نقد ادعای «ولید بن صالح باصمد» دربارۀ تعارض روایات شیعی مربوط به «انتظار فرج» | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 13، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 34، آذر 1404، صفحه 373-406 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2023.253152.1359 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن زرنوشه فراهانی* 1؛ زینب هرمزی2 | ||
| 1دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران، نویسنده مسئول | ||
| 2دانشجوی کارشناسیارشد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| در منابع حدیثی شیعه، علاوهبر روایات فراوانی که به ستایش منتظران ظهور امام مهدیZ میپردازند، روایاتی دیگر نیز وجود دارند که در ظاهر با روایات دستۀ قبل در تعارضاند و عجله برای ظهور امام مهدیZ را ناپسند و موجب هلاک میدانند. در رسالهای دانشگاهی به زبان عربی با عنوان الروایات الواردة فی المهدی فی الکتب الحدیثیة المعتمدة عند الشیعة الاثنی عشریة؛ دراسة نقدیة نوشتۀ ولید بن صالح باصمد، با تمسک به همین روایات، ادعا شده که روایات شیعی در باب مهدویت، ضعیف، متعارض و غیرقابل جمعاند و لذا اصل مهدویت مورد نظر شیعه، محل تردید و تشکیک است. پژوهش حاضر، با هدف پاسخ به شبهات رسالۀ مذکور درخصوص انتظار فرج، و با استفاده از روش «توصیف و تحلیل»، ابتدا ادعای مطرحشده را ذیل دو بخش روایات دال بر مدح انتظار فرج و روایات دال بر ذمّ استعجال فرج دستهبندی و گزارش نموده، سپس با بررسی سند و متن تکتک روایات، چنین نتیجه میگیرد که روایات دستۀ اول بر مبنای هر دو رویکرد اعتبارسنجی راویمحور و قرینهمحور، از اعتبار برخوردارند. روایات دستۀ دوم را نیز گرچه میتوان بر مبنای رویکرد اعتبارسنجی قرینهمحور، حمل بر اعتبار کرد، اما دلالت آنها تعارضی با روایات دستۀ اول و مفهوم انتظار فرج ندارد؛ در واقع استعجال و انتظار دو گونه مواجهۀ متفاوت با مسئلۀ غیبت امام زمانZ هستند که منتظران، از استعجالی که توأم با ارتیاب، جحود، تعیین وقت و عجله برای ظهور بوده و به هلاکت میانجامد نهی شدهاند، و به انتظاری که توأم با اخلاص و تسلیم در برابر ارادۀ الهی است و منجر به نجات میشود، توصیه شدهاند. لذا روایات دال بر ذمّ استعجال فرج با روایات دال بر مدح انتظار فرج قابل جمع دلالی هستند و نیازی به ترجیح یکی بر دیگری نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مهدویت؛ انتظار فرج؛ ولید بن صالح باصمد؛ رفع تعارض روایات | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
ابنابیزینب، محمد بن ابراهیم. (۱۳۹۷ق). الغیبة للنعمانی. تهران: نشر صدوق.
ابنبابویه، علی بن حسین. (۱۴۰۴ق). الامامة والتبصرة من الحیرة. قم: مدرسة الامام المهدیZ.
ابنبابویه، محمد بن علی. (۱۳۷۸ق). عیون اخبار الرضاt. تهران: جهان.
ابنبابویه، محمد بن علی. (۱۳۹۵ق). کمال الدین و تمام النعمة. تهران: اسلامیه.
مازندرانی، محمد بن علی. (۱۳۷۹ق). مناقب آل ابیطالبt. قم: علامه.
ابنغضائری، احمد بن حسین. (۱۳۸۰ش). الرجال لابن الغضائری. قم: مؤسسۀ علمی و فرهنگی دارالحدیث.
باصمد، ولید بن صالح. (۲۰۱۴م). الروایات الواردة فی المهدی فی الکتب الحدیثیة المعتمدة عند الشیعة الاثنی عشریة؛ دراسة نقدیة. مکة المکرمة: جامعة أم القری.
برقعی، سید ابوالفضل. (بیتا[الف]). بررسی علمی در احادیث مهدی. بیجا: بینا.
برقعی، سید ابوالفضل. (بیتا[ب]). تابشی از قرآن. بیجا: بینا.
برقی، احمد بن محمد. (۱۳۷۱ق). المحاسن. قم: دارالکتب الاسلامیة.
تقیالدین حلی، حسن بن علی. (۱۳۴۲ش). الرجال. تهران: دانشگاه تهران.
حرعاملی، محمد بن حسن. (۱۴۲۵ق). اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات. بیروت: اعلمی.
حسینی حنیف، سید احمد، و توسلی، علی. (۱۳۹۷ش). شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحار الانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحار الانوار. حدیث حوزه، ۱ (۱)، ۱۳۱-۱۶۴.
حسینی شیرازی، سید علیرضا. (۱۳۹۸). اعتبارسنجی احادیث شیعه. تهران: سازمان سمت.
حلی، حسن بن یوسف. (۱۴۰۲). رجال العلامة الحلی. قم: الشریف الرضی.
خامنهای، سید علی. (۲۱/۰۱/۱۳۹۹). سخنرانی تلویزیونی به مناسبت ولادت حضرت امام زمانZ. قابل مشاهده در سایت farsi.khamenei.ir.
خزازی رازی، علی بن محمد. (۱۴۰۱ق). کفایة الأثر فی النصّ علی الأئمة الأثنی عشر. قم: بیدار.
خوئی، ابوالقاسم. (بیتا). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. بیجا: بینا.
طبسی، سید علی محمد. (۱۳۹۶ش). بررسی آراء عبدالوهاب فرید تنکابنی و سید ابوالفضل برقعی در نقد عقیدۀ رجعت. دوفصلنامۀ امامتپژوهی، ۷ (۲)، ۶۱-۱۰۶.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۴ق). الامالی. قم: دارالثقافة.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۱ق). الغیبة. قم: دارالمعارف الاسلامیة.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۲۷ق). رجال الطوسی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۲۰ق). فهرست کتب الشیعة و اصولهم و اسماء المصنفین و اصحاب الاصول. قم: مکتبة المحقق الطباطبائی.
فهداوی، عمار عبدالامیر، و حبالله، حیدر. (۱۴۳۷ق). المعتبر من بحار الانوار وفقا لنظریات آیة الله الشیخ محمد آصف محسنی دام ظله. بیروت: دار محجة البیضاء.
کشی، محمد بن عمر. (۱۴۰۴ق). اختیار معرفة الرجال. قم: مؤسسة آل البیتk لاحیاء التراث.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۴ق). مرآة العقول. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
محسنی، محمدآصف. (۱۴۲۶ق). مشرعة بحار الانوار. بیجا: مکتبة العزیزی.
محمدی فام، فریدون، و نبوی، سید مجید. (۱۳۹۷ش).بررسی رویکردهای متضاد سید ابوالفضل برقعی. دانشنامۀ علوم قرآن و حدیث، شمارۀ ۹، ۱۶۷-۱۹۶.
مهدی نژاد، سمیرا. (۱۴۰۰ش). حضرت مهدیZ رأیت هدایت پاسخی به ابوالفضل برقعی در کتاب بررسی علمی در احادیث مهدی. نشر نبأ.
مهدینژاد، سمیرا، و فقهیزاده، عبدالهادی. (۱۳۹۸ش). تبیین خطای روشی ابوالفضل برقعی در ردّ آیۀ استخلاف. پژوهشنامۀ قرآن و حدیث، ۱۲ (۲۴)، ۲۰۳-۲۲۳.
نجاشی، احمد بن علی. (۱۳۶۵ش). رجال النجاشی. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم مؤسسة النشر الاسلامی.
References Barqi, Ahmad ibn Muhammad. (1951). al-Mahasin. Qom: Darul-Kutub al-Islamiya. [In Arabic] Bāṣmad, W. (2014). al-Rawāyāt al-Wāridah fī al-Mahdī fil Kutub al-Ḥadīthīyyah al-Muʻtamada 'inda al-Shīʻah al-'Ithnā 'Asharīyyah; Dirāsah Naqdīyyah. Mecca: Umm al-Qura University. [In Arabic] Burqaʻī, A. (n.d.). A Scientific Study of Hadiths on the Mahdi. N.p.: N.n. [In Arabic] Burqaʻī, B. (n.d.). A Glimpse from the Quran. N.p.: N.n. [In Arabic] Fahdāwī, A; Ḥubbullāh, H. (2016). al-Mu'tabar min Biḥār al-Anwār Wafqan li Naẓarīyāt Ᾱyatullāh al-Shaykh Muhammad ʻᾹṣif Muḥsinī. Beirut: Dar al-Mahajjah al-Bayda'. [In Arabic] Ḥillī, H. (1981). Rijāl al-'Allāmah al-Ḥillī. Qom: al-Sharif al-Radi. [In Arabic] Hosseini Hanif, A; Tawassoli, A. (2018). "The Correct Methodology for Evaluating the Traditions of Biḥār al-Anwār from the Perspective of Ayatollah Hosseini Shirazi, S. A. (2019). Evaluating the Authenticity of Shia Hadiths. Tehran: Samt Organization. [In Persian] Ḥurr ʻᾹmilī, M. (2004). Ithbāt al-Hudāt bil Nuṣūṣ wal Muʻjizāt. Beirut: A'lami. [In Arabic] Ibn Abī Zaynab, M. (1977). al-Ghaybah lil Nuʻmānī. Tehran: Sadough Publishing. [In Arabic] Ibn Bābawayh, A. (1983). al-Imāmah wa al-Tabṣira min al-Ḥayra. Qom: al-Imam Mahdi (AJ) School. [In Arabic] Ibn Bābawayh, M. (1958). ʻUyūn Akhbār al-Ridhā (AS). Tehran: Jahan Publishing. [In Arabic] Ibn Bābawayh, M. (1975). Kamāl al-Dīn wa Tamām al-Niʻmah. Tehran: Islamiyah. [In Arabic] Ibn Ghaḍāʼirī, A. (2001). al-Rijāl li Ibn al- Ghaḍāʼirī. Qom: Dar al-Hadith. [In Arabic] Kashshī, M. (1983). Iktīyār Ma'rifat al-Rijāl. Qom: Al al-Bayt (AS) Li Ihya' al-Turath Institute. [In Arabic] Khamenei, Seyyed Ali. (21/01/2019). Television speech on the occasion of the birth of Imam Zaman. Available on the website farsi.khamenei.ir. [In Persian] Khazāz Rāzī, A. (1980). Kifāyat al-Athar fi al-Naṣṣ 'alā al-A'immah al-Ithnā 'Ashar. Qom: Bidar. [In Arabic] Khoei, Abul-Qasim. (n.d.). Dictionary of Rijal-ul-Hadith. N.p.: N.n. [In Arabic] Kulaynī, M. (1986). al-Kāfī. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. [In Arabic] Mahdinejad, S. (2020). Imam Mahdi (AJ): Flag of Guidance: A Response to Abulfaḍl Burqaʻī in the Book "Scientific Investigation of the Hadiths of the Mahdi." Tehran: Naba’ Publishing. [In Persian] Mahdinejad, S; Feqhizadeh, A. (2018). "Clarification of Abulfaḍl Burqaʻī’s Methodological Error in Rejecting the Verse of Succession." Quran and Hadith Research Paper. Vol. 12, no. 24, pp. 203-223. [In Persian] Majlisī, M. (1984). Mirʼāt al-ʻUqūl fī Sharḥ Akhbār Āl al-Rasūl. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya. [In Arabic] Majlisī, M. B. (1983). Biḥār al-Anwār. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. [In Arabic] Mohammadifam, F; Nabavi, S. M. (2017). "A Review of the Contradictory Approaches of Sayyid Abulfaḍl Burqaʻī." Encyclopedia of Quranic and Hadith Sciences. No.9, pp. 167-196. [In Persian] Muhammad ʻᾹṣif Muḥsinī in Moshra'a Biḥār al-Anwār." Hadith Howzeh. Vol. 1, no. 1, pp. 131-164. [In Persian] Muḥsinī, M. A. (2005). Mashraʻa Biḥār al-Anwār. Qom: Maktabat al-‘Azizi. [In Arabic] Najāshī, A. (1986). Rijāl al-Najāshī. Qom: al-Nashr al-Islami Institute. [In Arabic] Raj'a." Imamat Pazhuhi. Vol. 7, no. 2, pp. 61-106. [In Persian] Ṭabasī, S. A. M. (2016). "Examination of the Views of Abdul Wahhāb Farīd Tunikābunī and Sayyid Abulfaḍl Burqaʻī in Critiquing the Belief in Taqī al-Dīn al-Ḥillī, H. (1922). al-Rijāl. Tehran: University of Tehran. [In Arabic] Ṭūsī, M. (1990). al-Ghaybah. Qom: Dar al-Ma'arif al-Islamiyyah. [In Arabic] Ṭūsī, M. (1993). al-Amali. Qom: Dar al-Thaqafah. [In Arabic] Ṭūsī, M. (1999). Fihrist Kutub al-Shi'ah wa Uṣūluhim wa Asmā' al-Muṣannafīn wa Aṣḥāb al-Uṣūl. Qom: Maktabat al-Muhaqqiq al-Tabatabai. [In Arabic] Ṭūsī, M. (2006). Rijāl al-Ṭūsī. Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami. [In Arabic] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 729 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 106 |
||
