تأثیرگذاری ابننوح سیرافی بر حدیث شیعه | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 10، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 34، آذر 1404، صفحه 291-316 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2024.253619.1427 | ||
| نویسنده | ||
| اعظم فرجامی* | ||
| استادیار گروه الهیات، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| چکیده | ||
| زدودن غبار هزارسالۀ تاریخ حدیث شیعه از چهرۀ علمی ابننوح سیرافی، موضوعی است که به روش توصیفیتحلیلی و فقط با مطالعۀ اطلاعات اندک رجالشناسان و اسناد و احادیث بازمانده از کتابهای وی میسر است. ابننوح مؤثرترین استاد نجاشی در الرجال است. اگر بتوانیم شخصیتهای تأثیرگذار قرنهای نخستینی که منابع امامی نوشته شدند بشناسیم، از جریانهای فکری و نحوۀ شکلگیری منابع کنونی مطلع میشویم. موضوع پنج کتاب ابننوح به رجال و تراجمنگاری، فقه و امام زمانZ مرتبط است. اخبار و روایات سه کتاب ابننوح در کتابهای الرجال نجاشی، الغیبة شیخ طوسی و برخی آثار ابنطاووس باقی ماندند. این دادهها نشان میدهد علم ابننوح منحصر در رجال نیست، بلکه او ابتدا فقیه و سپس محدث و رجالی است. کتابهای فقهی وی، مانند استادش صدوق و دیگر فقهای سدۀ چهارم، مأثور و با ذکر روایات و سند کامل آنها همراه بوده است. در کنار آن، ابننوح نسخهشناس ماهری بوده که به بسیاری از اصلهای کهن دسترسی داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابننوح سیرافی؛ تاریخ حدیث شیعه؛ تراجم؛ فقه مأثور؛ عالمان قرن چهارم | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
ابنادریس حلی، محمد بن احمد. (۱۴۱۰ق). السرائر. چ۲. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
ابنبابویه، علی. (۱۴۰۶ق). فقه الرضا. قم: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
ابنطاووس، سید علی بن موسی. (۱۴۱۶ق). إقبال الأعمال. تحقیق جواد قیومی. بیجا: مکتب الإعلام الإسلامی.
ابنطاووس، سید علی بن موسی. (۱۳۷۱ش). جمال الأسبوع. تحقیق جواد قیومی. بیجا: مؤسسة الآفاق.
ابنطاووس، سید علی بن موسی. (۱۳۶۳ش). فرج المهموم. قم: منشورات رضی.
ابوصلاح حلبی، تقی الدین بن نجم الدین. (بیتا). الکافی للحلبی. تحقیق رضا استادی. اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علیt العامة.
تستری، نورالله. (۱۴۱۰ق). قاموس الرجال. جلد سوم. چ۲. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
تستری، نورالله. (۱۴۱۹ق). قاموس الرجال. جلد نهم. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
جوهری، ابونصر اسماعیل بن حماد. (۱۴۰۷ق). الصحاح. تحقیق احمد عبدالغفور عطار. چ۴. بیروت: دارالعلم للملایین.
حاجی خلیفه، مصطفى بن عبدالله. (بیتا). کشف الظنون. تصحیح محمد شرفالدین یالتقایا. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
حاکم حسکانی، ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله. (۱۹۹۰م) شواهد التنزیل. تحقیق محمدباقر محمودی. تهران: مؤسسۀ چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حسن عیسی حکیم. (۱۴۳۵ق). الشیخ النجاشی: دراسة فی السیرة و العقیدة. کربلا: أمانة العامة للعتبة الحسینیة المقدسة.
خصیبی، حسین بن حمدان. (۱۹۹۱م). الهدایة الکبرى. چ۴. بیروت: مؤسسة البلاغ للطباعة والنشر والتوزیع.
رامهرمزی، حسن بن عبدالرحمن. (۱۴۰۴ق). الحد الفاصل. تحقیق محمد عجاج خطیب. چ۳. بیروت: دارالفکر.
سمعانی، عبدالکریم بن محمد. (۱۹۸۸ م). الانساب. تحقیق عبدالله عمر بارودی. بیروت: دارالجنان.
شریف مرتضى، علی بن حسین. (۱۴۰۵ق). رسائل المرتضى. تحقیق مهدی رجائی. قم: دارالقرآن الکریم.
شهید ثانی، علی بن احمد. (۱۴۱۳ق). مسالک الأفهام. قم: مؤسسۀ معارف اسلامی.
صدوق، محمد بن علی. (۱۳۶۳ش). کمال الدین و تمام النعمة. تحقیق علیاکبر غفاری. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
صدوق، محمد بن علی. (بیتا). من لایحضره الفقیه. تصحیح علیاکبر غفاری. چ۲. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
طبرانی، سلیمان بن احمد. (بیتا). المعجم الصغیر. بیروت: دارالکتب العلمیه.
طریحی، فخرالدین بن محمدعلی. (۱۳۶۷ش). مجمع البحرین. تحقیق احمد حسینی. چ۲. دفتر نشر اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۰۷ق) الخلاف. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن.( ۱۳۸۷ق). المبسوط. تصحیح محمدتقی کشفی. تهران: مکتبه المرتضویه.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۳۶۵ش). تهذیب الاحکام. تحقیق حسن موسوی خرسان. چ۴. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۱ق). الغیبة. قم: مؤسسة معارف اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۷ق). الفهرست. تحقیق جواد قیومی. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۵ق). الرجال. تحقیق جواد قیومی. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (بیتا). الاستبصار. دار الکتب الإسلامیة.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (۱۴۱۴ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (۱۴۱۵ق). منتهى المطلب. مشهد: مؤسسۀ طبع و نشر آستانۀ رضوی.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (۱۴۲۰ق). تحریر الأحکام. تحقیق ابراهیم بهادری. قم: مؤسسة الإمام الصادق.
کاظمی موسوی، احمد. (۱۳۶۹ش). دورههای تاریخی تدوین و تحول فقه شیعه. تحقیقات اسلامی، شمارۀ ۱، ۵-۳۶.
محقق حلی، جعفر بن حسن. (۱۴۰۹ق). شرائع الإسلام. چ۲. تهران: استقلال.
محقق کرکی، علی بن حسین. (۱۴۰۸ق). جامع المقاصد. قم: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
مدرسی طباطبایی، حسین. (۱۳۶۸ش). مقدمهای بر فقه شیعه. ترجمۀ محمد آصف فکرت. مشهد: آستان قدس رضوی. بنیاد پژوهشهای اسلامى،
مرهونی، مصطفی. (۱۴۰۱ش). ابننوح سیرافی. تهران: میراث فرهیختگان.
مفید، محمد بن محمد. (۱۴۱۰ق). المقنعة. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
نجاشی، احمد بن علی. (۱۴۱۶ق). الرجال. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
References Abu Ṣalāḥ al-Ḥalabī, T. (n.d.). al-Kāfī lil-Ḥalabī. (R. Ostādī, Ed.). Isfahan: Maktabat al-Imām Amīr al-Muʾminīn ʿAlī (ʿa) al-ʿĀmmah. [In Arabic] Ḥājjī Khalīfah, M. (n.d.). Kashf al-Ẓunūn. (M. Sharaf al-Dīn Yāltaqāyā, Ed.). Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. [In Arabic] Ḥākim al-Ḥaskānī, A. (1990). Shawāhid al-Tanzīl. (M. B. Maḥmūdī, Ed.). Tehran: Muʾassasat al-Ṭibāʿah wa al-Nashr Wizārat Farhang wa Irshād Islāmī. [In Arabic] Ḥakīm, Ḥ. (2014). al-Shaykh al-Najāshī: Dirāsah fī al-Sīrah wa al-ʿAqīdah. Karbala: Amānah al-ʿĀmmah lil-ʿAtabah al-Ḥusayniyah al-Muqaddasah. [In Arabic] Ibn Bābawayh, ʿA. (1985). Fiqh al-Riḍā. Qom: Muʾassasat Āl al-Bayt (ʿa) li-Iḥyāʾ al-Turāth. [In Arabic] Ibn Idrīs al-Ḥillī, M. (1989). al-Sarāʾir. (2nd Ed.). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Ibn Ṭāwūs, S. (1995). Iqbāl al-Aʿmāl. (J. Qayyūmī, Ed.). [n.p.]: Maktab al-Iʿlām al-Islāmī. [In Arabic] Ibn Ṭāwūs, S. (1984). Faraj al-Mahmūm. Qom: Manshūrāt al-Raḍī. [In Persian] Ibn Ṭāwūs, S. (1992). Jamāl al-Usbūʿ. (J. Qayyūmī, Ed.). [n.p.]: Muʾassasat al-Āfāq. [In Persian] Jawharī, A. (1987). al-Ṣiḥāḥ. (A. ʿAbd al-Ghafūr ʿAṭṭār, Ed.). (4th Ed.). Beirut: Dār al-ʿIlm lil-Malāyīn. [In Arabic] Kāẓimī Mūsawī, A. (1990). The Historical Periods of Compilation and Evolution of Shiite Jurisprudence. Islamic Researches, (1), 5-36. [In Persian] Khaṣībī, Ḥ. (1991). al-Hidāyah al-Kubrá. (4th Ed.). Beirut: Muʾassasat al-Balāgh lil-Ṭibāʿah wa al-Nashr wa al-Tawzīʿ. [In Arabic] Muḥaqqiq Ḥ. (1988). Sharāʾiʿ al-Islām. (2nd Ed.). Tehran: Istiqlāl. [In Arabic] Muḥaqqiq al-Karakī, ʿA. (1987). Jāmiʿ al-Maqāṣid. Qom: Muʾassasat Āl al-Bayt (ʿa) li-Iḥyāʾ al-Turāth. [In Arabic] Modrasī Ṭabāṭabāʾī, Ḥ. (1989). An Introduction to Shi'a Jurisprudence. (M. Āṣif Fikrat, Trans.). Mashhad: Āstān-i Quds-i Raḍawī, Bunyād-i Pazhūhishhā-yi Islāmī. [In Persian] Mufīd, Muḥammad ibn Muḥammad. (1989). al-Muqniʿah. Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Murhūnī, M. (2022). Ibn Nūḥ al-Sīrāfī. Tehran: Mīrāth-i Farhangtigān. [In Persian] Najāshī, A. (1995). al-Rijāl. Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Rāmahurmuzī, Ḥ. (1984). al-Muḥaddith al-Fāṣil. (M. ʿAjjāj Khaṭīb, Ed.). (3rd Ed.). Beirut: Dār al-Fikr. [In Arabic] Sharīf al-Murtaḍá, ʿA. (1985). Rasāʾil al-Murtaḍá. (M. Rajāʾī, Ed.). Qom: Dār al-Qurʾān al-Karīm. [In Arabic] Shahīd al-Thānī, ʿA. (1992). Masālik al-Afhām. Qom: Muʾassasat al-Maʿārif al-Islāmīyah. [In Arabic] Ṣadūq, M. (n.d.). Man lā Yaḥḍuruh al-Faqīh. (A. A. Ghaffārī, Ed.). (2nd ed.). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Ṣadūq, M. (1984). Kamāl al-Dīn wa Tamām al-Niʿmah. (A. A. Ghaffārī, Ed.). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Persian] Samʿānī, ʿA. (1988). al-Ansāb. (ʿAbd Allāh ʿUmar Bārūdī, Ed.). Beirut: Dār al-Jinān. [In Arabic] Tostarī, N. (1989). Qāmūs al-Rijāl. (Vol. 3). (2nd ed.). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Tostarī, N. (1998). Qāmūs al-Rijāl. (Vol. 9). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Ṭabarānī, S. (n.d.). al-Muʿjam al-Ṣaghīr. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah. [In Arabic] Ṭorīḥī, F. (1988). Majmaʿ al-Baḥrayn. (A. Ḥusaynī, Ed.). (2nd ed.). [n.p.]: Daftar-i Nashr-i Islāmī. [In Persian] Ṭūsī, M. (1966). al-Istibṣār. [n.p.]: Dār al-Kutub al-Islāmīyah. [In Arabic] Ṭūsī, M. (1986). Tahdhīb al-Aḥkām. (H. Mūsawī Khurāsān, Ed.). (4th ed.). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyah. [In Arabic] Ṭūsī, M. (1987). al-Khilāf. Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Ṭūsī, M. (1996). al-Rijāl. (J. Qayyūmī, Ed.). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Ṭūsī, M. (1997). al-Fihrist. (J. Qayyūmī, Ed.). Qom: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic] Ṭūsī, M. (2004). al-Ghaybah. Qom: Muʾassasat al-Maʿārif al-Islāmīyah. [In Arabic] Ṭūsī, M. (n.d.). al-Mabsūṭ. (M. T. Kashfī, Ed.). Tehran: Maktabat al-Murtaḍawīyah. [In Arabic] ʿAllāmah al-Ḥillī, Ḥ. (1993). Tadhkirat al-Fuqahāʾ. Qom: Muʾassasat Āl al-Bayt (ʿa) li-Iḥyāʾ al-Turāth. [In Arabic] ʿAllāmah al-Ḥillī, Ḥ. (1994). Muntahá al-Maṭlab. Mashhad: Muʾassasat Ṭibāʿat wa Nashr Āstānah-i Raḍawī. [In Arabic] ʿAllāmah al-Ḥillī, Ḥ. (1999). Taḥrīr al-Aḥkām. (I. Bahādurī, Ed.). Qom: Muʾassasat al-Imām al-Ṣādiq. [In Arabic] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 530 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 123 |
||
