سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

محمدی مزرعه, حامد. (1401). بازشناسی طرح‌ها و نقوش بادگیرها و بازشوها در معماری بومی بستک. سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), 115-128. doi: 10.22052/hsi.2022.246448.1026
حامد محمدی مزرعه. "بازشناسی طرح‌ها و نقوش بادگیرها و بازشوها در معماری بومی بستک". سامانه مدیریت نشریات علمی, 5, 2, 1401, 115-128. doi: 10.22052/hsi.2022.246448.1026
محمدی مزرعه, حامد. (1401). 'بازشناسی طرح‌ها و نقوش بادگیرها و بازشوها در معماری بومی بستک', سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(2), pp. 115-128. doi: 10.22052/hsi.2022.246448.1026
محمدی مزرعه, حامد. بازشناسی طرح‌ها و نقوش بادگیرها و بازشوها در معماری بومی بستک. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1401; 5(2): 115-128. doi: 10.22052/hsi.2022.246448.1026

بازشناسی طرح‌ها و نقوش بادگیرها و بازشوها در معماری بومی بستک

هنرهای صناعی ایران
مقاله 8، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 9، اسفند 1401، صفحه 115-128    اصل مقاله (1.31 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2022.246448.1026
نویسنده
حامد محمدی مزرعه*
کارشناس ارشد، گروه مهندسی معماری و ساختمان، واحد بندرعباس، دانشگاه فنی و حرفه‌ای، هرمزگان، ایران
چکیده
این پژوهش با رویکرد نوآورانه، اقدام به بازشناسی طرح‌ها و نقوش به‌کاررفته در بادگیرها و بازشوهای بافت قدیم شهرستان بستک نموده است تا نشان دهد معماران و کاربران بناهای بومی، چگونه توانسته‌اند با بهره‌گیری و ترکیب هندسه‌های مختلف به الگوهایی زیبا به‌عنوان میراثی از گذشتگانمان در گسترۀ بافت سنتی دست یابند. هدف پژوهش حاضر، شناخت، تحلیل و بررسی میزان فراوانی فرم‌های تزیینی به‌کاررفته در عناصر تهویۀ طبیعی (بادگیرها و بازشوها) در بناهای بومی شهرستان بستک است. روش انجام پژوهش، توصیفی-‌ تحلیلی و جمع‌آوری اطلاعات آن از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی (مشاهده و مصاحبه) است که با نمونه‌گیری غیرتصادفی (هدفمند) از 97 بنای سنتی با قدمت بیش از هفتاد سال و مصاحبه با کاربران این ابنیه به انجام رسیده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نوع فرم‌های تزیینی به‌کاررفته در بین عناصر تهویۀ طبیعی، به سلیقه، انتخاب و شرایط مالی صاحب‌خانه بستگی داشته است. این‌گونه ‏تزییناتِ طبیعت‌گرا (شامل نقوش هندسی، گیاهی و حیوانی)، در بادگیرها عموماً در فواصل بین بالاترین قسمت دهانۀ ورودی بادگیر، ساقه و تاج مورد استفاده قرار می‌گرفتند و در بازشوها، به‌صورت مشبکی‌ با نقوش مختلف (هندسی و گیاهی) و در بالای پنجره‌ها و درب‌ها اجرا می‌شدند. کاربرد این تزیینات روی دهانۀ پنجره‌ها به‌عنوان نماد معماری بومی در بین بناهای سنتی مورد استفاده قرار می‌گرفت و امروزه طراحان معمار و شهرساز می‌توانند با شناخت کامل این الگوهای جلوه‌گر زیبایی در معماری بناها و زیبایی‌بخش بافت شهری، به‌همراه تکنولوژی‌های جدید، آن‌ها را در طراحی‌ها و ایده‌پردازی‌های خود مورد استفاده قرار دهند.
کلیدواژه‌ها
بادگیر؛ پنجرۀ مشبکی؛ تزیینات؛ فرم‌های تزیینی؛ بستک
مراجع
  1. آلسوپ، بروس. 1371. یک تئوری نوین در معماری. ترجمۀ پرویز فروزی. تهران: انتشارات کتابسرا.
  2. سعیدی‌نیا، حبیب‌الله، و عبدالرزاق ملکی. 1391. «مهاجرت تجار بستکی به دبی و تشکیل بستکیه (دوران قاجار و پهلوی)». نشریه پژوهش‌های تاریخی. ۴۸ (۳). پیاپی ۱۵: 27ـ۴۲.
  3. مسعود، محمد، و حمیدرضا بیک‌زاده شهرکی. 1391. «نگاهداشت و بازآفرینی موتیف‌های آرایه‌های فضای شهری». مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری. ش. 10: 43ـ66.
  4. مراحمی، شیدا، نفیسه یاری بروجنی، و مهدی سعدوندی. 1396. «گونه‌شناسی بادگیرهای بندر لافت براساس تزیینات نما». مجله مسکن و محیط روستا. ش. 159: 19-34.
  5. مهدوی‌نژاد، محمدجواد. 1381. «هنر اسلامی، در چالش با مفاهیم معاصر و افق های جدید». مجله هنرهای زیبا. ش. 12 :23-32.
  6. مهدوی‌نژاد، محمدجواد، و کاوان جوانرودی. 1390. «مقایسه تطبیقی اثر جریان هوا بر دو گونه‌ی بادگیر یزدی و کرمانی». مجله هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، ش. 48: 69-79.
  7. نعمت گرگانی، ام‌البنین. 1381. «پیشینۀ نور در معماری و وسایل روشنایی در هنر اسلامی ایران». مجله اثر. ش. 35: 316ـ323.
  8. Allard, F. &‌‌ C. Ghiaus. 2005. Natural Ventilation in the Urban Environment: Assessment and Design. UK: Earthscan.
  9. Bahadori, M. N. 2006. Natural ventilation and cooling in traditional buildings of Iran. Tehran: Publication of Univeristy of Tehran.
  10. Behbood, Kamyar Tolou, Mohammad Taleghani, &‌‌ Shahin Heidari. 2010. "Energy Efficient Architectural Design Strategies in Hot-Dry Area of Iran: Kashan". Emirates Journal for Engineering Research. 15 (2): 85-91.
  11. Kamarudin, Z. 2015. "Long-roofed houses of northeastern peninsular Malaysia: sustainability of its identity in the built environment". Procedia Environmental Sciences. 28: 698-707.
  12. Kenzari, B. & Y. Elsheshtawy. 2003. "The ambiguous veil: On transparency, the Mashrabiy'ya, and architecture". Journal of Architectural Education. 56 (4): 17-25.
  13. Makani V., A. Khorram, &‌‌ Z. Ahmadipur. 2012. "Secrets of Light in Traditonal Houses of Iran". Internatonal Journal of Architecture and Urbanism. 2 (3): 45-50.
  14. Mazraeh, H. M. 2015. "Geometry Analysis in Architecture of Vakil Mosque in Shiraz-Iran". ICP Engineering and technology. (2): 6-10.
  15. Mazraeh, H. M., &‌‌ M. Pazhouhanfar. "Effects of vernacular architecture structure on urban sustainability case study: Qeshm Island, Iran". Frontiers of Architectural Research 7 (1): 11-24.
  16. -----. 2020. "Functionalism of wind renewable energy in vernacular elements of wind catcher and moshabak (case study: qeshm island)".Journal of Urban & Environmental Engineering. 14 (165).
  17. Mirmoghtadaee, M. 2016. "Challenges of Transit Oriented Development (TOD) in Iran. The Need for a Paradigm Shift". TeMA-Journal of Land Use, Mobility and Environment: 35-46.
  18. Towers, Graham. 1995. Building democracy: community architecture in the inner citie. UK: UCL Press Limited.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 4,857
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,485