تحلیل حدیثشناسانه از روایات آب و عطش در عاشورا | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 7، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 32، آذر 1403، صفحه 193-230 اصل مقاله (1.49 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2022.246755.1228 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن رفعت* 1؛ سید ضیاء الدین علیانسب2 | ||
| 1دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه، قم، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ آب و عطش در واقعۀ کربلا ازجمله مسائلی است که سبب تحولی شگرف در شیوۀ عزاداری و نگرش شیعیان شده است. شهرت نبود آب در خیمههای امام حسینR در شب و روز عاشورا، بسته شدن آب در روز هفتم محرّم بهعنوان یک رخداد تاریخی در میان مورخان و گزارش غُسل امام و یارانش در شب یا صبح عاشورا در کتب حدیثی و نیز حفر چاهی در کربلا بهصورت اعجازگونه توسط امام، در کتب حدیثی و تاریخی، حاکی از ناهمگونی منقولات روایی و حدیثی در موضع آب و عطش در کربلاست. ازاینرو، پژوهش حاضر با رویکرد توصیفیتحلیلی، به واکاوی این مهم پرداخته و درنهایت بدین نتیجه رسیده است که منابع متأخر امامیه با رویکرد عاطفهگرایانه نگارش یافته و سخنانی مبنیبر «طلب آب» به امام حسینR نسبت داده شده که با شأن معصوم همخوانی ندارد و برخی از این روایات، ضمن تعارض با اخبار تاریخی، دارای رکاکت معنا و معارض با سنت معصومان است. روایات مربوط به تشنگی خیمۀ امام محدود به یک یا دو روایت آنهم بهصورت ضمنی است، لکن در دورههای صفویه و قاجار بیشتر پروبال گرفته و هرچه از زمان حادثۀ عاشورا فاصله گرفته میشود، برداشت عاطفهگرایانه از عاشورا بیشتر شده است. با توجه به روایات موجود و معتبر، بدون تردید تا صبح روز عاشورا، آب در خیمهها موجود بوده، اما کشاکش و سنگینی نبرد، توان هر رزمندهای را گرفته و امام حسینR در روز عاشورا با لبان تشنه به شهادت رسیده است. بستن شریعۀ فرات در هفتم محرّم، دلیل بر نبود آب در خیمۀ امام نیست، اما اندک آب موجود در صبح عاشورا برای کودکان اختصاص داده شده است. در روایات عاشورایی متقدم و معتبر، اخباری مبنیبر مظلومیتی با تصویر دوران قاجاری یافت نمیشود؛ گرچه مظلومیت امام، فراتر، سنگینتر و دردناکتر از منقولات عاطفهگرایانه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تشنگی؛ امام حسینR؛ عاشورا؛ روایات عاشورایی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آقابزرگ طهرانی، محمدمحسن. (۱۴۰۳ق). الذریعة الی تصانیف الشیعة. بیروت: دارالأضواء.
ابنأبیالحدید، عزالدّین عبدالحمید بن هبةالله. (۱۳۷۸ق). شرح نهج البلاغة. مصر: دار احیاءالکتب العربیة.
ابنأثیر، عزّالدین ابیالحسن. (۱۳۸۵ق). الکامل فی التاریخ. بیروت: دار صادرـ داربیروت.
ابنأثیر، مبارک بن محمد. (۱۳۶۷ش). النهایة. قم: اسماعیلیان.
ابنأعثم کوفی، ابومحمد احمد بن علی. (۱۳۷۴ش). ترجمه الفتوح، ترجمۀ محمد بن احمد مستوفی هروی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
ابنأعثم کوفی، ابومحمد احمد بن علی. (۱۴۱۱ق). الفتوح. بیروت: دارالأضواء.
ابنحمزه طوسى، محمد بن على. (۱۴۱۹ق). الثاقب فی المناقب. قم: انصاریان.
ابنسعد، محمد. (1۴1۴ق). الطبقات الکبرى. تحقیق محمد بن صامل السلمى. الطائف: مکتبة الصدیق.
ابنشهرآشوب مازندرانى، محمد بن على. (۱۳۷۹ق). مناقب آل ابیطالبR. قم: علامه.
ابنطاووس، على بن موسى. (13۴8ش). اللهوف على قتلى الطفوف. ترجمۀ احمد فهرى زنجانى. تهران: جهان.
ابنعجمی، سبط. (۱۴۰۷ق). الکشف الحثیث. بیروت: مکتبة النهضة العربیة.
ابنقولویه، جعفر بن محمد. (۱۳۵۶ش). کامل الزیارات. نجف: دارالمرتضویة.
ابنکثیر دمشقی، أبوالفداء إسماعیل. (۱۴۲۲ق). البدایة و النهایة. بیروت: دارالمعرفة.
ابنمنظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکرـ دارصادر.
ابننما حلى، جعفر بن محمد. (۱۴۰۶ق). مثیر الأحزان. قم: مدرسة الإمام المهدىZ.
ابومخنف کوفی، لوط بن یحیی. (۱۴۱۷ق). وقعة الطفّ. تحقیق محمدهادى یوسفى غروى. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
اصفهانى، ابوالفرج على بن حسین. (بیتا). مقاتل الطالبیین. بیروت: دارالمعرفة.
امینی، عبدالحسین. (۱۴۲۰ق). الکذابون و احادیثهم الموضوعة. قم: مرکز الغدیر.
بحرانى، سید هاشم بن سلیمان. (۱۴۱۳ق). مدینة المعاجز. قم: المعارف الإسلامیة.
بحرانی اصفهانی، عبدالله. (۱۴۱۳ق). عوالم العلوم. قم: موسسة الامام المهدیZ.
بلاذرى، أبوالحسن أحمد بن یحیى. (۱۳۹۷ق). أنساب الأشراف. تحقیق محمدباقر محمودی. بیروت: دارالتعارف.
بهبهانی، محمدباقر. (۱۴۰۹ق). الدمعة الساکبة. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
جزائری، نعمتالله. (۱۴۲۷ق). ریاض الأبرار. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
حرّانى، حسن بن علی [ابن شعبة]. (۱۴۰۴ق). تحف العقول. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
حسینى موسوى، محمد بن أبیطالب. (۱۴۱۸ق). تسلیة المُجالس و زینة المَجالس. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
حسینی، سید عبدالله. (۱۳۸۶ش). معرفی و نقد منابع عاشورا. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
خوارزمی، موفق بن احمد خطیب. (بیتا). مقتل الحسینR. قم: انوارالهدی.
دربندی، آغابنعابد شیروانی حائری. (۱۴۱۵ق). اکسیر العبادات فی أسرار الشهادات (أسرار الشهادة). بحرین: شرکة المصطفی.
دلشاد تهرانی، مصطفی. (۱۳۸۵ش).سیرۀ نبوی (دفتر اول: سیرۀ فردی). تهران: دریا.
دینورى، ابوحنیفه احمد بن داود. (۱۳۶۸ش). الأخبار الطّوال. قم: منشورات الرضى.
دینورى، ابوحنیفه احمد بن داود. (۱۳۷۱ش). الأخبار الطّوال. ترجمۀ محمود مهدوى دامغانى. تهران: نى.
دینوری، ابنقتیبة. (۱۴۱۰ق). الإمامة والسیاسة. تحقیق علی شیری. بیروت: دارالأضواء.
ذهبی، شمسالدین محمد. (۱۳۸۲ق). میزان الاعتدال فی نقد الرجال. بیروت: دارالمعرفة.
رازى، ابوعلی مسکویه. (۱۳۷۹ش). تجارب الأمم. تهران: سروش.
رحمانستایش، محمدکاظم، و رفعت، محسن. (۱۳۸۹ش). روایات عاشورایی الفتوح ابنأعثم کوفی در میزان نقد و بررسی. دوفصلنامۀ حدیثپژوهی، شمارۀ ۳، ۷۹-۱۱۶.
رفعت، محسن. (۱۳۹۷ش). روایتهای عاشورایی الأخبار الطوال دینوری در میزان نقد و بررسی. تاریخ اسلام، شمارۀ ۷۶، ۷-۳۹.
رفعت، محسن. (۱۳۹۸ش). نقد و بررسی روایتانگارهها و گزارههای متفرد عاشورایی در تذکرة الشهداء میرزاحبیب شریفکاشانی. حدیث حوزه، شمارۀ ۱۹، ۶۱-۹۳.
رفعت، محسن. (۱۴۰۰ش). بازخوانی و نقد روایتانگارههای طریحی در المنتخب. شیعهپژوهی، شمارۀ ۲۰، ۱۹۳-۲۲۸.
رفعت، محسن، فراتی، علیاکبر، و شریفیگرمدره، وحید. (۱۳۹۸ش). بررسی و نقد روایتانگارهها و گزارههای متفرد عاشورایی در روضة الشهداء کاشفی. شیعهپژوهی، شمارۀ ۱۷، ۲۷۸-۳۱۴.
رفعت، محسن، و ژیان، فاطمه. (۱۴۰۰ش). بررسی و نقد روایتانگارهها و گزارههای متفرد عاشورایی در أسرار الشهادة ملاآقا فاضل دربندی. پژوهشنامۀ امامیه، شمارۀ ۱۳، ۱۶۱-۱۹۳.
رنجبر، محسن. (۱۳۹۲ش). جریانشناسی تاریخی قرائتها و رویکردهای عاشورا از صفویه تا مشروطه. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
زبیدی، محمدمرتضى. (۱۴۱۴ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دارالفکر.
زمانیقمشهای، علی. (بیتا). تحقیقی در تعیین روز عاشورا. مکتب اسلام، ۳۵(۱۱)، ۶۵-۷۶.
سبط بن جوزی، یوسف بن قزأوغلی. (۱۴۱۸ق). تذکرة الخواص. قم: الشریف الرضی.
سپهر کاشانی، محمدتقی. (۱۳۶۸ش). ناسخ التواریخ در احوالات حضرت سیدالشهداء. تهران: اسلامیه.
شریف رضی، محمد بن حسین رضی. (1۴07ق). نهج البلاغه. قم: مؤسسۀ دارالهجرة.
شریف کاشانی، حبیبالله. (۱۳۹۰ش).تذکرة الشهداء. تهران: شمسالضحی.
شوشتری، محمدتقی. (۱۴۱۹ق). قاموس الرجال. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
صدوق، أبوجعفر محمد بن بابویه. (۱۳۷۶ش). الأمالی. تهران: کتابچی.
صدوق، أبوجعفر محمد بن بابویه. (۱۴۰۶ق). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. قم: دارالشریف الرضی.
طبرسى، فضل بن حسن. (۱۳۹۰ق). إعلام الورى بأعلام الهدی. تهران: اسلامیة.
طبرى آملی، محمد بن جریر بن رستم. (۱۴۱۳ق). دلائل الإمامة. قم: مطبعة البعثة.
طبری، ابوجعفر محمد بن جریر. (۱۳۸۷ق). تاریخ الطبری (تاریخ الأمم والملوک). بیروت: دارالتراث.
طریحی، فخرالدین بن محمد. (۱۳۷۵ش). مجمع البحرین. تهران: مرتضوى.
طریحی، فخرالدین بن محمد. (۱۴۲۴ق). المنتخب فی جمع المراثی والخطب. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
عسقلانی، أحمد بن علی (ابنحجر). (۱۳۹۰ق). لسان المیزان. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
فتال نیشابورى، محمد بن احمد. (۱۳۷۵ش). روضة الواعظین و بصیرة المتعظین. قم: رضى
فیض کاشانى، ملامحسن. (۱۴۱۵ق).تفسیر الصافى. تحقیق حسین اعلمى. تهران: صدر.
قزوینی، رضیالدین. (۱۴۰۵ق).تظلّم الزهراء من إهراق دماء آلالعباء. قم: منشورات الرضی.
قزوینی، فضلعلی. (۱۴۱۵ق). الإمام الحسینR و اصحابه. قم: محمود شریعت المهدوی.
کاشفیسبزواری، ملاحسین. (بیتا). روضة الشهداء. تصحیح ابوالحسن شعرانی، تهران: اسلامیه.
کلینی، محمدبنیعقوب (۱۳۸۸ق). الکافی. تحقیق علیاکبر غفاری. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۳ق). بحارالأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مغربى، قاضینعمان (۱۴۰۹ق).شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهارR. قم: جامعۀ مدرسین.
مفتخری، حسین، و رنجبر، محسن. (۱۳۸۷ق). رویکرد احساسی-عاطفی به واقعۀ عاشورا در ایران (از صفویه تا مشروطه). شیعهشناسی، شمارۀ ۲۴، ۱۶۹-۲۱۲.
مفید، محمد بن محمد بن نعمان. (۱۴۱۳ق). الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد. قم: کنگرۀ شیخ مفید.
ملکپور، جمشید. (۱۳۶۳ش). ادبیات نمایشی در ایران. تهران: توس.
منقری، نصر بن مزاحم. (۱۴۰۴ق). وقعة صفین. قم: مکتبة آیةالله مرعشی نجفی.
موسویمقرّم، عبدالرزاق. (۲۰۱۲م). مقتل الحسینR. قم: منشورات الشریف الرضی.
نصیری، علی. (1390ش). روششناسی نقد احادیث. قم: وحی و خرد.
نمازی شاهرودی، علی. (۱۴۱۲ق). مستدرکات علم رجال الحدیث. بیجا: بینا.
نویری، شهابالدین. (۱۴۲۳ق). نهایة الأرب فی فنون الأدب. قاهرة: دار الکتب و الوثائق القومیة.
References The Holy Quran. [In Arabic] Agha Bozorg Tehrani, M. H. (1982). Al-Zariah ela Tasanif al-Shia. Second Edition. Beirut: Al-Azwa House. [In Arabic] Al-Bahrani, S. H. (n.d). Madinah al-Maajez. Qom: Ma'arif al-Slamiyah. [In Arabic] Amini, A. (1999). al-Kazzaboon va Ahadithohom al-Mozooah. Qom: al-Ghadir Institute. [In Arabic] Bahrani Esfahani, A. (1993). Awalem al-Olum. Qom: Al-Imam al-Mahdi Institute. [In Arabic] Balazori, A. (1397). Ansab al-Ashraf. research by Mohammad Baqer Mahmoudi. Beirut: Dar al-Ta'rof. [In Arabic] Behbahani, M. B. (1988). Al-Damah al-Sakebah. Beirut: Al-Alami Institute. [In Arabic] Delshad Tehrani, M. (2006). Sireh Nabawi [Sireh Fardi] (Prophetic Practice [Individual Practice]). Tehran: Darya. [In Persion] Dinewari, A. (1989). al-Akhbar at-Teval. research by Abd al-Monem Amer. Qom: ar-Razi. [In Arabic] Dinewari, A. (1992). Akhbar al-Tewal. Translated by Mahmud Mahdawi Damghani. Tehran: Ney. [In Arabic] Dinewari, I. (1990). Al-Emamah wa al-Siyasah. Researched by Ali Shiri. Beirut: House of Thought. [In Arabic] Fattal Neyshaburi, M. (1996). Rozah al-Waezin wa Basirah al-Moteazzin. Qom: Al-Sharif al-Razi. [In Arabic] Fayz Kashani, M. (1995). Tafsir al-Safi. Second Edition. Tehran: Al-Sadr Press. [In Arabic] Ghazwini, F. A. (1994). Al-imam Hosein va Ashaboh. Qom: Shariah al-Mahdavi. [In Arabic] Ghazwini, R. (1985). Tazallom al-Zahra men Ehragh Dema Al al-Aba. Qom: Al-Sharif al-Razi. [In Arabic] Harrani, H. (1984). Tohaf al-Oghul. Second Edition. Qom: Islamic Publications Office. [In Arabic] Hoseyni Musawi, M. (1997). Tasliyah al-Mojales wa Zinah al-Majales. Qom: Islamic Teachings Foundation. [In Arabic] Hoseyni, A. (2007). Moarrefi wa Naghd Manabe 'Āshūrā. Qom: Research Institute of Islamic Sciences and Culture. [In Persion] Ibn A‘tham, A. (1985). Al-Futūḥ. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmīyah. [In Arabic] Ibn A‘tham, A. (1995). Al-Futūḥ. Transalted by Mohammad Mostowfi Heravi. Tehran: Scientific and cultural publishing company. [In Arabic] Ibn Abī al-Ḥadīd, ‘A. (1999). Sharh Nahj al-Balāghah. Researched by Muḥammad Abu al-Faḍl Ibrāhīm. Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Kutub al-‘Arabīyah. [In Arabic] [In Arabic] Ibn Athir, E. (1965). The Complete History. Beirut: Dar Sader, Dar Beirut. [In Arabic] Ibn Athīr, M. (1988). Al-Nahāyah Fī Qarīb al-Ḥadith wa al-ʼAthar. Qom: Journalistic Institution of Ismāʻīlīyān. [In Arabic] Ibn Ghulawayh, J. (1937). Kamel al-Ziyarat. Najaf: Al-Mortazawiyeh House. [In Arabic] Ibn Hajar Asghalani, A. (1971). Lesan al-Mizan. Researched by Department of Systematic Knowledge. Second Edition. India: Al-Alami Institute for Publications. [In Arabic] Ibn Hamzeh Toosi, M. (1998). al-Tahqeb fi al-Manaqeb. Qom: Ansarian. [In Arabic] Ibn Jawzi, A. (1997). Tazkerah al-Khawas. Qom: Al-Sharif al-Razi Publications. [In Arabic] Ibn Kathir, A. (2001). al-bedayah wa al-Nehayah. Beirut: Dar al-Ma'rifah. [In Arabic] Ibn Manzur, M. (1993). Lesan al-Arab. Third Edition. Beirut: Thought Institute. [In Arabic] Ibn Meskawayh, A. (1998). Tajareb al-Omam. Edited by Abu al-Ghasem Emami. Tehran: Sorush. [In Arabic] Ibn Nama Helli, J. (1985). Mothir al-Ahzan. Qom: Imam Mahdi School. [In Arabic] Ibn Sa'd, M. (1993). at-Tabaqat al-Kobra. research by Mohammad Ibn Samel as-Solami. Taef: Maktabah as-Seddigh. [In Arabic] Ibn Shahr Ashub, M. (1959). Manaqib Al Abi talib. Qom: Allameh. [In Arabic] [In Arabic] [In Arabic] Isfahani, A. (n.d). Maqatil aṭ-Ṭalibiyin, research by Sayyed Ahmad Saghar. Beirut: Dar al-Marefah. [In Arabic] Jazaeri, N. (2007). Riyaz al-Abrar fi Managheb al-Aemmah al-Athar. Beirut: Arabic History Foundation. [In Arabic] Kashefi Sabzewari, M. H. (n.d). Rawzah al-Shohada. Edited by Abu al-Hasan Sharani. Tehran: Islamiyeh. [In Arabic] Kharazmi, M. (n.d). Maghtal al-Hosayn. Qom: Lights of Guidance. [In Arabic] Kolayni, M. (1987). Al-Kāfī. Fourth Edition. Tehran: Islamic Books House. [In Arabic] Maghrebi, Gh. N. (1989). Sharh al-Akhbar fi Fazael al-Aemmah al-Athar. Qom: Teachers Association. [In Arabic] Majlesi, M. B. (1982). Bihar al-Anwar. Beirut: Dar Allahia al-Torah al-Arabi. [In Arabic] Malakpur, J. (1984). Adabiyat Namayeshi dar Iran. Tehran: Tus. [In Persion] Menghari, N. 1984. Waghah Seffin. Edited by Abd al-Salam Mohammad Harun. Second Edition. Qom: Ayatollah Marashi Najafi Library. [In Arabic] Mofid, M. (1992). Al-Ershad. Qom: Sheikh Mofid Congress. [In Arabic] Moftakhari, H. & Ranjbar, M. (2008). "Ruykard Ehsasi Atefi be Waghe‘e 'Āshūrā dar Iran az Safawiyeh ta Mashruteh. Shiite Studies, 6(24), 169-212. [In Persion] Musawi Mogharram, A. (2012). Maghtal al-Hosayn. Qom: Al-Sharif Al-Razi. [In Arabic] Namazi Shahrudi, A. (1992). Mostadrakat Elm Rejal al-Hadith. n.p: n.pub. [In Arabic] Nasiri, A. (2011). Rawesh-shenasi Naghd Ahadith. Qom: Revelation and Wisdom. [In Persion] Nowayri, Sh. 1992. Nehayah al-Arab fi Fonun al-Adab. Cairo: Egyptian General Book Foundation. [In Arabic] Rafat, M. & Zhian, F. (1979). Naghd wa Barresi Rewayat Engareh-ha wa Gozareh-hay Motefarred 'Āshūrāyi dar Asrar al-Shahadah Molla Agha Fazel Darbandi. Imamiyyah Studies, No. 13, 162-193. [In Persion] Rafat, M. (2018). Rewayat 'Āshūrāyi al-Akhbar al-Tewal Dinewari dar Mizan Naghd wa Barresi. History of Islam, No. 76, 7-40. [In Persion] Rafat, M. (2019). Naghd va Barresi Revayat Engarehaye va Gozarehaye Motafarred 'Āshūrāee Dar Tazkerah al-Shohada Mirza Habib Sharif Kashani. Hadith Howzeh. No. 19, 61-93. Rafat, M. (2021). Bazkhani va Naghd Revayat Engarehaye Toreihi Dar al-montakhab. Shia Studies, No. 20, 193-228. Rafat, M., Forati, A. A., & Sharifi Garm Darreh, W. (2019). Barrsi wa Naghd Rewayat Engareh-ha wa Gozareh-hay Motefarred 'Āshūrāyi dar Rawzah al-Shohada Kashefi. Shia Studies, No. 17, 276-320. [In Persion] Rahmān Setayesh, M. K. & Rafat, M. (2010). Rewayat 'Āshūrāyi al-Fotuh ibn Atham Kufi dar Mizan Naghd wa Barresi. Hadith Studies, No. 3, 79-116. [In Persion] Ranjbar, M. (2013). Jaryanshenasi Tarikhi Gheraat-ha wa Ruykard-hay 'Āshūrā az Safawiyeh ta Mashruteh. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute. [In Persion] Sadouq, M. (1956). Al-Amali. Tehran: Ketabchi. [In Arabic] Sadouq, M. (1986). Thawab al-Amal wa Eghab al-Amal. Qom: Sharif Razi. [In Arabic] Sepehr, M. M. T. (1989). Nasekh al-Tawarikh dar Ahwalat Hazrat Seyyed al-Shohada. Tehran: Islamiyeh. [In Persion] Seyyed Razi. (1993). Nahj al-Balagheh. Qom: Al-Hejrah House. [In Arabic] Sharif Kashani, H. (2011). Tazkerah al-Shohada. Tehran: Shams al-Zoha. [In Arabic] Shirwani Haeri (Fazel Darbandi), A. (1995). Eksir al-Ebadat fi Asrar al-Shahadat (Asrar al-Shahadah). Bahrain: Al-Mostafa Institute. [In Arabic] Shushtari, M. T. (2010). Ghamus al-Rejal. Qom: Islamic Publications Institute. [In Arabic] Tabari Amoli, M.J. (1992). Dalael al-Imamah. Qom: Bethat. [In Arabic] Tabari, A. (1967). al-Umam Wa al-Muluk. Beirut: Dar at-Torahth. Tabarsi, F. (1970). Elam al-Wara be Alam al-Hoda. Tehran: Eslamiyeh. [In Arabic] Torayhi, F. (1996). Majma al-Bahrayn. Third Edition. Tehran: Mortazawi. [In Arabic]. Torayhi, F. (2004). Al-Montakhab fi Jam al-Marathi wa al-Khotab. Edited by Nazzal Ali. Beirut: Al-Alami Institute. [In Arabic] Zabidi, M. M. (1994). Taj al-Arus. Researched by Ali Helali and Siri Ali. Beirut: Thought House. [In Arabic] Zahabi, M. (1963). Mizan al-Etedal. Researched by Ali Mohammad Bejawi. Beirut: Knowledge Institute. [In Arabic] Zamani Ghomsheyi, A. (2004). Pajuhesh darbareh Tarikh Shamsi 'Āshūrā. Maktab ah-Islam, 35(11), 65-76. [In Persion] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,348 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 351 |
||
