مواجهۀ چندوجهی با راویان؛ تحقیق موردی: عبدالرحمن بن کثیر | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 8، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 32، آذر 1403، صفحه 231-264 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2023.248528.1272 | ||
| نویسندگان | ||
| شادی نفیسی* 1؛ شیوا تجار2 | ||
| 1دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مواجهۀ چندوجهی با راویان راهی برای شناخت هرچه دقیقتر راویان برای رسیدن به یک اطمینان عرفی است. چنین اطمینانی از انباشت قراین و اطلاعات مختلف در مورد راوی به دست میآید. در این روش علاوهبر منابع معمول در بررسی رجالی یک راوی، منابعی همچون نوع آثار راوی، مضمون روایات او وجایگاه او نزد ائمهD نیز مورد توجه قرار میگیرد. از دیگر موارد بررسی تبعی بودن راوی در سلسلۀ اسناد و تخریج روایات همسو با روایات راوی است. مباحث جریانشناختی نیز منبع دیگری است که جهتگیری و نقش راوی را در جریانهای مختلف معاصر او آشکار میکند. در پژوهش حاضر، از این روش برای شناخت عبدالرحمن بن کثیر از راویان مستقیم امام صادقR بهره گرفته شده است. درخصوص وثاقت یا عدم وثاقت این راوی نظرات متعارضی وجود دارد. درنهایت، قراین بهدستآمده از این پژوهش حاکی از تمایل او به جریانی از غلو از نوع تفویض است که با حلقهای با نام مفضل بن عمر که او نیز متهم به غلو شده است، شناخته میشود و بنابراین نمیتوان رأی به توثیق او داد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تفویض؛ مفوضه؛ شیعه؛ مفضل بن عمر | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن مجید.
ابنأبیزینب، محمد بن ابراهیم. (1397ق). الغیبة للنعمانی. تحقیق علیاکبر غفاری. تهران: نشر صدوق.
ابنبابویه، محمد بن على. (13۶۲ش). الخصال. تحقیق علیاکبر غفاری. قم: جامعۀ مدرسین.
ابنبابویه، محمد بن على. (1403ق). معانی الاخبار. تحقیق علیاکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابنبابویه، محمد بن على. (1413ق). الفقیه من لا یحضره الفقیه. تحقیق علیاکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین قم.
ابنبابویه، محمد بن علی. (1376ش). الامالی (للصدوق). چ6. تهران: کتابچی.
ابنبابویه، محمد بن علی. (1385ش). علل الشرایع. قم: کتابفروشى داورى.
ابنطاوس، علی بن موسی. (1406ق). فلاح السائل و نجاح المسائل. قم: بوستان کتاب.
ابنغضائری، احمد بن حسین. (1364ق). رجال ابنغضائری. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
استرآبادی، محمد بن علی. (1422ق). منهج المقال فی تحقیق أحوال الرجال. تعلیق وحید بهبهانی. قم: مؤسسة آل البیتb لإحیاء التراث.
باقری، حمید. (1394ش). پژوهشی در تاریخگذاری و شناسایی مؤلف کتاب الاظله، اثری بازمانده از غلات کوفه در سدههای نخست. علوم حدیث، 20 (77)، 158- 182.
باقری، حمید. (1394ش). حسن بن عباس بن حریش و کتاب انا انزلناه فی لیلة القدر وی: بررسی نمونه کتابی عرضهشده بر امام. حدیث پژوهی، 7(13)، 133-166.
برقی، احمد بن محمد بن خالد. (1383ق). رجال البرقی. تهران: دانشگاه تهران.
برقى، احمد بن محمد بن خالد. (1371ق). المحاسن. تحقیق جلالالدین محدث. چ2. قم: دارالکتب الإسلامیة.
جعفی، مفضل بن عمر. (1401ق). الهفت و الاظله. تحقیق عارف تامر. بیروت: دار و مکتبة الهلال.
حبالله، حیدر. (2017م). منطق النقد السندی. بیروت: الانتشار العربی.
حر عاملی، محمد بن حسن. (14۰۹ق). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. تحقیق مؤسسة آل البیتb. قم: مؤسسة آل البیتb.
حلی، ابنداود. (1383ق). رجال ابن داود. تهران: دانشگاه تهران.
حلی، ابنمطهر. (1411ق). رجال العلامة حلی. قم: دارالذخائر.
خصیبی، حسین بن حمدان. (1432ق). الهدایه الکبری. تحقیق مصطفی صبحی الخضر الحمصی. بیروت: شرکه الاعلمی للمطبوعات.
خوئی، ابوالقاسم. (1410ق). معجم رجال الحدیث. قم: نشر آثار شیعه.
داوری، مسلم. (1416ق). اصول علم الرجال بین النظریة و التطبیق. تحقیق محمدعلی صالح المعلم. تهران: نمونه.
دلبری، سید علی. (1395ش). آشنایی با اصول علم رجال. چ2، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
رحمان ستایش، محمدکاظم، و شهیدی، روحالله. (1392ش). بازیابی منابع تفسیر قمی. حدیثپژوهی، 5(9)، 107-146.
زراری، احمد بن محمد. (1411ق). رسالة ابی غالب زراری. قم: مرکز البحوث والتحقیقات الاسلامیه.
سند، محمد. (1429ق). بحوث فی مبانی علم الرجال. به نگارش محمد صالح تبریزی، چ2. قم: مدین.
سیستانی، محمدرضا. (1437ق). قبسات من علم الرجال. بیروت: دارالمورخ العربی.
شوشتری، محمدتقی. (1410ق). قاموس الرجال. چ2. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
صرامی، سیفالله. (1391ش). مبانی حجیت آرای رجالی. چ4. قم: دار الحدیث.
صفار، محمد بن حسن. (1404ق). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد2. تحقیق محسن بن عباسعلى کوچهباغی. چ2. قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.
صفری فروشانی، نعمتالله. (1378ش). غالیان، کاوشی در جریانها و برایندها تا پایان سدۀ سوم. مشهد: آستان قدس رضوی بنیاد پژوهشهای اسلامی.
طبری آملی صغیر، محمد بن جریر بن رستم. (1413ق). دلائل الامامه. تحقیق قسم الدراسات الإسلامیة مؤسسة البعثة. قم: بعثت.
طبری آملی، عمادالدین ابی جعفر محمدبنابیالقاسم. (1383ش). بشارة المصطفى لشیعة المرتضى( ط- القدیمة). چ2. نجف: المکتبة الحیدریه.
طوسی، محمد بن حسن. (1381ق). رجال الطوسی. نجف: حیدریه.
طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان). تحقیق حسن الموسوی خرسان. چ4. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
طوسی، محمد بن حسن. (1414ق). الأمالی (طوسی). تحقیق مؤسسة البعثة. قم: دارالثقافه.
طوسی، محمد بن حسن. (بیتا). الفهرست. نجف: المکتبة المرتضویة.
عیاشى، محمد بن مسعود. (1380ق). تفسیر العیاشی. تحقیق سید هاشم رسولى محلاتى. تهران: المطبعة العلمیة.
قمی، علی بن ابراهیم. (1404ق). تفسیر قمی. چ3. قم: دار الکتاب.
کشی، محمد بن عمر. (1348ش). رجال الکشی. مشهد: دانشگاه مشهد.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی( ط- الإسلامیة). تحقیق علىاکبر غفاری و محمد آخوندی. چ4. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
کوفی، فرات بن ابراهیم. (1410ق). تفسیر فرات الکوفی. تحقیق محمد کاظم. تهران: مؤسسة الطبع و النشر فی وزارة الإرشاد الإسلامی.
گرامی، محمدهادی. (1390). درآمدی بر شناسایی جریانهای امامیه در عراق و ایران در سدۀ دوم و سوم هجری. پژوهشنامۀ تاریخ تمدن اسلامی، 44(92)، 121-150.
گرامی، محمدهادی. (1396). نخستیناندیشههای حدیثی شیعه. تهران: دانشگاه امام صادقR .
گرامی، محمدهادی. (1398). گرایشهای تفسیری شیعه در عصر امام باقرR: پیجویی دو گفتمان «ظاهر/باطن» و «تنزیل/تأویل». مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، 1(1)، 97-128.
مامقانی، عبدالله. (1423ق). تنقیح المقال فی علم الرجال. تحقیق محمدرضا مامقانی. ج1. قم: مؤسسة آل البیتb لإحیاء التراث.
مامقانی، عبدالله. (1423ق). تنقیح المقال فی علم الرجال. تحقیق محییالدین و محمدرضا مامقانی. ج 41. قم: مؤسسة آل البیتb لإحیاء التراث.
مامقانی، عبدالله. (1428ق). مقباس الهدایة فی علم الدرایه. تحقیق محمدرضا مامقانی. قم: دلیل ما.
مجلسى، محمدباقر. (1403ق). بحار الانوار. چ4. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مجلسی، محمدباقر. (1404ق). مرآة العقول فی شرح اخبار الرسول. تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی. چ2. تهران: دار الکتب الاسلامی.
مجلسی، محمدباقر. (1420ق). الوجیزة فی الرجال. تحقیق محمدکاظم رحمان ستایش. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مجلسی، محمدتقی. (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه. چ2. قم: مؤسسۀ فرهنگی اسلامی کوشانپور.
محدث نوری، حسین بن محمدتقی. (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. تحقیق مؤسسة آل البیتb. قم: مؤسسة آل البیتb.
محسنی، محمد آصف. (1432ق). بحوث فی علم الرجال. چ5. قم: مرکز المصطفى2 العالمی للترجمة و النشر.
مدرسی طباطبایی، حسین. (1395ش). مکتب در فرایند تکامل. ترجمۀ هاشم ایزدپناه. چ11: تهران: کویر.
معروف الحسنی، هاشم. (بیتا). دراسات فی الحدیث و المحدثین. بیروت : دارالتعارف للمطبوعات.
مفید، محمد بن محمد. (1413ق). الاختصاص. تحقیق علیاکبر غفاری. قم: المؤتمر العالمى لألفیة الشیخ المفید.
مفید، محمد بن محمد. (بیتا). تصحیح اعتقادات الامامیه. تحقیق حسین درگاهی. قم: کنگره شیخ مفید.
نجاشی، احمد بن محمد. (1407ق). رجال النجاشی. قم: جامعۀ مدرسین قم.
نمازی شاهرودی، علی. (1415ق). مستدرکات علم رجال الحدیث. تهران: منتشرشده توسط فرزند مؤلف.
References The Holy Quran. Ayyashi, M. (2001). Tafsir al-Ayyashi. According to the research of Seyyed Hashim Rasouli Mahalati. Tehran: Al-Mattabah Al-Elamiya. [In Arabic] Bagheri, H. (2014). Pajooheshi dar tarikhgozari va shenasayee moalef ketab al-azellah. Science of Hadith, 20 (77), 158-182. [In Persian] Bagheri, H. (2014). Hasan ibn Horaysh va Ketabe inna anzalnah fi laylah al-ghadre vey. Hadith Research, 7 (13), 133-166. [In Persian] Barqi, A. (1992). Al-Mahasen. According to the research of Jalal al-Din Muhaddith. Ed.2. Qom: Dar al-Kutub al-Islamiyya. [In Arabic] Barqi, A. (2004). Rijal al-Barqi. Tehran: University of Tehran. [In Arabic] Davari, M. (1995). Osoole ‘ilm al-Rijal. According to the research of Mohammad Ali Saleh Al-Moallem. Tehran: sample. [In Arabic] Delbari, A. (2016). Ashnai Ba Osoole ‘ilm Al-Rijal. ED.2. Mashhad: Razavi University of Islamic Sciences. [In Arabic] Estrabadi, M. (2001). Manhaj al-Maqal. Commentary by Waheed Behbahani. Qom: Al-Bayt (peace be upon him) Foundation for Revival of Tradition. [In Arabic] Gerami, M. H. (2011). Daramadi bar shenasayee jaryanhaye Imamiye dar Iraq va Iran dar sadeye dovom va sevom hejri. Journal of Islamic Civilization History, 44 (92), 121-150. [In Persian] Gerami, M. H. (2016). Nakhostin Andishehaye hadithi Shi'a. Tehran: Imam Sadegh University. [In Persian] Gerami, M. H. (2018). Gerayeshhaye tafsiriye shi'a dar Asre Imam Bagher: Peyjooyeeye do Goftemane "zaher/Baten" va "tanzil/ta'vil". Quranic Studies and Islamic Culture, 1 (1), 128-97. [In Persian] Haballah, H. (2017 AD). Mantegh al-kaghd al-sanadi. Beirut: Al-Tashar al-Arabi. [In Arabic] Hili, I. D. (1963). Rijal Ibn Dawood. Tehran: University of Tehran. [In Arabic] Hili, I. M. (1990). Rijal al-Allamah Hali. Qom: Dar Zakhaer. [In Arabic] Hor Ameli, M. (1988). Vasa’el al-Shi’a. According to the research of Al-Bayt Foundation. Qom: Al-Bayt Foundation, peace be upon them. [In Arabic] Ibn Abi Zaynab, M. (1976). Al-Ghaiba al-Nomani. Researched by Ali Akbar Ghafari. Tehran: Sadouq Publishing. [In Persian] Ibn Babuyeh, M. (1983). Al-Khesal. Research by Ali Akbar Ghaffari. Qom: Jamia Modaresin. [In Arabic] Ibn Babouyeh, M. (1982). Ma’ani al-Akhbar. Researched by Ali Akbar Ghafari. Qom: Islamic Publications Office affiliated with the Qom Theological Seminary Society. [In Arabic] Ibn Babouyeh, M. (1992). al-Faqih man la yahzarohu Faghih. Researched by Ali Akbar Ghafari. Qom: Islamic Publication Office affiliated to Qom Madrasin Society. [In Arabic] Ibn Babuyeh, M. (1997). Al-Amali (of Saduq). Ed.6. Tehran: Kitabchi. [In Arabic] Ibn Babuyeh, M. (2016). ‘elal Al-Sharaye’. Qom: Davry book store. [In Arabic] Ibn Ghazaeri, A. (1944). Rijal Ibn Ghazaeri. Qom: Ismailian Institute. [In Arabic] Ibn Taus, A. (1985). Falah al-Sa’il and Najah al-Masa’el. Qom: Bostan Kitab. [In Arabic] Jo’fi, M. (1980). Al-Haft va Al-Aezllah. Researched by Aref Tamer. Beirut: Al-Hilal Dar and Maktaba. [In Arabic] Kashi, M. (1969). Rijal al-Kashi. Mashhad: University of Mashhad. Khasibi, H. (2010). Al-Hidayat al-Kobra. Researched by Mustafa Sobhi Al-Khidr Al-Homsi. Beirut: Al-Alami Publishing Company. [In Arabic] Khoi, A. (1989). Mo’jame Rijal al-Hadith. Qom: Publication of Shia works. [In Arabic] Kofi, F. (1989). Tafsir of Firat al-Kofi. According to the research of Mohammad Kazem. Tehran: Al-Tabb and Al-Nashar Foundation in the Ministry of Islamic Guidance. [In Arabic] Koleini, M. (1986). Kāfī (I-Islamic). Researched by Ali Akbar Ghafari and Mohammad Akhundi, Ch 4. Tehran: Dar al-Kutub al-Islami. [In Arabic] Majlesi, M. (1999). Al-Vajize fi ‘ilm Al-Rijal. To the research of Mohammad Kazem Rahmān Sataysh. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [In Arabic] Majlesi, M. (1985). Rawzah Al-Motaghin. Ed.2. Qom: Kushanpur Islamic Cultural Institute. [In Arabic] Majlisi, M. (1982). Bihar Al-Anwar, Ed. 4, Beirut: Dar Ihiya al-Trath al-Arabi. [In Arabic] Majlisi, M. (1983). Mirat al-Aqool, According to the research of Seyyed Hashem Rasouli Mahalati, Ch2. Tehran: Dar al-Katb al-Islami. [In Arabic] Mamaqani, A. (2002). Tanghih Al-Maghal fi ‘ilm Al-Rijal. According to the research of Mohammad Reza Mamqani, Volume 1. Qom: Al-Bayt (peace be upon him) Institute for Revival of Tradition. [In Arabic] Mamqani, A. (2002). Tanghih Al-Maghal fi ‘ilm Al-Rijal. According to the research of Mohiuddin and Mohammad Reza Mamqani, vol. 41. Qom: Al-Bayt (peace be upon him) Institute for Revival of Heritage. [In Arabic] Mamqani, A. (2007). Mighbas Al-Hidaye fi ‘ilm al-Dara'ya. According to the research of Mohammad Reza Mamqani. Qom: our reason. Tanghih Al-Maghal fi ‘ilm Al-Rijal. Marouf al-Hasani, H. (n.d). Derasat fi al-Hadith va Al-Muhadithin. Beirut: Dar Al-Taqqin for the press. [In Arabic] Modaresi Tabatabayi, H. (2016). Maktab Dar Faayande Takamol. Translated by Hashem Izd Panah, Ch 11. Tehran: Kovir.[In Persian] Mofid, M. (1992). Al-Ikhtesas. According to the research of Ali Akbar Ghafari. Qom: The International Conference of the Millennium of Sheikh Al-Mufid. [In Arabic] Mofid, M. (n.d). Tashih I’tighadat al-Imamiyyah. According to Hossein Dargahi's research. Qom: Sheikh Mufid Congress. [In Arabic] Mohseni, M. (2010). Bohoth fi ‘ilm Al-Rijal. ED.5. Qom: Al-Mustafa (PBUH) Al-Alami Translation and Publishing Center. [In Arabic] Najashi, A. (1986). Rijal al-Najashi. Qom: Qom Teachers Society. [In Arabic] Namazi Shahroudi, A. (1994). Mustadrakat al-Rijal al-Hadith. Tehran: published by the author's son. [In Arabic] Nouri, H. (1987). Mustardak al-Wasail. Research by Al-Bayt Foundation, peace be upon them; Qom: Al-Bayt Foundation, peace be upon them. [In Arabic] Qomi, A. (1983). Tafsir Qomi. Ch3. Qom: Dar al-Kitab. [In Arabic] Rahmān Satayesh, M. K. & Shahidi, R. (2012). Bazyabi Manabe’ Tafsir Qumi. Hadith pajoohi, 5 (9), 107-146. [In Persian] Safar, M. (1983). Basa’er Al-Drajat. According to the research of Mohsen ibn Abbas Ali, Kuche Baghi, Ed.2. Qom: Ayatollah al-Marashi Al-Najafi Library. [In Persian] Safari Forushani, N. (1999). Ghalian, Kavoshi Dar Jaryanha va Barayandha. Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation. [In Persian] Sanad, M. (2008). Bohooth fi Mabani ‘ilm Al-Rijal. Written by Mohammad Saleh Tabrizi, Ch2. Qom: Madin. [In Arabic] Sarami, S. (2011). Mabani Hojjeyat Ara;e Rijali. Ed.4. Qom: Dar al-Hadith. [In Arabic] Shushtri, M. T. (1989). Qamus Al-Rijal. Ed.2. Qom: Jama'at al-Mudrasin in al-Hawza al-Elamiya Baqm. [In Arabic] Sistani, M. (2015). Qabasat Min ‘ilm al-Rejal. Beirut: Dar al-Morukh al-Arabi. [In Arabic] Tabari Amoli Saghir, M. (1992). Dala’il Al-Imame. Researched by the Department of Islamic Studies, Al-Baath Institute. Qom: Baath. [ In Arabic] Tabari Amoli, E. (2013). Bishara al-Mustafa for Shia al-Mortaza (i- al-Qadim). Ed.2, Najaf: Al-Maktaba Al-Haydariyyah. [ In Arabic] Ţūsī, M. (1961). Rijal al-Tawsi. Najaf: Heydarieh. [ In Arabic] Ţūsī, M. (1986). Tahzeeb al-Ahkam (Khorsan research). Researched by Hasan Al Mousavi Khorsan, Ed. 4. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. [In Arabic] Ţūsī, M. (1993). Amali (Ţūsī). According to the research of Al-Baath Institute. Qom: Dar al-Thaqafa. [In Arabic] Ţūsī, M. (n.d). Al-Fihrist, Najaf: Al-Maktabeh al-Mortazawieh. Zarari, A. (1997). Abi Ghalib Zarari. Qom: Islamic Research and Research Center. [In Arabic] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 685 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 318 |
||
