سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

بختیاری, سهیلا, رضازاده, طاهر, شادلو, داوود. (1401). بررسی عوامل مؤثر در فرش‌اندوزی اروپاییان در دورۀ صفوی(سده‌های دهم و یازدهم ه.ق). سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), 49-64. doi: 10.22052/hsi.2022.248266.1049
سهیلا بختیاری; طاهر رضازاده; داوود شادلو. "بررسی عوامل مؤثر در فرش‌اندوزی اروپاییان در دورۀ صفوی(سده‌های دهم و یازدهم ه.ق)". سامانه مدیریت نشریات علمی, 5, 2, 1401, 49-64. doi: 10.22052/hsi.2022.248266.1049
بختیاری, سهیلا, رضازاده, طاهر, شادلو, داوود. (1401). 'بررسی عوامل مؤثر در فرش‌اندوزی اروپاییان در دورۀ صفوی(سده‌های دهم و یازدهم ه.ق)', سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), pp. 49-64. doi: 10.22052/hsi.2022.248266.1049
بختیاری, سهیلا, رضازاده, طاهر, شادلو, داوود. بررسی عوامل مؤثر در فرش‌اندوزی اروپاییان در دورۀ صفوی(سده‌های دهم و یازدهم ه.ق). سامانه مدیریت نشریات علمی, 1401; 5(2): 49-64. doi: 10.22052/hsi.2022.248266.1049

بررسی عوامل مؤثر در فرش‌اندوزی اروپاییان در دورۀ صفوی(سده‌های دهم و یازدهم ه.ق)

هنرهای صناعی ایران
مقاله 4، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 9، اسفند 1401، صفحه 49-64    اصل مقاله (1.24 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2022.248266.1049
نویسندگان
سهیلا بختیاری1؛ طاهر رضازاده* 2؛ داوود شادلو3
1کارشناسی ارشد، گروه پژوهش هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2استادیار گروه هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3استادیار گروه فرش، دانشگاه هنر شیراز، شیراز، ایران
چکیده
قرن‌های دهم و یازدهم هجری قمری، برای قالی‌بافی دورۀ صفویه قرونی «طلایی» محسوب می‌شوند زیرا در این دوره، صفویان توانسته‌اند این هنر- صنعت را به جایگاه ارزشمندی برسانند و طی اقداماتی آن ‌را به اروپاییان معرفی نمایند. در این دورۀ تاریخی، قالی‌های بسیاری به‌دست اروپاییان به روش‌های متعددی جمع‌آوری شده‌اند که هم‌اینک در موزه‌های سراسر دنیا به‌ نمایش گذاشته می‌شوند. آشنایی با نحوۀ جمع‌آوری این قالی‌ها و چگونگی حضور آن‌ها در موزه‌ها و مجموعه‌های اروپایی، از مسائل و دغدغه‌های مهم مطالعات فرش و البته مطالعات موزه است و می‌تواند به تکمیل دانسته‌های ما در این حوزه‌ها بینجامد. بر این ‌اساس، این مقاله بر آن است تا ضمن پیگیری مهم‌ترین روش‌ها و استراتژی‌های اروپاییان در کسب و تصاحب قالی‌های ایرانی، عوامل مؤثر در دستیابی آنان به این قالی‌ها و اندوختن آ‌نها را شناسایی و معرفی کند. درواقع، در این تحقیق می‌خواهیم بدانیم در شکل‌گیری فرایند جمع‌آوری قالی‌های دورۀ صفوی به‌دست اروپاییان، چه عواملی دخیل بوده‌اند؟ بدین‌منظور و برای یافتن پاسخ این سؤال، در این مقاله، از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی استفاده کرده‌ایم. هم‌چنین داده‌های خود را به روش کتابخانه‌ای گردآوری کرده و برای تجزیه و تحلیل آن‌ها روش کیفی را به‌کار برده‌ایم. یافته‌ها و نتایج این پژوهش حاکی از آن است که سنت پیشکش و اهدای قالی‌های صفوی به سفرا و دربارهای اروپایی از یک طرف و صنعت صادرات قالی‌های این دوره از مهم‌ترین عوامل مؤثر در فرش‌اندوزی اروپاییان بوده‌اند. در این میان و ذیل عامل دوم، نقش روابط تجاری ایران و لهستان به‌طور ویژه مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. درنهایت، گفتنی است بخش قابل‌توجهی از اندوخته‌های مجموعه‌های فرش اروپایی، حاصل گسترش روابط سیاسی تجاری آنان با ایرانِ دورۀ صفویه است.
کلیدواژه‌ها
فرش ایرانی؛ قالی ایرانی؛ صفویان؛ اروپاییان؛ مجموعه‌های اروپایی
مراجع
  1. اتینگهاوزن، ریچارد، و احسان یارشاطر. 1379. اوج‌های درخشان هنر ایران. تهران: نشر آگه.
  2. ادواردز، سیسیل. 1368. قالی ایران. چاپ دوم. تهران: انتشارات فرهنگسرا.
  3. بازماندگان خمیری، احمد. 1390. «آداب تشریفات سفارت در ایران دورۀ صفویه». پژوهش‌نامۀ فرهنگی هرمزگان. ش. 1-2: 1-
  4. بیانی، خان‌بابا. بی‌تا. «روابط ایران و هلند در زمان صفویه (مستند به اسناد آرشیوی)». بررسی‌های تاریخی. ش. 2: 107-139.
  5. تقوی، عابد. 1388. «بازخوانی تحولات تجاری صنعت فرش در عصر صفوی». فصلنامۀ علمی پژوهشی گلجام. ش. 12: ۵۵-88.
  6. چهاردولی، زهره. 1393. «آسیب‌شناسی فیزیکی قالی‌های پلونزی موجود در موزۀ متروپولیتن نیویورک». دوفصلنامۀ تخصصی دانش مرمت و میراث فرهنگی. ش. 3: 6۵-76.
  7. حبیب‌اللهی، محمد. بی‌تا. «روابط ایران و لهستان در طی قرون». مجلۀ وحید. ش. 262-263: ۵4-69.
  8. حسن، زکی‌محمد. 1366. تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام. ترجمۀ محمدعلی خلیلی. تهران: انتشارات اقبال.
  9. حشمتی‌رضوی، فضل‌الله. تاریخ فرش (سیر تحول و تطور فرشبافی ایران). تهران: نشر سمت.
  10. خواجه احمد عطاری، علیرضا، محمدتقی آشوری، بیژن اربابی، و مهدی کشاورز افشار. 139۴. «گفتمان باغ در فرش صفوی». دوفصلنامۀ علمی پژوهشی گلجام. ش. 2۴: ۵-20.
  11. دریائی، نازیلا . 1390. «قالی‌های ایرانی و اسامی غیرایرانی». نشریۀ هنرهای زیبا، هنرهای تجسمی. ش. ۴۵: ۴۵-۵
  12. دیماند، اس. ام. 136۵. راهنمای صنایع اسلامی. ترجمۀ عبدالله فریار. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  13. رجائی، غلامعلی. 1386. «مناسبات ایران و هلند از دورۀ صفویه تا زندیه». فصلنامۀ تاریخ روابط خارجی. ش. 30: ۴1-62.
  14. سامی، علی. 13۴ «بافندگی و بافته‌های ایرانی از دوران کهن». بررسی‌های تاریخی. ش. ۴: ۴1-72.
  15. سلطانی‌نژاد، آرزو، حمید فرهمند بروجنی، و تورج ژوله. 1393. «تجلّی نمادها در قالی ارمنی‌باف ایران». فصلنامۀ علمی پژوهشی نگره. ش. 30: ۴7-61.
  16. شادلو، داوود، و علی‌‌اصغر شیرازی. 1396. «رویکردهای خاورشناسان در تاریخ‌نگاری فرش ایران از 1850 تا 1950 میلادی و آسیب‌شناسی آنها». دوفصلنامۀ علمی پژوهشی گلجام. ش. 32: ۴3-66.
  17. شاردن، ژان. 13۴۵. سیاحت‌نامۀ شاردن. ترجمۀ محمد عباسی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
  18. شیرازی، علی‌اصغر، و حسام کشاورز. 1390. «تحلیل نقشه فرش‌های شکارگاهی محمدحسن مصورالملکی بر مبنای فرش‌های شکارگاهی دورۀ صفوی». دوفصلنامۀ علمی پژوهشی گلجام. ش. 20: 73-96.
  19. فلور، ویلم. 13۵ اولین سفرای ایران و هلند، «شرح سفر موسی بیگ» سفیر شاه عباس به هلند و سفرنامۀ «یان اسمیت» سفیر هلند در ایران. به کوشش داریوش مجلسی و حسین ترابیان. تهران: کتابخانۀ طهوری.
  20. کاوانی، رجبعلی. 1382. «راهنمای آرشیوهای کمپانی هند شرقی هلند». کتاب ماه تاریخ و جغرافیا. ش. 7۵-76: ۵6-۵
  21. ماسلنیتیستا، س. 137۴. هنر ایران (گزیده‌ای از مجموعۀ موزۀ هنرهای شرق). ترجمۀ ناصر پورپیرار. تهران: نشر کارنگ.
  22. مایدا، تادئوش. 1392. شاهکارهای هنر ایران در مجموعه‌های لهستان. جلد دوم. ترجمۀ داود طبائی و مهدی مقیسه. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
  23. معمری، عباس. 1380. «تأثیر تجارت ابریشم بر روابط ایران و اروپا در دورۀ صفویه از شاه‌عباس‌اول تا شاه‌عباس‌دوم». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
  24. میرزایی، سونیا. 1393. «روابط فرهنگی ایران و آلمان از عصر صفوی تا پایان دورۀ قاجار، بازخوانی مدارک منتشر شده و رهیافتی به اسناد جدید». مطالعات تاریخ فرهنگی؛ پژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی تاریخ. ش. 2: 103-129.
  25. Banas, Paulina. 2011. "Iranian Textiles And Politics Of Identity In Eastern Europe". A Journal Of Crossdiscliplinary Inquiry.
  26. Bloom, M. Jonathan. & Sheila Blair. 2009. The Grove Encyclopedia Of Islamic Art And Architecture. Oxford University Press.
  27. Sabahi, Taher. 2011. "Royal Hunts A Comparison With The Medalion Rug In The Pezzoli Museum". Persian Garden-Hand- Knotted Carpet Textiles And Handicrafts Weekly. Issue:1st.
  28. Ethinghausen, Richard. 1972. Islamic Art In The Metropolitan Museum Of Art. New York: Kevorkian Foundation.
  29. Ferrero, Mercedes Viale. 1972. Rare Carpets From East And West. London: Orbis Books.
  30. Ferrier, R.W. 1989. The Art Of Persia. London: University Press New Haven.
  31. Franses, Michael. 2008. "Safavid Carpets In The Museum Of Islamic Art QATAR". HALI- International Magazine of Antique Carpet and Textile Arts. 155: 72-89.
  32. Volker, Angela. 2001. Die Orientalischen Knupttepp Iche In MAK. Museum Fur Angewandte Hunst. Wien.
 

منابع اینترنتی

URL1: http://www.museumwnf.org

URL2: http://www.Britannica.com

URL3: http://collections.mfa.org

URL4: http://kangeinessamling.dk/en

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 976
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,005