تحلیل انتقادی «کتابُ الصلح» صحیح بخاری | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 7، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 31، مرداد 1403، صفحه 213-250 اصل مقاله (1.42 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2023.246756.1229 | ||
| نویسندگان | ||
| کرم سیاوشی* 1؛ سجاد یوسفی سرود2 | ||
| 1دانشیار، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2دانشآموخته کارشناسیارشد، گروه الهیات، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| صلح از مسائل بسیار ضروری برای جوامع بشری است. نوع نگاه اسلام به صلح ایجاب میکند تا پژوهشگران از زوایای مختلف و با تأمل در آن بنگرند و نصوص اسلامی را در آن باره بازکاوی کنند تا دیدگاه اصیل اسلام را به دور از افراط و تفریط و حبّ و بغض نابجا، تبیین و ارائه نمایند. این پژوهش برای تحلیل روایات «کتاب الصلح» از صحیح بخاری سامان یافته و هدف از آن، یکی ارائۀ دستاورد صحیح بخاری در موضوع پرارزش صلح است و دیگری تبیین و تحلیل امتیازات و کاستیهای روشی و محتوایی مؤلف در نقل روایات، چینش و نامگذاری ابواب، و سایر اجزای آن براساس معیارهای نقد روایی است. در ارتباط با «کتاب الصلح» صحیح بخاری تاکنون تحقیقی ارائه نشده است. این پژوهش با شیوۀ توصیفی، تحلیلی و انتقادی انجامگرفته است. نتیجۀ بهدستآمده بیانگر آن است که هرچند طرح مبحثی با عنوان «کتاب الصلح» در صحیح بخاری کاری نوآورانه و تحسینبرانگیز به شمار میآید؛ اما ازنظر چینش و عناوین ابواب و نوع روایاتی که در هر باب و ذیل هر عنوان ذکر کرده، کاستیها و بیسامانیهای شگفتی وجود دارد که از ارج و اهمیت «کتاب الصلح» بسیار کاسته و آن را از رویکرد اصلی و هدف راستین طرح آن دور ساخته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صلح در اسلام؛ کتاب الصلح؛ صحیح بخاری؛ تحلیل انتقادی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آذرخشی، مصطفی. (۱۳۹۷). دلالت آیات و روایات بر ناروا بودن کشتار جمعی. پژوهشهای قرآن و حدیث، ۵۱(۱)، ۹ـ۲۴.
ابراهیمی، محمدعلی. (1393ش). مقالۀ صلح. در سایت پژوهه (تاریخ دسترسی: 15/۵/1401ش).
ابنابیجمهور أحسائی، محمد بن علی. (1405ق). عوالی اللّئالی. قم: انتشارات سیدالشهداR.
ابنبابویه، محمد بن على (صدوق). (1377ش). الخصال. ترجمۀ محمدباقر کمرهای. تهران: کتابچی.
ابنبابویه، محمد بن على. (1398ق). التوحید. تحقیق هاشم حسینی، قم: دفتر جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابنبابویه، محمد بن على. (1413ق).من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
ابنحجر عسقلانی، احمد بن علی. (1404ق). تهذیب التهذیب. بیروت: دار صادر.
ابنحجر عسقلانی، احمد بن علی. (۱۳۷۹ق). فتح الباری شرح صحیح البخاری. بیروت: دارالمعرفة.
ابنحنبل، احمد. (بیتا). مسند احمد. بیروت: دار صادر.
ابنحیان، محمد بن یوسف بن على. (1420ق). البحر المحیط فیالتفسیر. بیروت: دارالفکر.
ابنسعد، محمد بن سعد. (1410ق). الطبقات الکبری. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابنشاذان، فضل. (1351ش). الایضاح. تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
ابنکثیر، اسماعیل بن عمر. (1419ق). تفسیر القرآن العظیم (ابنکثیر). بیروت: دارالکتب العلمیه. منشورات محمدعلی بیضون.
ابنماجه قزوینی، محمد بن یزید. (بیتا). سنن ابنماجه. بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع.
ابنمنظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع ـ دار صادر.
ابنندیم، محمد بن ابییعقوب.(١٣۴۶ش). الفهرست. ترجمۀ رضا تجدد. تهران: بانک بازرگانى ایران.
ابنهشام، عبدالملک. (1963م). السیرة النّبویة. تحقیق مصطفى السقا ابراهیم الابیارى و عبدالحفیظ شلبى. بیروت: دارالمعرفة.
اوزون، زکریا. (بیتا). جنایة البخاری. ریاض: الریس للکتب و النشر.
بخاری، محمد بن اسماعیل. (1419ق). صحیح بخاری، با اهتمام ابوصهیب الکرمی. ریاض: بیت الافکار الدّولیة للنشر والتوزیع.
بحرانی، هاشم بن سلیمان. (1415ق). البرهان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسة البعثة (قسم الدراسات الإسلامیه.
پاکتچی، احمد. (1392ش). پژوهشی پیرامون جوامع حدیثی اهلسنت. تهران: دانشگاه امام صادقR.
ترمذی، ابوعیسی محمد. (1403ق). سنن الترمذی. بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع.
جرجانی، ابواحمد بن عدی. (1418ق). الکامل فی ضعفاء الرجال. بیروت: دارالکتب العلمیه.
جوادی آملی، عبدالله. (1395ش). تفسیر موضوعی قرآن کریم. قم: اسراء.
حویزى، عبدعلى بن جمعه. (1415ق). تفسیر نور الثقلین. تصحیح هاشم رسولی و فضلالله طباطبایی. تهران: اسماعیلیان.
حیدری زاد، علیرضا، صالحی، سید مهدی، و نیکخواه سرنقی، رضا. (1400ش). ممنوعیت تولید و بهکارگیری سلاحهای کشتار جمعی در اخلاق اسلامی. اخلاق در علوم و فناوری. 16(1)، 10ـ16.
الخطیب البغدادی، احمد بن علی. (1417ق). تاریخ بغداد. دراسة و تحقیق مصطفى عبدالقادر عطا. بیروت: دارالکتب العلمیه.
خوئی، ابوالقاسم. (1410ق). منهاج الصّالحین. قم: مدینة العلم.
خطیب، عبدالکریم. (1424ق). التفسیر القرآنى للقرآن. بیروت: دارالفکر العربی.
ذهبی، شمسالدین محمد بن احمد. (1427ق). سیر أعلام النّبلاء. قاهره: دارالحدیث.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم.
راوندی، قطبالدین. (1409ق). الخرائج والجرائح. تحقیق مؤسسة الإمام المهدیR بإشراف: محمدباقر موحد ابطحی. قم: مؤسسة امام مهدیZ.
زبیدى، محمد بن محمد مرتضی. (1414ق). تاج العروس. بیروت: دارالفکر.
زرکشی، محمد بن بهادر بن عبدالله. (1424ق). التنقیح لالفاظ الجامع الصحیح. الدراسة و التحقیق یحیی محمد علی الحکمی. ریاض: مکتبة الرشد للنشر و التوزیع.
زینالدین، محمدامین. (1413ق). کلمة التّقوی. قم: مهر.
سزگین، فؤاد. (1412ق). تاریخ التراث العربی. قم: کتابخانۀ آیتالله مرعشى نجفى.
سید قطب، ابراهیم (1425ق). فى ظلال القرآن. بیروت: دارالشروق.
سیوطی، جلالالدین. (1404ق). الدرّ المنثور فیالتفسیر بالمأثور. قم: مکتبة آیتالله المرعشی النجفی.
شاکر، عبدالصمد. (بیتا). نظرة عابرة إلىالصّحاح السّته. بیجا: بینا. (موجود در نرمافزار مکتبة اهلالبیتk)
طباطبایی، محمدحسین. (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسى، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تصحیح هاشم رسولی محلاتی. تهران: ناصرخسرو.
طبرى، محمد بن جریر. (1412ق). جامع البیان عن تفسیر آیّ القرآن. بیروت: دارالمعرفة.
علامه حلّی، حسن بن یوسف. (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال والحرام. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
علیبابایی، غلامرضا. (1377ش). فرهنگ روابط بینالملل. تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات امور خارجه.
عیاشی، محمد بن مسعود.(1380ق). تفسیر العیاشی. تهران: مکتبة الاسلامیه.
فیروز آبادی، محمد بن یعقوب. (1415ق). القاموس المحیط. بیروت: دارالکتب العلمیه.
قرشى، علىاکبر. (1371ش). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
قمی، علی بن ابراهیم. (1404ق). تفسیر القمی. قم: دارالکتاب.
کلینى، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
الکورانی العاملی، علی. (1438ق). السیرة النبویة عند أهل البیتk. قم: دارالمعروف.
مجلسى، محمدباقر. (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
محقق حلّی، ابوالقاسم بن حسن. (1389ق). شرایع الاسلام. نجف: بینا.
مصطفوینیا، محمدرضا. (1382ش). فقهالمعاملات. قم: انتشارات اسلامی.
معارف، مجید. (1388ش). جوامع حدیثی اهل سنّت. تهران - قم: انتشارات سمت ـ دانشکدۀ علوم حدیث.
مغنیّه، محمدجواد. (1421ق). فقه الامام جعفر الصادقR. قم: انتشارات اسماعیلیان.
مهنا، عبدالله على. (1413ق). تهذیب لسان العرب. بیروت: دارالکتب العلمیه.
میثمی تهرانی، علی. (1393). واکاوی فقهی ادلۀ حرمت استفاده از سلاحهای کشتار جمعی. فقه اهل بیت، شمارۀ ۷۷ و ۷۸، 299ـ341.
نسائی، احمد بن شعیب. (1406ق). الضعفاء و المتروکین. بیروت: دارالمعرفة للطباعة والنشر والتوزیع.
نووی، یحیی بن شرف. (1407ق). شرح صحیح مسلم. بیروت: چاپ خلیل میس.
نیشابوری، مسلم بن حجّاج. (1419ق). صحیح مسلم. با اهتمام ابوصهیب الکرمی. ریاض: بیت الافکار الدّولیة للنشر والتوزیع.
واحدی نیشابوری، علی بن احمد. (1389ق). اسباب نزول القرآن. بیروت: دارالکتاب الجدید. References The Holy Qurʾān Ali Babaei, G. (1998). Farhang Ravabet Bienulmelal. Tehran: Printing and Publishing Institute of Foreign Affairs. [In Persian] Al-Kurani al-Ameli, A. (2016). Al-Sirah al-Nabawiyyah Enda Ahl al-Bayt (as). Qum: Dar al-Ma'ruf. [In Arabic] Allameh Helli, H. (1992). Ghavaedo Al-ahkam Fi Al-Halale va Al-Haram. Qum: Islamic Publishing Institute. [In Arabic] Ayyashi, M.(1960). Tafsir Al-Ayyashi. Tehran: Islamic Library. [In Arabic] Azarakhshi, M. (2018). The meaning of the verses and traditions on the illegitimacy of mass killing. PeJuheshhaye Quran Va Hadith, 51(1), 24-9. [In Persian] Bahrani, H. (1994). Al-Borhan Fi Tafsir al-Qur'an. Qum: Al-Beathah Foundation (Department of Islamic Studies). [In Arabic] Bukhārī, M. (1998). Șahīḥ Bukhārī. with the attention of: A. S. al-Karami, Riyadh: Bayt al-Afkar al-Dawliyyah. [In Arabic] Dhahabi, S. M. (2006). Seyare aalam Al-Nobala. Cairo: Dar al-Hadith. [In Arabic] Ebrahimi, M.A (2013) peace, site pjuhaneh. [In Persian] (http://pajoohe.ir/%D8%B5%D9%84%D8%AD-Peace__a-43634.aspx) Firuzabadi, M. (1994). Al-qamus Al-Mohit. Beirut: Dar al-Kotob al-Ilmiyyeh. [In Arabic] Heydarizad, A. Salehi, S. M. and others. (2021). Prohibition of production and use of weapons of mass destruction in Islamic ethics. Akhlaq dar elm va tecnologhy. 16(1), 10-16. [In Persian] Howaizi, A. (1994). Noor al-Thaghalien. Editing: H. Rasouli Mehalati and F. Tab'atab'aie. Tehran: Ismailian. [In Arabic] Ibn Abi Jomhur, M. (1984). Awali al-laali al-aziziyah. Qum: Dar Seyyed Al-Shohada. [In Arabic] Ibn Babewyeh, M. (Saduq). (1998). Al-Khisal. Translated by: M. B. Kamarai. Tehran: Ketabchi. [In Arabic] Ibn Babewyeh, M. (1977). Al-Tawheed. Research: H. Hosseini. Qum: Daftar Jameaye Modaresin Hozeh Ilmiyy Qum. [In Arabic] Ibn Babewyeh, M. (1992).Man Layahzoroho Al-faghih. Qum: Islamic Publications Office. [In Arabic] Khatib al-Baghdadi, A. (1996). Tarikh Baghdad. Study and research: M. Abdul Qader Atta. Beirut: Dar al-Kotob al-Alemiyya. [In Arabic] Ibn Hajar Asqlani, A. (1983).Tahzib Al-Tahzib. Beirut: Dar al-Sadir. [In Arabic] Ibn Hajar Asqlani, A. (1959) Fath-o al-Bari Sharhe Șaḥīḥ al-Bukhārī, Beirut: Dar al-Marefah,. [In Arabic] Ibn Hanbal, A. (n.d.). Mosnad Aḥmad. Beirut: Dar al-Sadir. [In Arabic] Ibn Hayyan, M. (1999). Al-Bahr al-Muhit fi al-Tafsir. Beirut: Dar al-Fekr. [In Arabic] Ibn Hesham, A. (1963). Al-Serah al-Nabawiyyah. Researcher: M. al-Saqa E. al-Abyari. A. H. Shalabi. Beirut: Dar al-Marefah. [In Arabic] Ibn Kaseer, E. (1998). Tafsir Al-Quran Al-Azeem. Beirut: Dar al-Ketab al-Ilmiyyeh. Manshurat Al-M. A. Biezun. [In Arabic] Ibn Majeh Qazvini, M. (n.d.). Sonan Ibn Majeh. Beirut: Dar al-Fikr. [In Arabic] Ibn Manzur, M. (1993). Lesan Al-arab. Beirut: Dar al-Fikr / Dar al-Sadir. [In Arabic] Ibn Nadim, M. (1967). Al-fehrest. Translation: R. Tajadod. Tehran: Bazargani Bank of Iran. [In Persian] Ibn Saad, M. (1989). Al-Tabaq'at al-Kobr'a. Beirut: Darul Kotob al-Ilmiyyeh. [In Arabic] Ibn Shazan, F. (1972). Al-Eyzah. Tehran: University of Tehran Printing and Publishing Institute. [In Arabic] Javadi Amoli, A. (2016). Tafsir mauzui Qur'an Karim. Qum: Israa. [In Persian] Jurj'ani, A. (1997). Al-Kamal fi Zoafa al-Rajal. Beirut: Dar al-Kotob al-Ilmiyyeh. [In Arabic] Khatib, A. (2003). Al-Tafsir al-Qur'ani Le Al-Qur'an. Beirut: Dar al-Fikr al-Arabi. [In Arabic] Khoei, A. (1989). Menhaj al-Salehin. Qum: Madinah al-Ilm. [In Arabic] Kolieny, M. (1986). Al-K'afi. Tehran: Darul Kotob al-Isl'amiyyeh. [In Arabic] Ma'arif, M. (2018). Jawamea Hadisi Ahl al-Sunnah. Tehran - Qum: Samat Publications –Faculty of Hadith Sciences. [In Persian] Majlisi, M. (1982). Bihar al-Anwar. Beirut: Dar Ihya Al-Torath Arabi. [In Arabic] Maythami Tehrani, A. (2013). Jurisprudential analysis of the proofs of the sanctity of using weapons of mass destruction. Fiqh Ahl al-Beiyt. (77 and 78), 299-341. [In Persian] Moghniyeh, M. (2000). Fiqhe Imam Jafar al-Sadiq (as). Qum: Ismailian Publications. [In Arabic] Mohagheg al-heli, A. (1969). Shar'aea al-Islam. Najaf. n.n. [In Arabic] Mohana, A. A. (1991). Tahzib Lisan al-Arab. Beirut: Dar al-Kotob al-ilmiyyeh. [In Arabic] Mostafawinia, M. (2012). Fiqh Moa'mel'at. Qum: Islamic Publications. [In Arabic] Nas'aei, A. (1985) Al-Zoaf'a va Al-Metrokin. Beirut: D'aro al-Maarefah for printing and publishing and distribution. [In Arabic] Navavi, Y. (1986). Sharh Șaḥīḥ Muslim. Beirut: Khalil Meys Press. [In Arabic] Neyshaburi, M. (1998). Șaḥīḥ Muslim. With diligence: A. S. Al-Karami. Riyadh: Bayt al-Afkar al-Dowaliyyah. [In Arabic] Ozon, Z. (n.d.). Jinayat al-Bukhārī. Riyadh: Al-Reis Le al-kotob va al-Nashar. [In Arabic] P'akatchi, A. (2012). Pezhuhishi Peer'amun Jawamae Hadithi Ahlesonat. Tehran: Imam Sadegh University (as). [In Persian] Qumi, A. (1983). Tafsir al-Qami. Qum: Darul Kitab. [In Arabic] Qurashi, A. (1992). Qamus-e al-Quran. Tehran: Dar al-Kitab al-Islamiyyah. [In Persian] Ragheb Isfahani, H. (1991). Mofradat Alfaz al-Qur'an. Beirut: Dar al-Qalam. [In Arabic] Ravandi, Q. (1988). Al-khara'aj Va al-Jara'ah. Research: Al-Imam Al-Mahdi (as) Foundation under the supervision of: M. B. Movahid Abtahi. Qum: Imam Mahdi Foundation (as). [In Arabic] Sayyid Qutb. (2004). Fi zilale al-Qur'an. Beirut: Dar al-Shorouq. [In Arabic] Sezgin, F. (1991). Tariykho al-Turath al-Arabi. Qum: Ayatollah Marashi Najafi Library. [In Arabic] Shakir, A. (n.d.). Nazraton A'abiraton Ila al-Sehah-e al-Sitah. Electronic publishing. [In Arabic] Siyuti, J. (1983). Al-Durrol al-Manthur fi al-Tafsir Bi al-Mathur. Qum: Ayatollah Marashi Najafi Library. [In Arabic] Ţabarī, M. (1991). Jamea al-Bay'an An Tafsir Ayye al-Quran. Beirut: Dar al-Marifah. [In Arabic] Tabarsi, F. (1993). Majma aal-Bay'an fi Tafsir al-Qur'an. Corrected by: H. Rasouli Mahalati. Tehran: Nasir Khosru. [In Arabic] Tabatabai, M. (1970). Al-Mizan Fi Tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-Aalami Publishing House. [In Arabic] Vahidi Neishabouri, A. (1969). Asbab Nozul al-Qur'an. Beirut: Dar al-Kitab al-Jadid. [In Arabic] Zabidi, M. (1993). Taj-o al-Arus. Beirut: Dar al-Fekr. [In Arabic] Zarkashi, M. (2003). Al-Tanqih le alfaze al-Jamia al-Șaḥīḥ. Study and research: Y. M. A. Al-Hakami. Riyadh: Maktaba Al-Roshd . [In Arabic] Zeinuddin, M. (1992). Kalamah-to al-Taqwa. Qum: Mehr. [In Arabic] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 835 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 298 |
||
