خاستگاه تاریخیجغرافیایی روایات نهی از شرکت در قتال بین مسلمانان | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 11، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 31، مرداد 1403، صفحه 333-366 اصل مقاله (1.29 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2022.247410.1236 | ||
| نویسندگان | ||
| مرجان شیری محمدآبادی1؛ نصرت نیلساز* 2 | ||
| 1دانشآموختۀ دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| چکیده | ||
| در منابع روایی سه قرن نخست اهلسنت، روایاتی دربارۀ نهی از شرکت در قتال بین مسلمانان با طرق متعدد و متون مختلف نقل شده است. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا و شیوههای مختلف تاریخگذاری احادیث (یافتن در کهنترین منبع، تحلیل سندی، تحلیل سندی-متنی)، خاستگاه تاریخی و جغرافیایی و سیر تطور تدریجی این روایات تبیین میشود. یافتههای پژوهش حاکی از این است که این روایات ابتدا توسط ابوبکره صحابی (م ۵0ـ۵2)، یکی از مراجع این روایات و تنها حلقۀ مشترک آن در طبقۀ صحابه در بصره ساخته و نقل شده است. انگیزۀ وی که از کنارهگیران در جنگ جمل بود، توجیه کار خود بوده و روایت را بین سالهای 3۶ (وقوع جنگ جمل) تا ۵2 قمری جعل کرده است. سپس در طبقۀ بعد توسط حسن بصری (م 110) اولین حلقۀ مشترک فرعی بهصورت گسترده نشر یافته است. دو مرجع دیگر این روایات، ابوموسی اشعری (م ۴9ـ۵3) و انس بن مالک (م 90ـ93) هستند که بهاحتمال زیاد، راوی یا قائل این روایات نبودهاند و روایت به آنها نسبت داده شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قتال بین مسلمانان؛ روایات نهی؛ تاریخگذاری؛ کهنترین منبع؛ حلقۀ مشترک؛ تحلیل اسناد-متن | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابنحنبل، احمد. (بیتا). المسند. بیروت: دار صادر.
ابنحنبل، احمد. (1۴1۶ق). المسند. تحقیق عامر غضبان و همکاران. بیروت: مؤسسة الرسالة.
ابنطاووس، سید علی بن موسی. (1399ق). الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف. قم: خیام.
ابنعدی، عبدالله. (1۴09ق). الکامل فی الضعفاء الرجال. تحقیق یحیى مختار. چ۳. بیروت: دارالفکر.
ابنماجه، محمد بن یزید. (بیتا). سنن. تحقیق محمدفؤاد عبدالباقی. بیروت: دارالفکر.
ابنماجه، محمد بن یزید. (1۴18ق). سنن. تحیقق بشار عواد. بیروت: دارالجیل.
اتسلندر، پیتر. (1371ش). روشهای تجربی تحقیق اجتماعی. ترجمۀ بیژن کاظمزاده. تهران: انتشارات قدس.
انصاری، مرتضی. (1۴19ق). فرائد الأصول. قم: مجمع الفکر الإسلامی.
باردن، لورنس. (137۵ش). تحلیل محتوا. ترجمۀ ملیحه آشتیانی و محمد یمنی. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
تیجانی، محمد. (1۴27ق). فسألوا اهل الذکر. قم: مرکز الأبحاث العقائدیة.
خوئی، ابوالقاسم. (1۴13ق). معجم الرجال. چ۵. بیجا: بینا.
رحمانستایش، محمدکاظم، و ریعان، معصومه. (139۵ش). تاریخگذاری روایت «اذا کانت...امورکم الی نساءکم فبطن الارض خیر من ظهرها» بر مبنای تحلیل اسناد و متن. علوم حدیث، شمارۀ 81، ۲۵ـ۵۰.
ریعان، معصومه، و رحمانستایش، محمدکاظم. (139۴ش). تاریخگذاری حدیث «لن یفلح قوم ولوا امرهم امرأة» براساس روش تحلیل متن و اسناد. علوم حدیث، شمارۀ 7۵، 20ـ۴۲.
شاهپسند، الهه، و ثنایی، حمیدرضا. (1398ش). تاریخگذاری حدیث «مرگ جاهلی» در متون امامیه. علوم حدیث، شمارۀ 92، 78ـ111.
شیری محمدآبادی، مرجان، نیلساز، نصرت، قاضیزاده، کاظم، و غروی نایینی، نهله. (1399ش). تاریخگذاری روایات حاکی از دعای پیامبر2 برای شماتتشدگان توسط ایشان در جوامع حدیثی اهلسنت. تحقیقات علوم قرآن و حدیث، 17(3)، 75ـ118.
شیری محمدآبادی، مرجان، و نیلساز، نصرت. (1399ش). واکاوی قواعد مشترک در شیوههای نقد حدیث مسلمانان و روشهای تاریخگذاری روایات خاورشناسان. مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، 2۶(۶7)، 251ـ282.
شیری محمدآبادی، مرجان، و نیلساز، نصرت. (1۴01ش). تاریخگذاری روایات آغاز نزول وحی بر پیامبر اسلام2 در جوامع روایی اهلسنت. مطالعات قرآن و حدیث، 1۵(2)، 147ـ177.
صدوق، محمد بن علی. (138۶ش). علل الشرائع. تحقیق محمدصادق بحرالعلوم. نجف: منشورات المکتبة الحیدریة.
طبری، محمد بن جریر. (بیتا). تاریخ الامم والملوک. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طوسی، محمد بن حسن. (13۶۵ش). تهذیب الاحکام. تحقیق حسن موسوی. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
طوسی،محمد بن حسن. (1۴1۵ق). رجال الطوسی. تحقیق جواد قیومی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
فقهیزاده، عبدالهادی، و شفیعی، سعید. تاریخگذاری حدیث «علیکم بسنّتی وسنّة الخلفاء الراشدین» (روش تاریخگذاری سند-متن). حدیثپژوهی، 7(1۴)، 7ـ32.
قمی، محمدطاهر. (1۴18ق). الأربعین. تحقیق سید مهدی رجایی. تهران: امیر.
مجلسی، محمدباقر. (1399ق). مرآة العقول فی شرح اخبار آلالرسول. تحقیق سیدجعفر حسینی. تهران: دارالکتب الأسلامیة.
مزّی، جمالالدین. (1۴0۶ق). تهذیب الکمال. تحقیق بشار عواد. بیروت: مؤسسة الرسالة.
موتسکی، هارالد. (139۴الف). ارزیابی تاریخگذاری احادیث. تاریخگذاری حدیث؛ روشها و نمونهها. بهکوشش سید علی آقایی. تهران: حکمت.
موتسکی، هارالد. (139۴ب). مطالعات حدیثی به کجا میرود؟. تاریخگذاری حدیث؛ روشها و نمونهها. بهکوشش سید علی آقایی. تهران: حکمت.
ینبل، خوتیر. (138۶ش). جامعۀ نخستین اسلامی: درآمدی به اصطلاحشناسی حدیثی خوتیر ینبل. ترجمۀ سید علی آقایی. سیرهپژوهی در غرب. به کوشش مرتضی کریمینیا. تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
ینبل، خوتیر. (139۴ش). بازنگری برخی اصطلاحات حدیثی. تاریخگذاری حدیث؛ روشها و نمونهها. به کوشش سید علی آقایی. تهران: حکمت.
References The Holy Qurʾān. Anṣārī, M. (1998). Farāʾid al-Auṣūl. Qum: Majma ͨal-Fikr al-Islāmī. [In Arabic]. Atslandr, P. (1992). Rawishhāy Tajrubī Tahqīq Ijtimāʿaī. Transl. by: Kāẓim Zādih B. Tehrān: Intishārāt Āstān Quds. [In Persian]. Bardin, Laurence. (1996). Content Analysis. Transl. by: Āshtīānī, M and Yamanī, M. Tehrān: Intishārāt Shahid Beheshti University. [In Persian]. Faghhizad, AH and shafiei, S. (2015). “Chronicling the Hadith âHold to My Tradition and the Tradition of the Righteous Caliphsâ (The Method of Chronicling the Chain of Transmission â Text)”. Hadith Studies. Sal 7. Non 14. Autumn. p 7-32. [In Persian]. Ibn ʿAdī ʿAA. (1988). al-Kāmil. (ed. Ghazāwī YM). Beirut: Dār al-Fikr. [In Arabic]. Ibn Ḥanbal, A. (1995). Musnad. (ed. Ghaḍbān ʿA & Colleagues(. Beirut: Muʾassasat ar-Risālah. [In Arabic]. Ibn Ḥanbal, A. (nd). Musnad. Beirut: Dār Ṣādir. [In Arabic]. Ibn Mājah, MBY. (1997). as-Sunan, (ed. ͨAwwād B). Beirut: Dār al-Jīl. [In Arabic]. Ibn Mājah, MBY. (nd). as-Sunan, (ed. ͨAbd al-Bāqī MF). Beirut: Dār al-Fikr. [In Arabic]. Ibn Ṭāwus, ABM. (1978). aṭ-Ṭarāʾif fi Ma ͨrifa Madhāhib aṭ-Ṭawāʾif. Qum: Khayām. [In Arabic]. Juynboll, G.H.A. (2007). “Jāmi ͨ ih Nukhustīn Isālmī: Darāmadī bar Iṣṭilāḥ Shināsī Juynboll, G.H.A”. Transl. by: Āqāyī ʿA. Sīra Pazhuhī dar gharb. (ed. Karīmī Nīā, M). Tehrān: Majma ͨ Jahānī Taqrīb Madhāb Islāmī. [In Persian]. Juynboll, G.H.A. (2015). “Bāznigarī barkhī Iṣṭlāḥāt Ḥadīthī”. Tārīkh gudhārī Hadīth; Rawish hā wa Nimunih hā. (ed. Āqāyī ʿA). Tehrān: Ḥikmat. p 417-469. [In Persian]. Khū' ī A. (1992). Muʿajam ar-Rijāl. 5th p. nd. [In Arabic]. Majlisī, MB. (1978). Mirāt al- ͨ Uqūl fi Sharḥ Akhbār Āl al-Rasūl. (ed. Ḥusiynī J). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmī. [In Arabic]. Mizzī JD. (1985). Tahdhīb al-Kamāl. (ed. Maʿaruf BʿA). Beirut: Muʾassasat ar-Risāla. [In Arabic]. Motzki H. (2015). “Arzīābī Tārīkh gudhārī Aḥādīth”. Tārīkh gudhārī Hadīth; Rawish hā wa Nimunih hā. (ed. Āqāyī ʿA). Tehrān: Ḥikmat. p 21-80. [In Persian]. Motzki H.. (2015). “Muṭāliʿāt Hadīthī bih Kujā Mī rawad?”. Tārīkh gudhārī Hadīth; Rawish hā wa Nimunih hā. (ed. Āqāyī ʿA). Tehrān: Ḥikmat. p 331-416. [In Persian]. Qumī, MT. (1997). al-Arba ͨ īn. (ed. Rajāʾī, M). Tehran: Amīr. [In Arabic]. Raḥmān Sitāyish, MK and Rayi ͨān, M. (2016). “The dating of the tradition “If...your affairs are with your wives, then the interior of the earth is better than its surface." based on the analysis of Isnad and Matn”. Ulum-I Hadith. Non81. Autumn. p 25-50. [In Persian]. Rayi ͨān, M and Raḥmān Sitāyish. (2015). “The dating of the tradition “No people will succeed if they are governed by a woman " based on the analysis of Isnad and Matn”. Ulum-I Hadith. Non75. Spring. p 20-42. [In Persian]. Ṣadūq, M. (2007). ͨ Ilal al-Sharā'i ͨ. (ed. Baḥr al- ͨ Ulūm, M). Najaf: Manshūrāt Maktab al-Ḥiydarīa. [In Arabic]. Shāh Pasand, Elāheh. (2019). “The dating of the hadith "death of ignorance" in Imamiyyah texts”, Ulum-I Hadith. Non92. Summer. p 78-111. [In Persian]. Shiri, Marjan, Nilsāz, Nosrat. (2020). “Analysis of common rules in the methods of criticizing the hadith of Muslims and the methods of dating the hadiths of Orientalists”. Motaleʿaāt Tārikhi Qurān va Hadith, Sāl 26, No 67. p 251-282. [In Persian]. Shiri, Marjan, Nilsāz, Nosrat. (2020). “Dating prophetic traditions which implied that the prophet prayed for whom were accursed by him in Sunni collections”. Journal of Quran and Hadith Sciences, Vol.17, No.3, Serial.47, Autumn. p 75-118. [In Persian]. Shiri, Marjan, Nilsāz, Nosrat. (2022). “Dating the Traditions of Prophet’s First Revelation in Sunni Collections”. Bi-quarterly Journal of Quran and Hadith Studies, Research Article, Vol. 15, No. 2, (Serial. 30). Summer. p 147-177. [In Persian]. Ṭabarī, MBJ. (nd). aT-Tārīkh. Beirut: Muʾassasat al-A ͗ʿalamī li-l-Maṭbūʿaāt. [In Arabic]. Tījānī, M. (2006). Fasʾalū Ahl adh-Dhikr. Qum: Markaz al-ʾAbḥāth al- ͨAqāʾdīa. [In Arabic]. Ṭūsī, MBH. (1986). Tahdhīb al-Aḥkām. (ed. Mūsawī Ḥ). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmī. [In Arabic]. Ṭūsī, MBH. (1994). aL-Rijāl. (ed. Qayūmī Iṣfihānī J). Qum: Muʾassasat al-Nashr al-Islāmī at-tābiʿah li-Jamāʿatu al-Mudarisīn. [In Arabic]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 619 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 308 |
||
