سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

رستم پور, مسلم, یاری, رضا, چزگی, جواد. (1403). مطالعۀ تغییرات پوشش گیاهی در طول گرادیان‌های محیطی در رویشگاه‌های بیابانی غرب فردوس. سامانه مدیریت نشریات علمی, 13(42), 53-66. doi: ‎10.22052/deej.2024.253934.1033
مسلم رستم پور; رضا یاری; جواد چزگی. "مطالعۀ تغییرات پوشش گیاهی در طول گرادیان‌های محیطی در رویشگاه‌های بیابانی غرب فردوس". سامانه مدیریت نشریات علمی, 13, 42, 1403, 53-66. doi: ‎10.22052/deej.2024.253934.1033
رستم پور, مسلم, یاری, رضا, چزگی, جواد. (1403). 'مطالعۀ تغییرات پوشش گیاهی در طول گرادیان‌های محیطی در رویشگاه‌های بیابانی غرب فردوس', سامانه مدیریت نشریات علمی, 13(42), pp. 53-66. doi: ‎10.22052/deej.2024.253934.1033
رستم پور, مسلم, یاری, رضا, چزگی, جواد. مطالعۀ تغییرات پوشش گیاهی در طول گرادیان‌های محیطی در رویشگاه‌های بیابانی غرب فردوس. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1403; 13(42): 53-66. doi: ‎10.22052/deej.2024.253934.1033

مطالعۀ تغییرات پوشش گیاهی در طول گرادیان‌های محیطی در رویشگاه‌های بیابانی غرب فردوس

مهندسی اکوسیستم بیابان
دوره 13، شماره 42، دی 1403، صفحه 53-66    اصل مقاله (600.32 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): ‎10.22052/deej.2024.253934.1033
نویسندگان
مسلم رستم پور* 1؛ رضا یاری2؛ جواد چزگی3
1دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه بیرجند
2بخش جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.
3دانشگاه بیرجند
چکیده
این پژوهش به بررسی تغییرات تنوع گونه‌های با افزایش ارتفاع از سطح دریا و تغییرات خصوصیات خاک در رویشگاه‌های بیابانی غرب فردوس می‌پردازد. بدین منظور، از پست‌ترین نقطۀ منطقه یعنی حاشیۀ کویر، از جایی که اولین گونه‌های Se. rosmarinus مشاهده شد تا ارتفاعات ییلاقی که تیپ St. barbata بود، در گرادیانی به طول 20 کیلومتر و دامنۀ ارتفاعی 938 تا 1642 متر، نمونه‌برداری انجام شد. خصوصیات پوشش گیاهی نظیر درصد پوشش تاجی، تراکم، تنوع گونه‌ای α و β و توزیع وفور گونه‌ای (SAD) در هر منطقۀ معرف در فصل بهار اندازه‌گیری شد. ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک نظیر EC، pH،N ، K، Ca، Mg، Na، Cl، بیکربنات‌ها، مادۀ آلی، آهک، گچ و بافت و رطوبت اشباع خاک نیز در هر مکان اندازه‌گیری شد. مهم‌ترین عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش تیپ‌های گیاهی توسط تحلیل‌های رگرسیون چندگانه و PCA مشخص شد. نتایج این پژوهش نشان داد که با افزایش ارتفاع از سطح دریا، درصد پوشش گیاهی، تعداد گونه و تنوع گونه‌ای افزایش یافت. نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که ارتفاع بیشترین تأثیر را بر درصد پوشش گیاهی دارد (53/0=β). گچ و منیزیم خاک باعث حضور گونه‌های تیپ Se. rosmarinus شدند. ارتفاع و رطوبت اشباع خاک در پراکنش تیپ‌های Zy. atriplicoides و St. barbata و شن در پراکنش تیپ‌های گیاهی Ca. polygonoides و St. pennata تأثیرگذارند. نتایج نشان داد که تنوع زیستی، عکس‌العمل‌های متفاوتی در طول گرادیان‌ ارتفاعی نشان می‌دهند، همچنین تنوع β بسیار بالاست؛ این نشان از تغییرات شدید ترکیب گونه‌ای از ابتدای گرادیان تا انتهای گرادیان ارتفاعی دارد.
کلیدواژه‌ها
ارتفاع از سطح دریا؛ بافت خاک؛ تنوع زیستی؛ شوری خاک؛ مناطق خشک
سایر فایل های مرتبط با مقاله
مراجع
  1. Ali, M. (2016). Plant life on the Desert sand dune Ecosystem. Vegetation Ecology of the Aeolian Deposits in some selected Coastal and Inland Areas in Egypt. LAP Lambert Academic Publishing. 200 p.
  2. Arzani, H., & Abedi, M. (2013). Rangeland Assessment Survey and Monitoring. University of Tehran Press.
  3. Baghestani Maybodi, N., & Zare, M. T. (2009). Some Ecological Requirements and Exploitation of Seidlitzia rosmarinus in the Desert Region of Yazd Province. Environmental Sciences, 6(3), 31-42.
  4. Dong, S., Lassoie, J.P., Wen, L., Zhu, L., Li, X., Li, J. & Li, Y. (2012). Degradation of rangeland ecosystems in the developing world: tragedy of breaking coupled human natural systems. International Journal of Sustainable Society, 4, 357-371.
  5. Ebrahimi-Khousfi, Z., & Zarei, M. (2020). The relationship between meteorological drought and vegetation destruction using climate and satellite data in a semi-arid environment. Rangelands Science Journal, 10(2), 204-217.
  6. Ejtehadi, H., Sepehri, A. & Akafi, H.R. (2012). Biodiversity measurement methods. Mashhad: Ferdowsi University Press.
  7. El-Sheikh, A., Thomas, J., Arif, I. A., & El-Sheikh, H. M. (2021). Ecology of inland sand dunes "nafuds" as a hyper-arid habitat, Saudi Arabia: Floristic and plant associations diversity. Saudi journal of biological sciences, 28(3), 1503–1513.
  8. Eslami, H., Motamedi, J., Nazarnejad, H., & SheidayeKarkaj, E. (2019). Investigating the relationship between range condition of plant types and species diversity. Iranian Journal of Range and Desert Research, 26(3), 613-628.
  9. Fatehi, M. (2019). Investigating the relationship between soil nutrients and halophyte and psammophyte plants in rangeland of west Ferdows, South Khorasan province. MSc thesis, University of Birjand.
  10. Huang, W., Wang, W., Cao, M., Fu, G., Xia, J., Wang, Z., & Li, J. (2021). Local climate and biodiversity affect the stability of China's grasslands in response to drought. Science of the Total Environment 10, 768, 145482.
  11. Jafari, M. & Rostampour, M. (2019). Soil - Plant Relationships: Ecology, Statistics and analysis (Vol. 1). Tehran: University of Tehran Press.
  12. Jafari, M., & Tavali, A. (2019). Revitalization of dry and desert areas. 5th Edition. Tehran University Press.
  13. Jouri, M. H. (2022). Sand Dunes of the Northern Hemisphere Distribution, Formation, Migration and Management. Journal of Rangeland Science, 12(3), 1-3.
  14. Khademi, T. (2019). Investigating the relationship Artemisia aucheri, Eryngium billardieri,Stipa barbata, Stipa capensic and Zygophyllum atriplicoides (case study: rangeland of Ferdows, South Khorasan province). MSc thesis, University of Birjand.
  15. Khalasi Ahvazi, L., & Zare Chahouki, M. A. (2016). Preparing the distribution of Seidlitzia rosmarinus in Semnan East rangeland using ANN model. Iranian Journal of Range and Desert Research, 23(2), 287-275.
  16. Krebs, C. J. (2014). Ecological Methodology. 3rd edition. Boston: Addison-Wesley Educational Publishers, Inc.
  17. Mesdaghi, M. (2014). Quantitative ecology. Mashhad Academic Jihad Publications.
  18. Moghaddam, M. R. (2014). Range and Range management. Tehran University Press.
  19. Nanda, S.A., Haq, Mu., & Singh, S.P. (2021). Species richness and β-diversity patterns of macrolichens along elevation gradients across the Himalayan Arc. Sci Rep, 11, 195-201.
  20. Ochoterena, H., Flores-Olvera, H., Gómez-Hinostrosa, C., & Moore, MJ. (2020). Gypsum and plant species: a marvel of Cuatro Ciénegas and the Chihuahuan Desert. In: Mandujano MC, Pisanty I, Eguiarte LE, eds. Cuatro Ciénegas Basin: an endangered hyperdiverse oasis. Plant diversity and ecology in the Chihuahuan Desert: emphasis on the Cuatro Ciénegas Basin. Cham: Springer International Publishing, 129–165.
  21. Qiao, C., Tonghui, H., Anning, ZH., Xiaosai, Q., Yanqiong, F., Xiangquan, M.CH., & Yushi, H. (2021). Effects of soil salinity characteristics on three habitats in inland salt marshes. Journal of Plant Research, 134, 1037–1046.
  22. R Core Team. (2021). R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria.
  23. Rabizadeh, F., & Nasrollahi, F. S. (2022). An Anatomical, Micro-Morphological, and Ecological Study of Acantholimon cymosum (Plumbaginaceae) Endemic to Iran. Taxonomy and Biosystematics, 14(51), 49-66.
  24. Rostampour, M. (2022). Rangeland Ecosystems Monitoring in different climatic regions of Iran, South Khorasan Province, Khosf Site. Research Institute of Forests and Rangelands.
  25. Rostampour, M., Jafari, M., Tavili, A., Azarnivand, H., Eslami, S.V. (2017). Investigation of Plant species composition and diversity along a soil salinity gradient in margin rangelands of Petregan Playa, Southern Khorasan. Desert Ecosystem Engineering Journal, 6(16), 11-24.
  26. Sabatini, M., Jiménez-Alfaro, B., Burrascano, S., Lora, A. & Chytrý, M. (2018). Beta-diversity of central European forests decreases along an elevational gradient due to the variation in local community assembly processes. Ecography 41, 1038–1048.
  27. Salami, A., Sepehry, A., & Akbarlou, M. (2017). Assessing changes in plant species diversity along the salinity gradient (Case study: Incheh Borun rangelands). Desert Ecosystem Engineering, 5(13), 13-24.
  28. Sun, J., Wang, N., & Niu, Z. (2023). Effect of Soil Environment on Species Diversity of Desert Plant Communities. Plants, 12(19), 3465.
  29. Token, S., Jiang, L., Zhang. L., & Lv, G. (2022). Effects of plant diversity on primary productivity and community stability along soil water and salinity gradients. Global Ecology and Conservation, 36, 2022, e02095.
  30. Ulrich, W., Matthews, T.J., Biurrun, I., Campos, J.A., Czortek, P., Dembicz, I., Essl, F., Filibeck, G., & Galdo, G. (2022). Environmental drivers and spatial scaling of species abundance distributions in Palaearctic grassland vegetation. Ecology, 103(8), e3725.
  31. Xu, M., Du, R., Li, X., Yang, X., Zhang, B., & Yu, X. (2021). The mid-domain effect of mountainous plants is determined by community life form and family flora on the Loess Plateau of China. Scientific reports, 11(1), 10974.
  32. Zang, Z., Zeng, Y., Wang, D., Shi, F., Dong, Y., Liu, N., & Liang, Y. (2022). Species-Abundance Distribution Patterns of Plant Communities in the Gurbantünggüt Desert, China. Sustainability, 14(20): 12957.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 520
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 291