سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

محمدزاده, مهدی, مرادیان قوجه بگلو, زینب. (1401). بازشناسی شیوه‌‌های ساخت و تزیین صندوق چوبی الغ‌بیگ در موزۀ توپکاپی‌سرای. سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), 35-48. doi: 10.22052/hsi.2022.248324.1053
مهدی محمدزاده; زینب مرادیان قوجه بگلو. "بازشناسی شیوه‌‌های ساخت و تزیین صندوق چوبی الغ‌بیگ در موزۀ توپکاپی‌سرای". سامانه مدیریت نشریات علمی, 5, 2, 1401, 35-48. doi: 10.22052/hsi.2022.248324.1053
محمدزاده, مهدی, مرادیان قوجه بگلو, زینب. (1401). 'بازشناسی شیوه‌‌های ساخت و تزیین صندوق چوبی الغ‌بیگ در موزۀ توپکاپی‌سرای', سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), pp. 35-48. doi: 10.22052/hsi.2022.248324.1053
محمدزاده, مهدی, مرادیان قوجه بگلو, زینب. بازشناسی شیوه‌‌های ساخت و تزیین صندوق چوبی الغ‌بیگ در موزۀ توپکاپی‌سرای. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1401; 5(2): 35-48. doi: 10.22052/hsi.2022.248324.1053

بازشناسی شیوه‌‌های ساخت و تزیین صندوق چوبی الغ‌بیگ در موزۀ توپکاپی‌سرای

هنرهای صناعی ایران
مقاله 3، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 9، اسفند 1401، صفحه 35-48    اصل مقاله (2.65 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2022.248324.1053
نویسندگان
مهدی محمدزاده* 1؛ زینب مرادیان قوجه بگلو2
1استاد، گروه هنرهای صناعی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه هنرهای صناعی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
چکیده
مطالعه قالی معاصر ایرانی، با شناخت مؤلفه‌‌های زیبایی‌‌شناختی تصویری انواع طرح‌‌ها در مناطق مختلف میسر است. طرح گلستانی یکی از انواع طرح‌‌های قالی معاصر تبریز بوده که براساس رویکرد زیبایی‌‌شناختی سنتی و معاصر با زبان تصویری (نگاره‌‌های تصویری) در ساختار چند‌‌متنی تحول یافته است. به‌نحوی که در این طرح، نگاره‌‌های تصویری به شیواترین بیان در کثرت متون تجسم یافته‌‌اند. مسئله اصلی این پژوهش، نمود تصویری نگاره‌‌های طبیعت‌‌گرا در تحول طرح گلستانی قالی معاصر تبریز است. بنابراین هدف از این پژوهش، شناخت و تحلیل مؤلفه‌‌های تصویری طرح گلستانی جهت شناخت بیش‌تر قالی معاصر تبریز است. سوال اساسی این پژوهش عبارت است از: مؤلفه‌‌های اصلی نگاره‌‌های تصویری به‌عنوان ویژگی تصویری طرح گلستانی تبریز کدامند؟ این پژوهش به شیوۀ توصیفی- تحلیلی با رویکرد زیبایی‌‌شناختی و با استفاده از منابع کتابخانه‌‌ای و بررسی اسناد تصویری، به مطالعه و تحلیل نگاره‌‌های تصویری طرح گلستانی قالی معاصر تبریز پرداخته است. در این راستا جامعۀ آماری مورد مطالعه قالی‌‌های طرح گلستانی معاصر (سدۀ اخیر تبریز) بوده که از آن میان، 9 نمونه از قالی‌های گلستانی انتخاب شده‌اند. گردآوری داده‌‌های تصویری با مراجعه به وب‌‌سایت موزه‌‌ها، مطالعه تصاویر پایان‌‌نامه‌‌ها و کتب مرجع و با استفاده از تصویر‌‌برداری از قالی‌‌ها انجام یافته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تحول در طرح گلستانی براساس رویکرد زیبایی‌‌شناختی سنتی و معاصر شکل گرفته است. در این راستا مؤلفه‌‌های سنتی چون ساختار هندسه متن برمبنای هندسه ایرانی- اسلامی و به صورت چندمتنی و کثرت متون مشهود بوده و مؤلفه‌‌های معاصر براساس تصویرگرایی نزدیک به طبیعت در نگاره‌‌های تصویری نمایان است. کثرت کاربرد نگاره‌‌های تصویری در طرح گلستانی معاصر تبریز بنابر ساختار زیبایی‌‌شناختی این طرح براساس کثرت متون و مؤلفه‌‌های تصویری دورۀ معاصر (مانند الهام از طبیعت به صورت تصویری واقع‌گرا از آن) نمود یافته است. دو مؤلفه تصویری طرح گلستانی در کثرت قاب‌‌بندی فضای چندمتنی با نمود نگاره‌‌های طبیعت‌‌گرای تصویری و استفادۀ گسترده از نگاره‌‌های تصویری بوده که از واقع‌گرایی بیش‌تری برخوردار می‌‌باشند.
کلیدواژه‌ها
طرح گلستانی؛ قالی معاصر تبریز؛ زیبایی‌‌شناسی؛ نگارۀ تصویری
مراجع
  1. اصغرزاده منصوری، تیلا، محمد عارف، و پرناز گودرزپروری. 1۴ «بررسی تحلیلی و نماد شناسانه‌‌ی سر اژدها در توغ‌‌های ایرانی (در بازه زمانی قبل از صفویه تاکنون)». جامعه‌شناسی سیاسی ایران. ۵ (2): 28۵-317.
  2. امیرخانی، غلامرضا. 1383. تیموریان – از ایران چه می‌‌دانم؟ ش. 8۴. تهران: دفتر پژوهش‌‌های فرهنگی.
  3. برند، باربارا. 1383. هنر اسلامی. ترجمۀ مهناز شایسته‌فر. تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی.
  4. سپهری، محمد، و هدیه یگانه. 139۴. «بازتاب شریعتمداری حاکمان تیموری در عملکرد محتسبان این عصر». فصلنامه مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت). ش. ۴1: 73-8۴.
  5. سمائی دستجردی، معصومه، و وحید عابدینی جوشقانی. 139۵. هنرمندان و صنعتگران در دوره تیموریان. اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.
  6. دیماند، موریس اسون. 13۶۵. راهنمای صنایع‌دستی. ترجمۀ عبداله فریار. چاپ دوم. تهران: علمی و فرهنگی.
  7. رفیعی، امیر تیمور، و میثاق گودرزی. 138۶. «الغ‌بیگ و گرایش‌‌های فرهنگی او». نشریه مسکویه. ش. 8: 91-110.
  8. زحمتکش، زهرا، و سید ماهیار شریعت پناهی. 139۵. «سیر تحول سفالگری در دوره تیموریان». فصلنامه باستان شناسی. ش. 11: ۵۶-۶
  9. حسینی، هاشم. 1389. «مقایسه تاثیر هنر سفالگری چین بر ایران ادوار تیموری و صفوی». فصلنامه هنرهای زیبا – هنرهای تجسمی. ش. ۴1: 71-82.
  10. جعفری فرد، زهرا، احمد صالحی کاخکی، و داوود جعفری سرشت. 139۴. «تلالو شعارهای شیعی بر آثار چوبی دوره سلجوقی تا آغاز دوره تیموری». شیعه‌شناسی. ش. ۵2: 3۵-۵
  11. کاوسی، ولی‌الله. 1389. تیغ و تنبور. تهران: متن.
  12. کریمیان، معصومه. 139۵. «بررسی تطبیقی شیوه منبت‌کاری دوره مظفری و تیموری در دو اثر چوبی "در داخلی مقبره امامزاده اسماعیل اصفهان و در ورودی مقبره سید حسین واقف" (مقایسه دو اثر چوبی متعلق به دوره گورکانی و مظفری)». چهارمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در مهندسی علوم و تکنوژی.
  13. محمدزاده، مهدی، شهریار شکرپور، زینب مرادیان قوجه بگلو، و امید شیخ بگلو. 1۴00. «بررسی تطبیقی نقوش جووک درب‌‌های بقعه شیخ صفی‌الدین با درب‌‌های مقبره خواجه احمد یسوی». فصلنامه نگره. ش. ۵8: 13۵-1۴9.
  14. مسعودی امین، زهرا، و سمانه صادقی‌‌مهر. 1۴ «مطالعه نقش‌مایه اژدها بر کاشی‌‌های زرین‌فام با تاکید بر نمادشناسی و پیشینه تاریخی». نشریه علمی پژوهشکده هنر و معماری و شهرسازی نظر. ش. 10۶: 99-10۶.
  15. میرجعفری، حسین. 1393. تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره تیموری و ترکمانان. چاپ دوازدهم. تهران: سمت، دانشگاه هنر اصفهان.
  16. نایب‌‌زاده، راضیه و صمد سامانیان. 1394. «اژدها در اسطوره و فرهنگ ایران و چین». فصلنامه ادبیات و اسطوره‌شناختی. ش. 38: 237-271.
  17. -----. 139۵. «نقش و مفهوم اژدها در بافته‌‌های ایران و چین با تاکید بر دوره صفوی ایران و اواخر دوره مینگ و اوایل چینگ چین». دوفصلنامه مطالعات تطبیقی هنر. ش. 11: ۶9-84.
  18. Hayeri Demiril, Hasan. 2009. Türk ve İslam sanatı müzesi (13. yüzyıl Emevi ve Osmanlı eserleri). İstanbul: Pasifik.
  19. Glenny Hall, Küpeler. 2020. Osmanlı Sarayında Bir Hatıra: Algha Bey Box. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi. Cilt 26. Sayı 44.
  20. Hagedorn, Annette. 2009. Islamic Art. Norbert Wolf (Ed.). Taschen.
  21. O’Kane, Bernard. 2012. The Illustrated Guide to the Museum of Islamic Art in Cairo. Mohamed Abbas & Iman Abdulfattah (Contributors). The American University in Cairo Press.
  22. Roxburg, David. 2005. Türkçe ve Bin Yıllık Eserler Koleksiyonu, 600-1600. Londra, Royal Academy of Royal Arts.
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 969
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 893