بررسی همبستگی شاخصهای پوشش گیاهی در تحلیل خشکسالی با استفاده از تصایر مودیس (مطالعۀ موردی: استانهای قم، اصفهان، چهارمحال و بختیاری و مرکزی) | ||
| مهندسی اکوسیستم بیابان | ||
| دوره 12، شماره 41، پاییز 1403، صفحه 1-20 اصل مقاله (802.49 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/deej.2024.254106.1039 | ||
| نویسندگان | ||
| صالح ارخی* 1؛ مرضیه برزگر سواسری2؛ ندا سوری زائی2؛ بنیامین عشقی3 | ||
| 1گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران | ||
| 2گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گلستان، گرگان | ||
| 3گروه نقشهبرداری، موسسه غیرانتفاعی لامعی گرگانی، گرگان | ||
| چکیده | ||
| خشکسالی یکی از بلایای طبیعی است که ممکن است در هر اقلیمی رخ دهد. در دهههای اخیر، کشور ایران بهطور پیاپی تحتتأثیر خشکسالیهای شدید و گسترده قرار داشته و آثار زیانباری بر بخشهای مختلف اقتصادی ازجمله بخش کشاورزی، محیطزیست و منابع آب کشور تحمیل کرده است. امروزه برای شناسایی و تحلیل خشکسالیهای هواشناسی از شاخصهای پوشش گیاهی که به کمک فناوری سنجش از دور به دست میآیند، استفاده میشود. هدف پژوهش حاضر بررسی میزان همبستگی بین شاخص SPI و شاخص تفاضل پوشش گیاهی نرمالشده (NDVI) و پوشش گیاهی بهبودیافته (EVI) حاصل تصاویر مودیس طی سالهای 2011 تا 2020 بهمنظور پایش خشکسالی در مناطق مرکزی ایران است. در این راستا، با بهرهگیری از تصاویر ماهوارۀ مودیس سنجندۀ ترا و دادههای بارش ایستگاههای سینوپتیک واقع در منطقۀ مورد مطالعه، آشکارسازی تغییرات رخداده در بازۀ زمانی 10 ساله محاسبه شد. بدین منظور ابتدا با بررسی دادههای ایستگاههای موجود و با استفاده از مدل شاخص بارش استانداردشده (SPI) چهار ماه (فروردین، اردیبهشت، خرداد و تیر) بهعنوان نمونه انتخاب شد. در این مطالعه با توجه به دقت زمانی، پوشش طیفی بالا، سهولت دسترسی، عدم نیاز به تصحیح اتمسفری و زمین مرجع نمودن، تصاویر با کد (MOD13A2) از محصولات ماهواره مودیس سنجندۀ ترا مربوط به سالهای 2011 تا 2020 بهدلیل اطمینان از وجود پدیدۀ ترسالی و خشکسالی استفاده شد و سپس شاخص SPI با شاخصهای NDVI و EVI مورد مقایسه قرار گرفت. برای تعیین میزان همبستگی بین شاخص خشکسالی هواشناسی SPI و شاخصهای سنجش از دور، از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج نشان داد که میزان همبستگی بین شاخص خشکسالی SPI با NDVI و EVI بهترتیب برابر با 832/0 و 149/0- است. بهطورکلی، نتایج این تحقیق نشان داد که در مناطقی با دادههای بارانسنجی ناکافی و پراکنش نامناسب برای پایش خشکسالی میتوان از دادههای سنجش از دور و همچنین شاخص پوشش گیاهی NDVI برای پایش تغییرات پوشش گیاهی استفاده کرد. نتایج پایش خشکسالی نشان داد که طی این دورۀ دهساله در برخی از سالها خشکسالی شدید وجود داشته است. برای مثال در سال 2020 این خشکسالی بسیار شدید بوده است و در سال 2011 ترسالی بسیار شدیدی را نشان داد. نتایج حاصل از همبستگی بین شاخص SPI و شاخصهای سنجش از دوری نشان داد که شاخص SPI بالاترین همبستگی را با شاخص NDVI در سطح 01/0 دارد که مشخص شد تصاویر MODIS و شاخص ساختهشده دارای قابلیت لازم برای پایش خشکسالی است. نتایج این تحقیق میتواند گزینۀ مناسبی برای تصمیمگیران بهمنظور نظارت، بررسی و حلوفصل وضعیت خشکسالی مؤثر باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خشکسالی؛ شاخص SPI؛ شاخصهای پوشش گیاهی؛ NDVI؛ EVI؛ مناطق مرکزی ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 640 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 475 |
||