هنرهای کاربردی ایران در دورهٔ صفوی بر اساس سفرنامهٔ شاردن | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 5، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 13، اسفند 1403، صفحه 95-116 اصل مقاله (1.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2025.256081.1229 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود اشعاری* 1؛ جواد آقاجانی کشتلی2 | ||
| 1استادیار، گروه صنایعدستی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2استادیار، گروه پژوهش هنر، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران | ||
| چکیده | ||
| در دورهٔ صفویه، همزمان با رشد اقتصادی و سیاسی و نیز طولانیشدن مدت حکومت، جنبههای مذهبی و فرهنگی نیز تقویت شدند. این دوره شاهد تقویت و تحکیم تولیدات هنری بود که بهدلیل علاقهٔ حاکمان به هنر و فرهنگ، و همچنین شکلگیری روابط داخلی و خارجی و ارتباط نزدیکتر با سیاحان اروپایی حاصل شد. این تعاملات منجر به ایجاد گنجینهای از اطلاعات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و هنری گردیدند که دستیابی به جزئیات آنها از طریق منابع مکمل امکانپذیر میباشد. بررسی منابع تاریخی با تأکید بر سفرنامه در راستای استخراج اطلاعات فرهنگی و طبقهبندی و معرفی تولیدات هنری بهمنظور استخراج اطلاعات مکمل تاریخی از اهداف این پژوهش میباشد. سؤالات پژوهش نیز عبارتند از: چگونه میتوان هنرهای کاربردی دورهٔ صفوی را بر اساس کتاب سفرنامهٔ شاردن احصاء نمود؟ تولیدات هنرهای کاربردی دورهٔ صفوی بر اساس کتاب سفرنامهٔ شاردن چگونه قابل دستهبندی هستند؟ تحقیق حاضر بر مبنای هدف، پژوهشی بنیادی و نظری و از نظر روش اجرا، توصیفی ـ تحلیلی است. همچنین پژوهش حاضر از نظر روش تجزیه و تحلیل اطلاعات، کیفی و از نظر شیوهٔ گردآوری اطلاعات، هم در بخش تاریخی و هم در بخش نظری، پژوهشی کتابخانهای و اسنادی محسوب میشود. تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز به روش کیفی انجام شدهاست. نتایج این پژوهش نشان میدهد از کتاب سفرنامهٔ شاردن به سبب تنوع مشاهدات منعکسشده در قالب شرح رویدادها و وقایع، شرح فضاها و مکانهای شاخص، شرح فعالیتهای فرهنگی و اقتصادی، شرح چیدمانهای مراسم مهم درباری و طبقات بالادست، شرح تشریفات درباری، ذکر فهرست هدایا، و ... ناگزیر میتوان به اطلاعات قابل توجهی از تولیدات این دوره دست یافت. از طرفی تحلیل محتوای کمّی و کیفی منجر به ایجاد دستهبندی نُهگانهای با عناوین پوشاک، منسوجات، زیراندازها، ظروف، تزیینات کاربردی، کتیبهنویسی، جواهرات، تزیینات وابسته به معماری و سایر تولیدات گردیدهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صفوی؛ شاردن؛ هنرهای کاربردی؛ سفرنامه | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آهنچی، آذر. (138۶). سفرنامه الئاریوس و اهمیت آن در شناخت سرزمین و جامعه ایران و اوضاع سیاسی سلطنت شاه صفی اول. نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ۵۸ (۲)، ۲-۲۲.
اشپولر، برتولد. (1380). تاریخنگاری در ایران. ترجمه یعقوب آژند. تهران: گستره.
اشعاری، محمود. (1399). بازسازی تاریخ وجغرافیای هنرهای کاربردی ایران بر اساس منابع مکتوب در سدههای نخستین هجری با تکیه بر فرش دستباف. فصلنامه نگره، شماره ۵۳، ۵-23. Doi: 10.22070/negareh.2020.1168
-----. (در دست انتشار). تاریخنگاری هنرهای کاربردی ایران بر اساس منابع مکمل. فصلنامه نگره، Doi: 10.22070/negareh.2024.18871.3347
جعفرپور، علی، و نوری، مهرداد. (۱۳۸۵). وضعیت پوشاک زنان در عصر صفوی (با تکیه بر سفرنامهنویسان فرنگی). مسکوبه، شماره ۵، ۴۹-۶۴.
خنیفر، حسین. (1397). اصول و مبانی روشهای پژوهش کیفی. تهران: نگاه دانش.
دهخدا، علیاکبر. (13۶8). فرهنگ دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رهبر، ایلناز، اسعدی، هومان، و گاژا، رامون. (1390). سازهای موسیقی دورهی صفوی به روایت کمپفر و شاردن مقایسهای تطبیقی در بخش سازشناختی از سفرنامهی کمپفر و شاردن. هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی، شماره ۴۱، 23-32.
رمضان نرگسی، رضا. (۱۳۹۰). بررسی انتقادی شش سفرنامه مهم اروپایی دوره صفوی. معرفت، شماره 170، 121- 13۶.
شاردن، ژان. (138۶). سفرنامه شاردن. ترجمه اقبال یغمایی. تهران: توس.
فتحی، کوروش. (۱۳۸۹). هنر زرگری در ایران. نامه تاریخپژوهان، شماره 23، 138 - 172.
ملائی توانی، علیرضا. (138۶). درآمدی بر روش پژوهش در تاریخ. تهران: نشر نی.
References Ahanchi, A. (2007). Elearius’s travelogue and its importance in understanding the land, society, and political conditions during the reign of Shah Safi I. Journal of Faculty of Letters and Humanities, University of Tehran, 58 (2), 2–22 [In Persian]. Ashari, M. (2020). Reconstructing the history and geography of applied arts in Iran based on written sources in the early Islamic centuries, with emphasis on handwoven carpets. Negareh Journal, No. 53, 5–23. Doi:10.22070/negareh.2020.1168 [In Persian]. -----. (forthcoming). Historiography of applied arts in Iran based on complementary sources. Negareh Journal. Doi: 10.22070/negareh.2024.18871.3347 [In Persian]. Chardin, J. (2007). Chardin’s Travelogue (E. Yaghmaei, Trans.). Tehran: Toos [In Persian]. Dehkhoda, A. A. (1989). Dehkhoda Dictionary. Tehran: University of Tehran Press [In Persian]. Fathi, K. (2010). The art of goldsmithing in Iran. Historical Researchers’ Letter, No. 23, 138–172 [In Persian]. Jafarpoor, A., & Nouri, M. (2006). Women’s clothing in the Safavid era (based on foreign travelogues). Meskubeh, No. 5, 49–64 [In Persian]. Khanifar, H. (2018). Principles and foundations of qualitative research methods. Tehran: Negah-e Danesh [In Persian]. Molaei Tavani, A. (2007). Introduction to research methodology in history. Tehran: Nashr-e Ney [In Persian]. Rahbar, I., Asadi, H., & Gaja, R. (2011). Musical instruments of the Safavid period as narrated by Kampfer and Chardin: A comparative study in the organological section of Kampfer’s and Chardin’s travelogues. Fine Arts Journal: Performing Arts and Music, No. 41, 23–32 [In Persian]. Ramazan Nargesi, R. (2011). A critical review of six important European travelogues during the Safavid era. Ma’refat, No. 170, 121–136 [In Persian]. Spuler, B. (2001). Historiography in Iran (Y. Azand, Trans.). Tehran: Gostareh [In Persian]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,200 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 435 |
||
