بازآفرینی، آسیب‌نگاری و بررسی ساختاری کتیبهٔ گریوار بقعهٔ دوازده امام یزد | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 5، دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 10، شهریور 1402، صفحه 93-110 اصل مقاله (5.72 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2023.252792.1116 | ||
| نویسندگان | ||
| صفیه حاتمی1؛ زینب صمدنژادآذر2؛ ابوالفضل عبدالهی فرد* 3 | ||
| 1دانشجوی دکتری هنرهای اسلامی، گروه هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز. ایران؛ مربی گروه هنرهای تجسمی، دانشگاه یزد، یزد، ایران | ||
| 2کارشناسی‌ارشد گروه پژوهش هنر، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| 3دانشیار گروه هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| چکیده | ||
| تاریخ ساخت بقعهٔ «دوازده امام یزد» به‌عنوان یکی از کهن‌ترین بناهای کتیبه‌دار ایران، به اواخر دورهٔ آل‌بویه و دیلمیان برمی‌گردد. تحقیقات انجام‌گرفته بر روی این بنا به معماری و مرمت جدارهٔ خارجی آن محدود می‌شود، درحالی‌که گنبدخانهٔ آن دارای آرایه‌های ارزشمندی ازجمله کتیبه آیت‌الکرسی در گریوار گنبد است. هدف این پژوهش، مطالعهٔ آسیب‌های وارده به این کتیبه و شناخت ساختار و نقوش به‌کار رفته در آن برای کمک به استفاده‌های بعدی ازجمله در مرمت کتیبه بوده‌است. نیل به این هدف در گرو پاسخ به این دو سؤال است: 1. آسیب‌های وارده به کتیبهٔ گریوار بقعهٔ دوازده امام شامل چه مواردی است؟ 2. ساختار کلی و تزئینات به‌کار رفته در این آرایه چگونه است؟ ضرورت این پژوهش از این‌روست که با توجه به قدمت بنا و تأثیرات مخرب جوی، کتیبهٔ فوق دچار آسیب‌های جدی شده لذا نیازمند شناخت این آسیب‌ها جهت جلوگیری از آسیب‌های بیش‌تر و بازسازی بوده و احیای آن بسیار ضروری است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و براساس مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی است. یافته‌های این پژوهش براساس بازآفرینی بخش‌های آسیب‌دیده، آسیب‌نگاری و پردازش تصویری با برنامه‌های رایانه‌ای، حاکی از آن است که بیش‌ترین آسیب‌ها عمدتاً به دلیل ریزش مصالح زیرساخت،ریزش رنگ و آلودگی‌های‌محیطی است. وسعت ریزش مصالح هفت درصد کل کتیبه است و ریزش تکه‌ای رنگ 5/6 درصد کتیبه را درگیر نموده درحالی‌که آلودگی‌های سطحی 100 درصد کتیبه را فراگرفته‌اند. تحلیل داده‌ها در آلودگی‌سطحی، گواه وجود میانگین 13 درصدی رنگ خاکستری‌روشن،34 درصدی خاکستری‌میانه و 14درصدی خاکستری‌تیره به‌جای دو رنگ سفید 55 درصدی و سیاه 45 درصد در طرح اولیه است که نشان از سطح بالای تخریب کتیبه دارد. هم‌چنین هرچند در همهٔ کتیبه‌های معماری نظام‌های سه‌گانهٔ نوشتاری، هندسی و گیاهی لزوماً به‌کار نرفته‌اند، براساس بررسی ساختاری کتیبه، این اثر هر سه بخش را به شکل ساختارمندی داراست به‌گونه‌ای که طراح، هریک از اجزاء را در هماهنگی هرچه بیش‌تر برای رسیدن به کلیتی منسجم طراحی نموده‌است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کتیبه گریوار بقعهٔ دوازده امام یزد؛ بازآفرینی؛ آسیب‌نگاری؛ پردازش تصویری؛ بررسی ساختاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 933 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 811 |
||