ژئوشیمی رسوبات پلایای سبزوار: کاربرد آن در تعیین موقعیت تکتونیکی و شرایط آبوهوای دیرینه | ||
| مهندسی اکوسیستم بیابان | ||
| دوره 11، شماره 36، پاییز 1401، صفحه 83-101 اصل مقاله (2.95 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/DEEJ.2021.11.36.44 | ||
| نویسندگان | ||
| ملیحه پورعلی* 1؛ عادل سپهر* 2؛ ابوالفضل جمشیدی پور3 | ||
| 1گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2دانشیار مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری زمینشناسی گرایش رسوبشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| پلاﯾﺎی ﺳﺒﺰوار در شرق ﮐﻮﯾﺮ ﺑﺰرگ اﯾﺮان ﻣﺮﮐﺰی ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺣﺪود 2648 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ واقع شده اﺳﺖ. در این پژوهش به طبقهبندی، تعیین سنگ منشأ، هوازدگی و موقعیت تکتونیکی رسوبات پلایای سبزوار با استفاده از آزمایش پراش اشعۀ ایکس (XRD)، فلورسانس اشعۀ ایکس (XRF) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) بر روی رسوبات پلایا پرداخته شده است. نتایج بیانگر وجود کانیهای آواری و تبخیری مانند کوارتز، ایلیت، پالیگورسکیت، کلسیت، دولومیت و هالیت در رسوبات است. مقایسۀ بین مقادیر اکسیدهای اصلی و عناصر فرعی رسوبات با مقادیر پوستۀ بالایی قارهای نشانگر غنیشدگی برای Fe2O3، CaO، Na2O، MgO، MnO، As، Co، Cr،Ni ، Cu، Pb، Sr، Y و Zn و تهیشدگی برای SiO2، Al2O3، K2O، TiO2، P2O5، Ba، Ce، Nb، Rb، V و Zr است. رسوبات بر اساس دادههای ژئوشیمیایی و کانیشناسی از نوع واکی هستند. بررسی شاخصهای ژئوشیمیایی Al2O3/SiO2، K2O/Na2O، Fe2O3+MgO، Cr/V و Y/Ni بیانگر ترکیبات حدواسط تا مافیک است. میزان شاخصهای هوازدگی شیمیایی در ناحیۀ منشأ با استفاده از روش CIA بین 32 تا 48 و برای روش CIX در حدود 43 تا 64 بوده است. همچنین بررسی مقادیر SiO2 در مقابل مقادیر Al2O3+K2O+Na2O نشاندهندۀ آبوهوای خشک در ناحیۀ منشأ است. نتایج بیانگر یک موقعیت تکتونیکی فعال برای رسوبات پلایای سبزوار است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برخاستگاه؛ پلایای سبزوار؛ شاخص هوازدگی؛ رسوبات عهد حاضر؛ ژئوشیمی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,138 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 662 |
||