سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

طبسی, سید محمد رضا, زکریایی کرمانی, ایمان. (1401). بازخوانی قالی «مام‌وطن» از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر. سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), 83-100. doi: 10.22052/hsi.2022.246794.1046
سید محمد رضا طبسی; ایمان زکریایی کرمانی. "بازخوانی قالی «مام‌وطن» از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر". سامانه مدیریت نشریات علمی, 5, 2, 1401, 83-100. doi: 10.22052/hsi.2022.246794.1046
طبسی, سید محمد رضا, زکریایی کرمانی, ایمان. (1401). 'بازخوانی قالی «مام‌وطن» از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر', سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), pp. 83-100. doi: 10.22052/hsi.2022.246794.1046
طبسی, سید محمد رضا, زکریایی کرمانی, ایمان. بازخوانی قالی «مام‌وطن» از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1401; 5(2): 83-100. doi: 10.22052/hsi.2022.246794.1046

بازخوانی قالی «مام‌وطن» از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر

هنرهای صناعی ایران
مقاله 6، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 9، اسفند 1401، صفحه 83-100    اصل مقاله (962.01 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2022.246794.1046
نویسندگان
سید محمد رضا طبسی1؛ ایمان زکریایی کرمانی* 2
1دانشجوی دکتری، گروه پژوهش‌هنر، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2استادیار، گروه فرش، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
بازنمایی ایران در شمایل یک زن، در آثار مکتوب یا تصویری اواخر قاجار و نیز عصر سلطنت پهلوی، امری مرسوم بوده‌ است. قالی تصویری «مام‌وطن» نیز از این دست آثار است. هدف از این تحقیق، شناخت معانی موجود در عناصر تصویری متن مورد مطالعه، به‌ویژه «مام‌وطن»، با رجوع به پیش‌متن‌ها و تحولات تاریخی- اجتماعی است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و مطالعات اسنادی به تحلیل یک نمونه از این نوع قالی می‌پردازد و در جهت پاسخگویی به این پرسش بوده که هریک از عناصر تصویری بازنموده‌‌شده در متن و ترکیب آن‌ها با یکدیگر چه معنایی در یک نظام نشانه‌‌شناسانه می‌یابند؟ برای پاسخ به این سوال از چارچوب نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر کرس و ون‌لیوون جهت شناخت ابعاد و کارکرد اجتماعی نشانه‌های تصویری قالی مذکور استفاده شده ‌است. اهم یافته‌های پژوهش از سویی دلالت به برساختگی تصویر مورد مطالعه در توجیه قدرت‎گیری پهلوی اول دارد و از سوی دیگر نیز مشخص‌‌کنندۀ ماهیت ایدئولوژیک و سوگیرانۀ متن است. نتایج این تحقیق، هم‌چنین آشکارکنندۀ مفصل‌بندی گفتمان مسلط سیاسی در متن قالی به‌واسطۀ حضور عنصر تصویری «مام‌وطن» است و نیز بیانگر سطح معنایی نوستالژیک متن در تقدیس گذشته و بازتعریف آن در زمان حال می‌باشد. ایجاد مشروعیت برای شکل‌گیری قدرت در نظام سیاسی مردانه از طریق بازپراکنش دانش ضعف زنانه- مادرانۀ وطن در جامعه، با متنیت‌یافتن در سه قالب پوستر، پرده‌های قلمکار و قالی تصویری نیز از دیگر یافته‌های این پژوهش است. هم‌چنین روشن شد که متن از پیش‌متن‌های اروپایی تأثیر پذیرفته است و نیز مشخص گردید که با توجه به الهام‌پذیری قسمتی از پیکرۀ مطالعاتی از نقش‌برجسته‌های باستانی، روش مورد استفاده دارای محدودیت‌هایی در توصیف متن می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
قالی ایران؛ تحلیل تصویر؛ نشانه‌شناسی اجتماعی؛ مشروعیت؛ قدرت
مراجع
  1. اتو دالکه، هلموت‌‌. «فاصله‌ اجتماعی». در فرهنگ علوم اجتماعی. ویراستاران جولیوس گولد و ویلیام ل‌‌. کولب. ترجمۀ فریبرز مجیدی. تهران:‌انتشارات مازیار‌‌.
  2. ادگار، اندرو‌. 1387. تعامل در مفاهیم بنیادی نظریه فرهنگی. ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: ‌انتشارات آگاه‌.
  3. اعتمادمقدم، علیقلی. 1346. پادشاهی و پادشاهان از دیده ایرانیان بر بنیاد شاهنامه فردوسی. تهران: انتشارات اداره فرهنگ عامه.
  4. بیانی، مهدی. 1348. پانصد سال تاریخ جواهرات سلطنتی ایران. تهران:اداره بررسی‌های تاریخی بانک مرکزی ایران.
  5. بختورتاش، نصرت‌الله. 1384. تاریخ پرچم ایران: درفش ایران از باستان تا امروز. تهران: انتشارات بهجت.
  6. پهلوی، محمدرضا. 1356. به سوی تمدن بزرگ. تهران:کتابخانه پهلوی.
  7. تاونزند، دبنی‌. 1393‌. فرهنگنامه تاریخی زیبایی‌شناسی. ترجمۀ فریبرز مجیدی‌. تهران:‌انتشارات فرهنگستان هنر‌.
  8. تناولی، پرویز. 1368. قالیچه‌های تصویری ایران. تهران:سروش.
  9. توکلی طرقی، محمد. 1395ه.ش/2016 م. تجدد بومی و بازاندیشی تاریخ. تورنتو:نشر کتاب ایران نامگ.
  10. جنتی عطایی. 1346. «آیین تاجگذاری رضاشاه کبیر شاهنشاه ایران». در تاجگذاری شاهنشاهان ایران (تلفیق مطالب توسط عباس پرویز)‌.‌ تهران: انتشارات شورای مرکزی جشن شاهنشاهی ایران‌.
  11. حجازی، محمد. 1338. میهن ما. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ.
  12. صانع، منصور. 1369. پیدایش عکاسی در شیراز. تهران: انتشارات سروش.
  13. -----. 1380. به یاد شیراز: عکس‌های شیراز قدیم. تهران: انتشارات صانع.
  14. شهیدی، یحیی. 1350. «نشان های دوره قاجار». بررسی‌های تاریخی. ش.34: 183-240.
  15. فردوسی، ابوالقاسم‌. 137۶. شاهنامه فردوسی. ‌‌ج.1. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی با همکاری موسسه انتشارات امیرکبیر‌.
  16. قدیمی، ذبیح‌الله. 1340. سالنامه آریان. بی‌جا: چاپ سپهر.
  17. کریم‌زاده تبریزی، محمدعلی. 1355. «آثاری از هنرمندان ایرانی مربوط به شاهنشاهی پهلوی». بررسی‌های تاریخی. ش. ۶7: 3۴3-382.
  18. وین، آنتونی. 1397. سه شتران روانه اسمیرانا: تاریخچه کمپانی قالی شرق؛ دوران جنگ و صلح در ترکیه، ایران، هند، افغانستان و نپال 19۶8-1907. ترجمۀ یدالله آقاعباسی و زهرا آقاعباسی. تهران: انتشارات متن.
  19. هاپر، رکس دی‌. 1392. «تماس اجتماعی». در فرهنگ علوم اجتماعی‌. ویراستاران جولیوس گولد و ویلیام ل‌‌. کولب. ترجمۀ محمدجواد زاهدی. تهران: انتشارات مازیار‌.
  20. هالیدی، مایکل، و رقیه حسن‌. زبان، بافت و متن: ‌ابعاد زبان از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی. ترجمۀ محسن نوبخت. تهران: انتشارات سیاهرود‌.
  21. Amin, C. M. 2001. "Selling and saving “mother Iran”: gender and the Iranian press in the 1940s". International Journal of Middle East Studies. 33(3): 335-361.‏
  22. Bogardus, Emory. 1928. "Occupational Distance". Sociology and Social Reserch, 13: 73-81.
  23. Wong, M. 2019. Multimodal Communication A social semiotic approach to text and image in print and digital media. Pok Fu Lam, Hong Kong: Springer Nature Switzerland AG.
  24. Caple, H. 2013.Photojournalism: A social semiotic approach. Springer.‏
  25. Cavan, ruth shonle. 1971. "A Dating-Marriage scale of Religious Social Distance". Jornal for the Scientific Study of Religion, 10 (2): 93-100.
  26. Dadi, I. 2010.Modernism and the art of Muslim South Asia. University of North Carolina Press.‏
  27. Grosby, S., & S. E. Grosby. 2005.Nationalism: A very short introduction. 134. Oxford University Press.‏
  28. Kress, G‌. 2010‌. Multimodality a Social Semiotic Approach ToContemporary‌. NewYork: Routlege‌.
  29. Kress, G. & T. Van Leeuwen. 2006‌. Reading Images The Grammer of Visual Design. 2 Ed‌. London & NewYork: ‌Routlege.‌
  30. Najmabadi, A. 2005. Women with mustaches and men without beards: Gender and Sexual Anxieties of Iranian Modernity. University of California Press.‏
  31. Schulz, V. S. 2014. "Portraits, photographs, and politics in the rug medium: Iran, the Soviet Union and Beyond".Konsthistorisk tidskrift / Journal of Art History. 83(3): 244-265.
  32. Sisa, J. 2016.Motherland and Progress: Hungarian Architecture and Design 1800–1900. Birkhä‏
  33. Tanavoli, P. 1994.Kings, Heroes, and Lovers: Pictorial Rugs from the Tribes and Villages of Iran. Interlink Publishing Group Incorporated.
 

منابع اینترنتی

URL1: https:// galerieshabab.com/rugs/vintage-persian-mashad-pictorial-rug-22901?from=s&rp=20 (Access Date: 2021/8/1)

URL2: https://safari-rugs.com/products/51449-sarouk-persian-rug (Access Date: 2021/12/1)

URL3: https:// atighajat.blogsky.com/1399/11/23/post-1077 (Access Date: 2021/12/11)

URL4: https://digitalcommons.buffalostate.edu/french_all/61 (Access Date: 2021/11/11)

URL5: https://www.lets-get-lost.com/blog/2011/06/satirical-maps-of-the-world  )Access Date: 2021/4/11)

URL6: https://galerieshabab.com/rugs/vintage-persian-pictorial-shiraz-25029?from=s&rp=3 (Access Date: 2021/12/1)

URL7: https://galerieshabab.com/rugs/vintage-shiraz-pictoral-rug-13302?from=s&rp=16 (Access Date: 2021/11/1)

URL8: https://digitalcommons.buffalostate.edu/french_all/21 (Access Date: 2021/10/15)

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,043
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 943