تبارشناسی تجارب عرفانی در المواقف و المخاطبات عبدالجبار نفّری | ||
| مطالعات عرفانی | ||
| مقاله 10، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، فروردین 1400، صفحه 265-292 اصل مقاله (477.82 K) | ||
| نویسندگان | ||
| رضا عباسی* 1؛ سید محمود یوسف ثانی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری تصوف و عرفان اسلامی دانشگاه سمنان، نویسنده مسئول | ||
| 2دانشیار مؤسسه حکمت و فلسفه ایران | ||
| چکیده | ||
| نفّری، عارف گمنام و در عین حال مهم قرن چهارم هجری، در کتاب المواقف و المخاطبات خود که دستاورد تجارب ناب عرفانی اوست، با زبان خاص و دشواریابی دربارۀ این تجارب سخن گفته است. در این مقاله کوشش شده است تا نظرات این عارف بزرگ دربارۀ «ماهیت تجربۀ عرفانی»، «راههای شناخت تجربه»، «تنوع تجارب و خصوصیات تجربۀ عرفانی»، «تفکیک تجربه و تعبیر» و «ویژگیهای تجربهگر عرفانی» مورد بررسی قرار گیرد. در خصوص ماهیت، تجربۀ عرفانی را که «وقفه» نامیده میشود، میتوان معراجی دانست که با شهودی کلی حاصل میشود و سرمدیت در آن تعیّن مییابد و در عین حال دارای حیثیت طریقی است نه موضوعی. برای شناخت این تجربه نیز توجه به مستند و تکیهگاه آن از جهت «توجه به مبادی» و فقدان «علم» و «حس» و «تعرف بدون عبارت» و تدرج و طریان تزلزل بر جسم و تن از جهت آثار و لوازم، ضروری است. دربارۀ اقسام تجارب نیز نفّری با توجه به مبدأ قابلی، مهمترین عامل تنوعِ آنها را ظرفیتهای وجودی گوناگون تجربهگران میداند. نقش تجربهگر نیز از دیدگاه نفّری در همسنخی «باب وصول» و «اهلیت سالک» در ورود از آن باب تعیّن مییابد که بیارادگی و انفعالِ تجربهگر را بهدنبال دارد. در خصوص ویژگیها نیز بر «طور ورای عقل بودن»، «اولویت معرفت صمتی بر معرفت نطقی» و «سلسلهمراتبی بودن زبان» تأکید میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نفّری؛ المواقف و المخاطبات؛ وقفه؛ طور ورای عقل؛ بیانناپذیری | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 531 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 515 |
||
