نقد سندی و دلالیِ روایات ناظر بر ضمیرفاعلی در فعلِ «جَعلا» در آیۀ 1۹۰ سورۀ اعراف | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 8، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 31، مرداد 1403، صفحه 251-274 اصل مقاله (1.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2022.247433.1241 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی آذریفرد1؛ حمیدرضا فهیمیتبار* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه کاشان، کاشان، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| چکیده | ||
| تفاوت دیدگاههای تفسیریمیتواند ناشی از تفاوت در تشخیص اسم ظاهری باشد که ضمیر فاعلی جایگزین آن شده است. گاه تعیین این اسم ظاهر، تابع روایاتی که مفسر بر آن تکیه کرده است.برای نمونه،مفسران درخصوص ضمیرفاعلی در فعل «جَعلا» در آیۀ 190 سورۀ اعراف(فَلَمَّا آتاهُما صالِحاً جَعَلا لَهُ شُرَکاءَ فِیما آتاهُما فَتَعالَى اللَّهُ عَمَّا یشْرِکون)،تفاسیر مختلفی ارائه کردهاند. برخی مفسرانضمیر در این آیه را جایگزین دو اسمِآدمR و حوا دانستهاند،برخی ضمیر راجایگزین قریشودستهای دیگر نیز ضمیر را جایگزین نوع انسان (دو جنس مذکر و مؤنث) میدانند. بر این اساس، پژوهش حاضربا روش توصیفیتحلیلی و رویکرد کتابخانهای، ضمن بررسی دیدگاه مفسرانی که ضمیر در فعل جَعلا را جایگزین آدمR و حوا دانستهاند،به نقادی مستندات روایی آنان پرداخته و درنهایت به این نتیجه رسیده است که این دسته از روایات بهلحاظ سندی و محتوایی، با نقدهای جدیمواجهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقد سندی و دلالی؛ روایات؛ آیۀ 190سورۀ اعراف؛ ضمیرفاعلی جَعلا؛ آدمR و حوا | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن. (1403ق). الذریعة الی تصانیف الشیعة. چ3. بیروت: دارالأضواء.
ابن ابیالحدید، عزالدین. (1378ق). شرح نهج البلاغه. بیروت: دار احیاء الکتب العربیة.
ابنعربی، محمد بن عبدالله. (بیتا). احکام القرآن. بیجا: بینا.
ابنصلاح، عثمان بن عبدالرحمن. (1406ق). علوم الحدیث. سوریه: دارالفکر.
ابنصلاح، عثمان بن عبدالرحمن. (1421ق). علوم الحدیث. تحقیق نورالدین عتر. بیروت: دارالفکر.
ابنکثیر، اسماعیل بن عمرو. (1419ق). تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابنمنظور، محمد بن مکرم. (1426ق). لسان العرب. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
ابوالفتوح رازی، حسین بن علی. (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
أحدب، خلدون. (1405ق). اسباب اختلاف المحدثین. ریاض: دارالسعودیة.
الأدلبی، صلاحالدین بن احمد. (1403ق). منهج النقد المتن عند علماء الحدیث النبوی. بیروت: دارالآفاق الجدیدة.
الأعظمی، محمدمصطفی. (1410ق). منهج النقد عند المحدّثین. ریاض: مکتبة الکوثر.
بابایی، علیاکبر. (1393ش). مکاتب تفسیری. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
بحرانی، سید هاشم. (1416ق). البرهان فی تفسیرالقرآن. تهران: بنیاد بعثت.
بیضاوی، عبدالله بن عمر. (1418ق). أنوار التنزیل. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
بیهقی، احمد بن حسین. (1412ق). معرفة السنن و الآثار. دمشق: دار قتیبه.
پاکتچی، احمد. (1388ش). نقد متن. تهران: دانشگاه امام صادقR.
ترمذی، محمد بن عیسی. (بیتا). السنن. تحقیق احمد محمد شاکر. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ثعلبی، احمد بن محمد. (1422ق). الکشف والبیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
حمیری، عبدالله بن جعفر. (1413ق). قرب الأسناد. قم: مؤسسة آل البیتk.
حویزی، عبد علی بن جمعه. (1415ق). نور الثقلین. قم: انتشارات اسماعیلیان.
دمینی، مسفر عزمالله. (1404ق). مقائیس نقد متون السنّة. ریاض: بینا.
ذهبی، محمدحسین. (بیتا). التفسیر والمفسرون. بیجا: بینا.
زمخشری، محمود بن عمر بن محمد. (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دارالکتب العربی.
سبحانی، جعفر. (1377ش). نقد محتوایی حدیث (برگرفته از سخنرانی آیتالله سبحانی در سومین نشست حدیثپژوهی در مدرسۀ عالی دارالشفاء قم). قم: سایت اندیشه.
سبحانی، جعفر. (1410ق). کلیات فی علم الرجال. بیروت: دارالمیزان.
سبحانی، جعفر. (1419ق). الحدیث النبوی بینالروایة والدرایة. قم: مؤسسة الامام الصادقR.
سخاوی، محمد بن عبدالرحمن. (1415ق). فتح المغیث. تحقیق علی حسین علی. قاهره: مکتبة السنة.
سلفی، محمدلقمان. (1408ق). اهتمام المحدثین بنقدالحدیث سنداً و متناً. ریاض: مکتبة الرشد.
سلیمانی، داود. (1385ش). معیارهای نقد حدیث. مجلۀ اسلامپژوهی، شمارۀ 3، ۶۳ـ۷۴.
سیوطی، جلالالدین. (1404ق). الدر المنثور. قم: کتابخانۀ آیتالله مرعشی نجفی.
سیوطی، جلالالدین. (1417ق). تدریب الراوی. تحقیق ابوقتیبة نظر محمد الفاریابی. بیروت: دارالکلم الطیب.
شهید ثانی، زینالدین بن علی. (1423ق). الرعایة. قم: بوستان کتاب.
صبحی صالح. (1391ش). علوم الحدیث و مصطلحه. ترجمۀ عادل نادر علی. تهران: انتشارات اسوه.
صبحی صالح. (1991م). علوم الحدیث و مصطلحه. بیروت: دارالعلم للملایین.
طباطبائی، محمدحسین. (1374ش). المیزان. ترجمۀ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبائی، محمدحسین. (1417ق). المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البیان. تحقیق محمدجواد بلاغی. تهران: انتشارات ناصرخسرو.
طبرسی، فضل بن حسن. (1395ق). مجمع البیان. بیجا: کتابفروشی اسلامیه.
طبری، محمد بن جریر. (1412ق). الجامع البیان فی تأویل القرآن. بیروت: دارالمعرفة.
طحان، محمود. (1404ق). تیسیرمصطلح الحدیث. کویت: دارالتراث.
طحان، محمود. (1425ق). تیسیر مصطلح الحدیث. بیجا: مکتبة المعارف للنشر والتوزیع.
طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). تهذیب الأحکام. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
عبداللهزاده آرانی، رحمتالله، و آذریفرد، مهدی. (1393ش). نقد سندی و دلالی روایات ناظر بر سورههای مکی و مدنی با تأکید بر دیدگاه سیوطی.حدیثپژوهی، شمارۀ 12، 273ـ۳۰۲.
عتر، نورالدین. (1418ق). منهج النقد فی علوم الحدیث. دمشق: دارالفکر.
عسقلانی، احمد بن علی. (1404ق). تهذیب التهذیب. بیروت: دارالفکر.
عمری، محمد علی قاسم. (1420ق). دراسات فی منهج النقد عند المحدثین. اردن: دارالنفائس.
عیاشی، حسین بن مسعود. (1380ق). کتاب التفسیر. تهران: چاپخانۀ علمیه.
فایضی، طیبه. (1398ش). نقد و بررسی متنی و سندی احادیث باب پنجم کتاب الغیبة نعمانی. پژوهش و مطالعات اسلامی، شمارۀ 1، 78ـ۹۰.
فخر رازی، محمد بن عمر. (1420ق). مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1414ق). العین. تهران: اسوه.
فهیمیتبار، حمیدرضا. (1390ش). اجتهاد در تفسیر روایی امامیه. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادقR.
فیضکاشانی، ملا محسن. (1415ق). الصافی. تهران: انتشارات الصدر.
قاسمی، محمد جمالالدین. (بیتا).قواعد التحدیث من فنون مصطلح الحدیث. بیروت: دارالکتب العلمیه.
قمی، علی بن ابراهیم. (1367ش). تفسیر قمی. قم: دارالکتاب.
کاشانی، ملا فتحالله. (1336ش). منهج الصادقین فی الزام المخالفین. تهران: کتابفروشی علمی.
کشی، محمد بن عمر. (1409ق). الرجال. تصحیح حسن مصطفوی. مشهد: مؤسسۀ نشر دانشگاه مشهد.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مامقانی، عبدالله. (1411ق). مقباس الهدایة فی علم الدرایة. تحقیق محمدرضا مامقانی. قم: مؤسسۀ آل البیتk.
محمدجعفری، رسول، هادوی، اصغر، و محمدی، حسین. (1393ش). نقد و بررسی سندی و متنی روایات اسباب نزول سورههای نبأ و فجر.مطالعات فهم حدیث، شمارۀ 1، 121ـ۱۴۳.
مدیرشانهچی، کاظم. (1363ش). علم الحدیث. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
مزی، یوسف بن عبدالرحمن. (1400ق).. بیروت: مؤسسة الرسالة.
معارف، مجید، و مرادی، لعیا. (1396ش). بررسیِ تهذیب الکمال کاربرد عقل در نقد روایات. حدیثپژوهی، شمارۀ 18، ۸۵ـ۱۱۶
معماری، داوود. (1384ش). مبانی و روشهای نقد متن حدیث از دیدگاه اندیشوران شیعه. قم: بوستان کتاب.
مفید، محمد بن محمد بن نعمان. (1413ق). اوائل المقالات فی المذاهب المختارات. به اهتمام مهدی محقق. تهران: نشر دانشگاه تهران.
مکارم شیرازی، ناصر. (1374ش). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه. References The Holy Quran. Aghabozorg Tehrani. (1983). Al-Zari'a to TaSaneef al-Shi'a. Beirut: Dar al-Azwa. [In Arabic] Ibn Abi al-Hadid, I. (1958). Description of Nahj al-Balāgha. Beirut: Dar Ihya al-Kotob al-Arabiya. [In Arabic] Ibn Arabi, M. (Beta). Ahkam al-Qur'an. Bija: Ibna. [In Arabic] Ibn Salah, U. (1986). Hadith sciences. Syria: Dar al-Fekr. [In Arabic] Ibn Salah, U. (2001). Hadith sciences. Nuruddin Attar's research. Beirut: Dar al-Fekr. [In Arabic] Ibn Kathir, I. (1999). Tafsir al-Qur'an al-Azim. Beirut: Dar al-Kotob al-Alamiya. [In Arabic] Ibn Manzour, M. (2006). Lesan al-Arab. Beirut: Al-Alami Publishing House. [In Arabic] Abulfotuh Razi, H. (1988). Ruz al-Jinan and Ruh al-Jinan in Tafsir al-Qur'an. Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation. [In Persian] Ahdab, K. (1985). Reasons for the disagreement of the muhaddiths. Riyadh: Dar Al Saudiya. [In Arabic] Al-Edlibi, S. (1983). The method of criticizing the text among scholars of hadith al-Nabawi. Beirut: Dar al-Afaq Al-Jadidah. [In Arabic] Al-Azami, M. (1990). The method of criticism by al-Muhaddin. Riyadh: Al-Kawsar School. [In Arabic] Babaei, A. (2014). Makateb Tafsiri. Qum: Research Center and University. [In Persian] Bahrani, H. (1996). Al-Borhan in Tafsir al-Qur'an. Tehran: Bethat Foundation. [In Arabic] Beyzawi, A. (1998). Anwar al-Tanzil. Beirut: Dar Ehiya al-Turath al-Arabi.[In Arabic] Beihaghi, A. (1992). Marefa Al-Sunan and Al-Athar. Damascus: Dar Qutiba. [In Arabic] Paktchi, Aḥmad. (2009). Criticism of the text. Tehran: Imam Sadegh University (as). [In Persian] Tirmizi, M. (Beta). al-Sonan. Beirut: Dar Ehiya al-Turath al-Arabi. [In Arabic] Thaalebi, A. (2002). Al-Kashf and Bayan on Tafsir al-Qur'an. Beirut: Dar Ehiya al-Turath al-Arabi. [In Arabic] Himyari, A. (1993). Qurb al-Asnad. Qum: Al al- Bayt Foundation. [In Arabic] Howizi, A. (1995). Noor al-Saqhalain. Qum: Ismailian Publications. [In Arabic] Domini, M. (1984). Criticisms of Al-Sunnah texts. Riyaz: Ibna. [In Arabic] Zahabi, M. (Beta). Al-Tafseer and commentators. Bija: Ibna. [In Arabic] Zamakhshari, M. (1987). Al-Kashaf. Beirut: Dar al-Kitab al-Arabi. [In Arabic] Sobhani, J. (1998). Criticism of hadith content (taken from Ayatollah Sobhani's speech at the third meeting of hadith studies at Dar al-Shifa College of Qum). Qum: Andisheh site. [In Persian] Sobhani, J. (1990). The generalities of science. Beirut: Dar al-Mizan. [In Arabic] Sobhani, J. (1999). Hadith al-Nabawi between tradition and wisdom. Qum: Al-Imam Al-Sadiq (as) Foundation. [In Arabic] Sakhavi, M. (1995). Fath al-Maghith. Cairo: Maktaba al-Sunnah. [In Arabic] Salafi, M. (1988). Al-Muhaddithin's attention to the Hadith according to the Isnad and the text. Riyaz:Maktaba al-Roshd. [In Arabic] Soleimani, D. (2006). Hadith criticism criteria. Islamic Studies Magazine, No. 3. [In Persian] Suyūṭī, J. (1984). Al-Dor al-Manthor. Qum: Ayatollah Marashi Najafi Library. [In Arabic] Suyūṭī, J. (1997). Tadrib al-Ravi. Beirut: Dar al-Kalem al-Taib. [In Arabic] Shahid Thani, Z. (2003). Al-Ra'ia. Qum: Bostan Kitab. [In Arabic] Sobhi Saleh. (2012). Hadith sciences and idioms. Translated by Adel Nader Ali. Tehran: Asoeh Publications. [In Persian] Sobhi Saleh. (1992). Hadith sciences and idioms. Beirut: Dar al-Alam Lalmalayin. [In Arabic] Tabatabai, M. (1995). Al-Mizan. Translated by Seyyed Mohammad Baqer Mousavi Hamdani. Qum: Islamic Publications Office. [In Persian] Tabatabai, M. (1997). Al -Mizan. Qum: Islamic Publications Office. [In Arabic] Tabarsi, F. (1994). Majma al Bayan. Tehran: Nasser Khosro Publications. [In Arabic] Tabarsi, F. (1975). Al Bayan Assembly. Bija: Islamic bookstore. [In Arabic] Ţabarī, M. (1992). Al-Jamae al-Bayan fi Ta'awil al-Qur'an. Beirut: Dar al-Mareh. [In Arabic] Tahan, M. (1984). Tisir, the term of al-Hadith. Kuwait: Dar al-Trath. [In Arabic] Tahan, M. (2005). Taysir of the term al-hadith. Bibai: Al-Ma'arif School of Publishing and Distribution. [In Arabic] Tusi, M. (1987). Tahzib al-Ahkam. Tehran: Dar al-Kitab al-Islamiya. [In Arabic] Abdullahzadeh Arani, R, and Azarifard, M. (2014). Criticism of Isnads and brokerage of hadiths related to Meccan and Madani surahs with an emphasis on Siyuti's point of view. Hadith Research, No. 12, 302-273. [In Persian] Atar, N. (1998). The method of criticism in the science of hadith. Damascus: Dar al-Fekr. [In Arabic] Asghalani, A. (1984). Tahzib al-Tahzib. Beirut: Dar al-Fikr. [In Arabic] Omri, M. (2000). Studies in the method of criticism among the muhaddiths. Jordan: Dar Al-Nafais. [In Arabic] Ayashi, H. (1960). Book of interpretation. Tehran: Ilmia Printing House. [In Arabic] Fayzi, T. (2019). Textual and Isnadal review of hadiths, chapter 5 of Nomani's Al-Ghaibah book. Islamic Studies Research, No. 1, 90-78. [In Persian] Fakhr Razi, M. (2000). Mofatih al-Ghaib. Beirut: Arab Heritage Revival. [In Arabic] Farahidi, Kh. (1994). Al Ain. Tehran: Asveh. [In Arabic] Fahimi Tabar, H. (2011). Ijtihad in Imami traditional interpretation. Tehran: Imam Sadegh University Press. [In Persian] Faizkashani, H. (1995). Al-Safi. Tehran, Sadr Publications. [In Arabic] Qassimi, M. (Bita). Qawaid al-tahdith min Funun Mustalah al-hadith. Beirut: Dar al-Kitab al-Alamiya. [In Arabic] Qumi, A. (1989). Qumi's interpretation. Qum: Dar al-Kitab. [In Arabic] Kashani, f. (1957). The method of al-Sadiqin fi Zaam al-Mafalifin. Tehran: Scientific bookstore. [In Persian] Kashi, M. (1989). Men Corrected by Hassan Mostafavi. Mashhad: Mashhad University Publishing House. [In Arabic] Koleini, M. (1987). Al-Kāfī. Tehran: Dar al-Kitab al-Islamiya. [In Arabic] Mamqani, A. (1991). Meqbas al-Hidaiya fi Alam al-Deraiya. Qum: Al -al-Bayt Institute. [In Arabic] Mohammad Jaafari, R, Hadavi, A, and Mohammadi, H. (2014). "Criticism and analysis of Isnad and textual traditions of the reasons for the revelation of Surahs Naba and Fajr". Hadith Understanding Studies, No. 1,121-143. [In Persian] Modir Shanechi, K. (1984). Science of hadith. Qum: Islamic Publications. [In Persian] Mezi, Y. (1980). Tahzeeb Al Kamal. Beirut: Risala Foundation. [In Arabic] Ma'arif, M, and Moradi, L. (2017). Investigating the use of reason in criticizing hadiths. Hadith Research, No. 18, 116-85. [In Persian] Memari, D. (2005). Basics and methods of criticism of hadith text from the point of view of Shia thinkers. Qum: Bostan Kitab. [In Persian] Mufid, M. (1993). Awael al-Maqalat fi al-Mazaheb al-Mukhtarat. Tehran: Tehran University. [In Arabic] Makarem Shirazi, N. (1995). Nemone interpretation. Tehran: Darul Kitab al-Islamiya. [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 827 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 346 |
||
