واکاوی رابطۀ طغیانگری و غنا با تکیه بر روایات امام علی* | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 6، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 32، آذر 1403، صفحه 161-192 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2024.248715.1289 | ||
| نویسندگان | ||
| طاهره سادات سید ناری1؛ محسن قاسم پور* 2؛ محمدحسین قاسم پیوندی3؛ محمدحسن صانعی پور4 | ||
| 1دانشجو دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران | ||
| 2استاد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران، (نویسنده مسئول) | ||
| 3استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد الیگودرز، الیگودرز، ایران | ||
| 4دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران | ||
| چکیده | ||
| براساس برخی روایات رسیده از امام علیt غنا عامل طغیانگری معرفی شده که نقطۀ مقابل احادیثی دیگر، با مضمون مدح غناست. سخن امام علیt درخصوص طغیانگری مال با توجه به آیۀ شریفۀ «کلّا إنَّ الإنْسانَ لِیَطْغی» در سورۀ علق قابل توجه است. در نگاه اول، این قبیل روایات دارای تعارض ظاهریاند. این پژوهش با روش توصیفیتحلیلی، چالش پیش رو را بررسی کرده است. مبتنیبر این روش پژوهش، «احساس بینیازی از خداوند» و «خود و مال خویش را مستقل از خدا دیدن»، عامل طغیان است؛ یعنی مادام که این احساس، ثمرۀ عملی داشته و آدمی در زندگی دنیوی خویش، ثروت را که بهمثابۀ نعمت الهی است، به نقمت تبدیل کرده، عامل سرکشی و طغیان او خواهد بود. شایان ذکر است این مسئله در مورد افراد مختلف و با تواناییهای مختلف مالی متفاوت است و چهبسا فردی با مال اندک طغیان نماید و فرد دیگری با مال فراوان هم طغیان نکند. چنین نگاهی مبتنیبر تعریفی از فقر و غناست که ماهیتی روانشناختی دارد. به این نکته نیز باید توجه نمود که براساس روایتی دیگر مال، سکرآور است و غنا بهعنوان عامل طغیانگری رابطۀ معناداری با میزان تربیت نفس انسان دارد. در متون روایی به راههای پیشگیری از طغیان نیز اشاره شده که ازجملۀ آن، شکر و ادای حق است؛ یعنی مال را ازسوی خدا دیدن و نه ازسوی خویش. بدینسان در بررسی و تحلیل چنین روایاتی عامل روانشناختی در انسان هم قابل توجه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ثروت؛ طغیان؛ روایات؛ تعارض ظاهری؛ امام علیt | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابنابیالحدید، عبد الحمید بن هبة الله. (بیتا). شرح نهج البلاغة (ابنأبیالحدید). قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
ابناشعث، محمد بن محمد. (بیتا). الجعفریات (الأشعثیات). تهران: مکتبة النینوى الحدیثة.
ابنبابویه، محمد بن على. (۱۴۱۳ق). من لا یحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابنبابویه، محمد بن على. (۱۳۶۲). الخصال. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابنبابویه، محمد بن على. (137۶). الأمالی (للصدوق). چ۶. تهران: کتابچى.
ابنبابویه، محمد بن على. (1398). التوحید (للصدوق). قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم .
ابنحیون، نعمان بن محمد مغربى. (۱۳۸۵ق). دعائم الإسلام. چ۲. قم: مؤسسة آل البیتk.
ابنشعبه حرانى، حسن بن على. (۱۳۶۳ق). تحف العقول. چ۲. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابنطاووس، على بن موسى. (۱۴۰۹ق). إقبال الأعمال (ط - القدیمة). چ۲. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
ابنطاووس، على بن موسى. (۱۴۱۳ق). التحصین لأسرار ما زاد من کتاب الیقین. قم: مؤسسة دارالکتاب.
ابنطاووس، على بن موسى. ( 1375ش). کشف المحجة لثمرة المهجة. چ2. قم: بوستان کتاب.
ابنفارس، احمد بن فارس. (۱۴۰۴ق). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الإسلامی.
ابنفهد حلى، احمد بن محمد. (۱۴۰۷ق). عدة الداعی و نجاح الساعی. بیجا: دارالکتب الإسلامی.
ابنمنظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب. چ۳. بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
ابنمیثم، میثم بن علی. (۱۴۰۴ق). شرح نهج البلاغة. تهران: دفتر نشر الکتاب.
ابنهمام اسکافى، محمد بن همام بن سهیل. (1۴0۴ق). التمحیص. قم: مدرسة الإمام المهدىZ.
بیات، اسدالله. (۱۳۶۸). انسان در قرآن. بیجا: جهاد دانشگاهی.
پسندیده، عباس. (۱۳۹۲). الگوی اسلامی شادکامی با رویکرد روانشناسی مثبتگرا. قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحدیث.
تهرانی، مجتبی. (۱۳۹۷). فقر و غنا. تهران: مؤسسۀ فرهنگی پژوهشی مصابیح الهدی.
تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد. (۱۳۶۶). تصنیف غرر الحکم و درر الکلم. قم: دفتر تبلیغات.
جعفری، محمدتقی. (۱۳۶۲). ترجمه و تفسیر نهج البلاغه. بیجا: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله.(1393). تسنیم. قم: اسراء.
حسینی، عبد الزهراء. (۱۴۰۹ق). مصادر نهج البلاغة و أسانیده. بیروت: دارالزهراء.
حلوانى، حسین بن محمد بن حسن بن نصر. (۱۴۰۸ق). نزهة الناظر و تنبیه الخاطر. قم: مدرسة الإمام المهدیZ.
خمینی، روحالله. (۱۴۳۰ق). صحیفۀ نور. ترجمۀ منیر مسعودی. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر تراث الامام الخمینی.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت- دمشق: دارالقلم ـ الدارالشامیة.
الرضی، محمد بن حسین. (۱۴۲۶ق). تمام نهج البلاغة (طبع جدید). السید صادق الموسوی. بیروت: بینا.
الرضی، محمد بن حسین. (۱۴۱۴ق). نهج البلاغه. قم: هجرت.
الرضی، محمد بن حسین. (۱۴۰۶ق). خصائص الأئمةk (خصائص أمیرالمؤمنینt). مشهد: آستان قدس رضوى.
الرضی، محمد بن حسین. (۱۳۷۸). نهج البلاغة . ترجمۀ جعفر شهیدى. چ۱۴.تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى.
شافعی، محمد بن طلحه. (بیتا). مطالب السئول فی مناقب آل الرسول. بیروت: دارالبلاغ.
شوشتری، محمدتقی. (۱۳۷۶). بهج الصباغة. تهران: دار أمیرکبیر للنشر.
طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۱۷ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
طرازنده، مهدی. (۱۳۹۱). موسوعة الأحادیث العلویه «کتاب علیt» مع شروح للعلماءالمتقدمین. به اشراف سید جمالالدین دینپرور. تهران: بنیاد نهج البلاغه.
طریحی، فخرالدین بن محمد. (۱۳۷۵). مجمع البحرین. چ۳. تهران: مرتضوى.
طوسى، محمد بن الحسن. (۱۴۰۷ق). تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان). چ۴. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
طوسى، محمد بن الحسن. (۱۴۱۱ق). مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد. چ۱. بیروت: مؤسسة فقه الشیعة.
عطاردی، عزیزالله. (۱۳۸۶). مسند الامام امیرالمؤمنین ابی الحسن علی بن ابیطالب. تهران: عطارد.
فراهیدى، خلیل بن احمد. (۱۴۰۹ق). کتاب العین. چ۲. قم: نشر هجرت.
فیض کاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى. (۱۴۰۶ق). الوافی. اصفهان: کتابخانۀ امام أمیرالمؤمنین علىt.
القپانچی، السید حسن. (۱۴۲۱ق). مسند الإمام علیt. الطبعة الأولی. تحقیق الشیخ طاهر السلامی. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق. (۱۴۰۷ق). الکافی. چ۴. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
کشی، محمد بن عمر. )1۴09 ق( ، رجال الکشی - إختیار معرفة الرجال –. مشهد: مؤسسۀ نشر دانشگاه مشهد.
مجلسى، محمدباقر بن محمدتقى. (۱۴۰۳ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. چ۲. تهران: بینا.
مصطفوى، حسن. (۱۳۶۸). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مفید، محمد بن محمد. (۱۴۱۳ق). الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد. قم: کنگرۀ شیخ مفید.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۴۲۷ق). دائرةالمعارف فقه مقارن. قم: مدرسه الامام على بن ابىطالبt.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۵). پیام امام امیرالمؤمنینt. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
مکارم شیرازی، ناصر. (1374ش). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
میرجهانی طباطبایی، حسن. (۱۳۸۸ق). مصباح البلاغة. قم: حسن میرجهانی طباطبایی.
میبدى، حسین بن معینالدین. ( ۱۴۱۱ق). دیوان أمیرالمؤمنینt. قم: دار نداء الإسلام للنشر.
نورى، حسین بن محمدتقى. (۱۴۰۸ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیتk.
نجاشی، احمد بن على. (1365 ش). رجال النجاشی. چ6. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجامعة المدرسین بقم المشرفه.
ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسى. (۱۳۶۹). مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام. ترجمۀ تنبیه الخواطر. مشهد: بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى.
ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسى. (۱۴۱۰ق). تنبیه الخواطر و نزهة النواظر المعروف بمجموعة ورّام. چ۱. قم: مکتبة فقیه. References The Holy Quran. Al- Qapanji, H. (2000). Musnad al-Imam Ali. First edition. Investigation by Sheikh Taher Al-Salami. Beirut: Al-Aalami Foundation for Publications. [In Arabic] Al-Kulaynī, M. (1986). Al-Kāfī. Edition 4. Tehran: Dar Al-Kutub Al-Islamiyyah. [In Arabic] Al-Radi, M. (1988). Characteristics of the Imams (Characteristics of the Commander of the Faithful, Imam Ali). Mashhad: Astan Quds Razavi Publications. [In Arabic] Al-Radi, M. (1993). Nahj al-Balagha. Qom: Hijrat Publications. [In Arabic] Al-Radi, M. (1999). Nahj al-Balagha. Jaafar Shahidi (Trans.). Edition 14. Tehran: Scientific and Pharaonic Publications Company. [In Persian] Al-Radi, M. (2005). Complete Nahj al-Balagha (new edition). Sayyed Sadiq Al-Mousawi. Beirut: no publisher. [In Arabic] Atarodi, A. (2007). Musnad al-Imam Amir al-Momineen, Abi Al-Hasan Ali ibn Abi Talib. Tehran: Atarod Publications. [In Arabic] Bayat, A. (1989). Human in the Quran. jihad Daneshgahi Publications. [In Persian] Faiz Kashani, M. (1985). Al-Wafi. Isfahan: Library of Amir Amir al-Momineen Ali (AS). [In Arabic] Farahidi, Kh. (1988). Kitab al-Ain. 2. Qom: Hijrat Publishing House. [In Arabic] Halwani, H. (1990). Excursion of the observer and alerting the mind. Qom: Imam Mahdi School. [In Arabic] Hosseini, A. (1988). Masadir Nahj al-Balaghat ws’ asanydh (sources of Nahj al-Balagha and its chains of transmission). Beirut: Dar Al-Zahra. [In Arabic] Ibn Abi Al-Hadid, A. (n.d). Interpretation of Nahj al-Balagha (Ibn Abi al-Hadid). Qom: Library of Grand Ayatollah Marashi Najafi. [In Arabic] Ibn Ash'ath, M. (nd). Ja’fariyat (Al-Asha'thiyat). Tehran: Al-Niynawaa al-Hadytha Publications. [In Arabic] Ibn Babawayh, M. (1983). Qualities. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom, Seminary of Qom. [In Arabic] Ibn Babawayh, M. (1992). Who is not attended by the jurist? Qom: Office of Islamic publications, Seminary of Qom. [In Arabic] Ibn Babawayh, M. (1998). Al-amali (by Al-Saduq). Edition 6. Tehran, Kitabchi Publications. [In Arabic] Ibn Babawayh, M. (2019). Al-tawhid (by Al-Saduq). Qom: Society of Seminary Teachers of Qom, Seminary of Qom. [In Arabic] Ibn Fahd Hilli, A. (1987). Eidat al-daaei wa najah al-saaei (preacher’s equipment and the success of the seeker). Qom: Dar al-Kutub al-Islami. [In Arabic] Ibn Faris, A. (1984). Dictionary of language standards. Qom: Office of Islamic Media. [In Arabic] Ibn Hammam EsKāfī, M. (1984). Al-Tamhis (Scrutiny). Iran; Qom. Imam Mahdi School. [In Arabic] Ibn Hayyun, N. (1965). Pillars of Islam. Edition 2. Qom: Al-Bayt Foundation. [In Arabic] Ibn Maitham, M. (1986). Interpretation of Nahj al-Balagha. Tehran: Al-Kitab Publishing House. [In Arabic] Ibn Manzur, M. (1993). Lisan al-Arab. Edition 3. Beirut: Dar al-Fikr for Printing, Publishing and Distribution of Books. [In Arabic] Ibn Sha’bah Harrani, H. (1363 AH). Tuhaf al-'uqul. Edition 2. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom, Seminary of Qom. [In Arabic] Ibn Tawus, A. (1955). Uncovering the path to the fruit of the soul. Edition 2. Qom: Bustan-e Kitab Publications. [In Arabic] Ibn Tawus, A. (1992). Fortification of the secrets of what is added from the Book of Certainty. Qom: Dar Al-Kitab Foundation. [In Arabic] Ibn Tawus, A. (1988). Iqbal al-'amal (old edition). Edition 2. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya. [In Arabic] Jafari, M. T. (1362). Translation and interpretation of Nahj al-Balagha. Bija: Islamic Farhang publication book. [In Persian] Javadi Amoli, A. (1393). Tasnim. Qom: Israa. [In Persian] Kashi, M. (1988). Rijal Al-Kashi - Selection of knowledge of men. Mashhad: Nashr-e Daneshgahi Publishing Foundation. [In Arabic] Khomeini, R. (2009). Book of light. Munir Masoudi (Trans.). Tehran: Foundation for Organizing and Disseminating the Heritage of Imam Khomeini. [In Persian] Majlisi, M. (1984). Mirror of minds in explaining the news of the Prophet’s family. Edition 2. Tehran: No Publisher. [In Arabic] Makarem Shirazi, N. (1954). Tafsir-e Nemouneh. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. Makarem Shirazi, N. (1996). Message of the Commander of the Faithful. Editon 4. Tehran: Dar Al-Kutub Al-Islamiyyah. [In Persian] Makarem Shirazi, N. (2006). Encyclopaedia of comparative jurisprudence. Qom: School of Imam Ali ibn Abi Talib (AS) Publications. [In Arabic] Maybdi, H. (1990). Diwan of Amir al-Mu'mineen. Qom: Dar Nida’ al-Islam for Publishing. [In Arabic] Mirjahani Tabatabai, H. (1968). Misbah al-Balagha. Qom: Hasan Mirjahani Tabatabai Publications. [In Arabic] Mostafavi, H. (1989). Investigation into the words of the Holy Qur’an. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance Publications. [In Arabic] Mufid, M. (1992). Guidance in knowing God’s arguments over His servants. Qom: Sheikh Mufid Congress. [In Arabic] Najashi, A. (1946). Rijal al-Najashi. Edition 6. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom, Seminary of Qom. [In Arabic] Nouri, H. (1987). Mustadrak al-wasāʾil wa mustanbaṭ al-masāʾil. Qom: Al al-Bayt Foundation. [In Arabic] Psandideh, A. (2013). Islamic model of happiness with positive psychology approach. Qom: Dar al-Hadith Cultural and Scientific Institution. [In Persian] Ragheb Esfahani, H. (1991). Vocabulary of the Qur’an. Beirut-Damascus: Dar Al-Qalam - Dar Al-Shamiya. [In Arabic] Shafi’i, M (n.d). The demands of the ruler regarding the virtues of the Prophet’s family. Beirut: Dar Al-Balagh. [In Arabic] Shushtari, M. T. (1997). Bihja al-sabaqa. Tehran: Amirkabir Publishing House. [In Arabic] Tabatabai, M. H. (1996). Al-Mizan in the interpretation of the Qur’an. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom, Seminary of Qom. [In Arabic] Tamimi Amidi, A. (1987). Classification of ghurar al-hikam wa durar Al-kalim. Qom: Office of Islamic Promotion. [In Arabic] Tarazandeh, M. (2011). Encyclopaedia of Alawite al-ahadith, “The Book of Ali” with explanations by advanced scholars. Under the supervision of Sayyed Jamal al-Din Dinparvar. Tehran: Nahj al-Balagha Foundation. [In Arabic] Tarihi, F. (1996). Matla’ al-sa’dayn wa Majma’ al-bahrayn (the rise of the stars and the junction of the two seas). Edition 3. Tehran: Mortazavi Publications. [In Arabic] Tehrani, M. (2018). Poverty and wealth. Tehran: Misbah al-Huda Cultural and Research Foundation. [In Persian] Ţūsī, M. (1987). Tahdhīb al-aḥkām fī sharḥ al-muqniʿa (rectification of the statutes in explaining the disguised’). Edition 4. Tehran: Dar Al-Kutub Al-Islamiya. [In Arabic] Ţūsī, M. (1990). Lamp of the devotee and the weapon of the devotee. Edition 1. Beirut: Shiite Jurisprudence Publishing Foundation. [In Arabic] Warram ibn Abi Firas, M. (1989). Tanbīh al-khawāṭir wa nuzhat al-nawāẓir (known as Collection of Warram). Edition 1. Qom: Faqih Library. [In Arabic] Warram ibn Abi Firas, M. (1990). Warram Collection, etiquette, and ethics in Islam. Mashhad: Islamic Foundation of Astan Quds Razavi. [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 618 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 292 |
||
