seljuq dynasty. Edited by Muhammad Iqbal & Mujtaba Minovi. Tehran: Amir Kabir. [In Persian] Sabbaghi Marghi, M. (2019). Recognizing the personality and Quranic and Hadith works of Seyed Abolreza Rawandi (Master’s thesis). Payam Noor University of Kashan. [In Persian] Sadeghi Alavi, M. (2019). Divan Abu’l-Reza Rawandi: Local history of Kashan in the sixth century AH. Scientific Research Quarterly of Islamic History, 10(38), 71–90. [In Persian] Sadeghi, M. (2007). Kashan on the path to Shiism. Qom: Shiism Studies. [In Persian] Sahihi, A. (2013). Poetic purposes and rhetorical arrangements in the Divan of Abolreza Rawandi. Kashan Research Journal, 2, 146–161. [In Persian] Salami Dimashqi, M. (1998). History of the scholars of Baghdad. Beirut: Dar al-Ilmiyah llumwasuat. [In Arabic] Salami Rawandi, M. (2019). A study of the characteristics of the Imamiyyah hadith school of Kashan until the end of the sixth century AH (PhD thesis). University of Kashan. [In Persian] Samaani, A. (1962). Ansab. Research by Abdur Rahman bin Yahya Moalemi. Hyderabad: Majlis Dairatul-Ma’arif al-Uthmaniyyah. [In Arabic] Shahnazari, H. (2012). A pause in the light of the meteors and their manuscripts. Ayenah Pajoush, 135–136, 62–96. [In Persian] Shushtari, N. (1998). Majalis al-Mu’minin. Edited by Ahmad Abd Manafi. Tehran: Islamia. [In Persian] Tabatabaei, S. (1999). Exquisite copies of Nahjul Balagha. Quarterly Endowment of Eternal Legacy, 25–26, 72–89. [In Persian] Yaqubi, M. (2015). The scientific and cultural life of the Imamiyya Shiites from the Fifth Century to the Mid-Seventh Century. Qom: Seminary and University Research Center. [In Persian] Yaqut Hamwi, Y. (1995). Mu’jam al-Buldan. Beirut: Dar Sader. [In Arabic] Zahabi, M. (1405 AH). Al-Amsar Dhu’at-Athar. Damascus: Dar Ibn Kathir. [In Arabic] Zahiri Neyshaburi, Z. (1953). Seljuqnameh. Tehran: Kalaleh Khavar. [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 462 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 167 |
||
