سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه کاشان

باجی, علی, فرشادنیا, یوسف, حاجی ابوالقاسم دولابی, محمد جواد. (1401). نقد انگاره ادراج زهری در حدیث فدک. سامانه مدیریت نشریات علمی, 14(2), 39-56. doi: 10.22052/hadith.2021.242999.1074
علی باجی; یوسف فرشادنیا; محمد جواد حاجی ابوالقاسم دولابی. "نقد انگاره ادراج زهری در حدیث فدک". سامانه مدیریت نشریات علمی, 14, 2, 1401, 39-56. doi: 10.22052/hadith.2021.242999.1074
باجی, علی, فرشادنیا, یوسف, حاجی ابوالقاسم دولابی, محمد جواد. (1401). 'نقد انگاره ادراج زهری در حدیث فدک', سامانه مدیریت نشریات علمی, 14(2), pp. 39-56. doi: 10.22052/hadith.2021.242999.1074
باجی, علی, فرشادنیا, یوسف, حاجی ابوالقاسم دولابی, محمد جواد. نقد انگاره ادراج زهری در حدیث فدک. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1401; 14(2): 39-56. doi: 10.22052/hadith.2021.242999.1074

نقد انگاره ادراج زهری در حدیث فدک

حدیث پژوهی
مقاله 2، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 28، آذر 1401، صفحه 39-56    اصل مقاله (623.6 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2021.242999.1074
نویسندگان
علی باجی* 1؛ یوسف فرشادنیا2؛ محمد جواد حاجی ابوالقاسم دولابی3
1دانش‌آموخته سطح سه رشته کلام امامیه، مؤسسۀ معارف اهل بیت، قم، ایران
2دانشجوی کارشناسی‌ارشد علوم حدیث-تفسیر اثری دانشگاه قم، قم، ایران
3استادیار گروه مذاهب فقهی دانشگاه ادیان و مذاهب و سطح چهار حوزه علمیه قم، قم، ایران
چکیده
از حقایق مسلّم تاریخ اسلام، غصب فدک و غضب حضرت زهراB بر ابوبکر و سخن نگفتن آن حضرت با وی تا زمان شهادت است. اما دیرزمانی نیست که شبهه‌ای با عنوان ادراج زهری در روایات مربوط به این غضب، از سوی برخی عالمان سلفی مطرح شده است که روایات غضب آن حضرت بر ابوبکر را از ادراجات زهری دانسته، آن‌ها را مردود اعلام می‌‌کنند. نوشتار حاضر به روش کتابخانه‌ای و با رویکردی تحلیلی در پی ارزیابی و پاسخ به این شبهه نگاشته شده است. یافته‌ها از آن حکایت می‌کند که برخلاف ادعاهای مطرح‌شده، عبارات غضب و هجران از ادراجات زُهری نیست و در غالب متون این روایات، ناقل ماجرای غضب و هجران، عایشه است و خبری از ادراج نیست. علاوه بر آن، ماجرای سخن نگفتن حضرت زهراB و غضب ایشان بر ابوبکر از طریق غیر زهری نیز نقل شده است. اضافه بر آن عالمان اهل ‌سنت ادراج در حدیث را عملی حرام و سبب ساقط شدن راوی از عدالت می‌دانند. همچنین این حدیث را از جمله احادیث دارای ادراج ذکر نکرده بلکه به محتوای آن اعتراف و سعی در توجیه غضب آن حضرت بر ابوبکر کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها
حضرت زهراB؛ فدک؛ ادراج زهری؛ روایات غضب؛ ابوبکر
مراجع
 

  1. ابن‌حنبل، ابوعبدالله احمد، العلل و معرفة الرجال، تحقیق وصی‌الله بن محمد عباس، الریاض: دار الخانی، 1422ق.
  2. ابن‌کثیر دمشقی، ابوالفداء اسماعیل بن عمر قرشی، البدایة والنهایة، تحقیق عبدالله بن عبدالمحسن ترکی، بی‌جا: دار هجر للطباعة والنشر والتوزیع والاعلان، ۱۴۲۴ق.
  3. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، چ۱، بیروت: صادر دار، ۱۴۱۰ق.
  4. ابوالمظفر شیبانی، یحیى بن هبیرة بن محمد، الافصاح عن معانی الصحاح، تحقیق فؤاد عبدالمنعم أحمد، ریاض: دار الوطن، ۱۴۱۷ق.
  5. بخاری، ابوعبدالله محمد بن اسماعیل جعفی، صحیح البخاری، تحقیق محمد زهیر بن ناصر الناصر، چ۱، بی‌جا: دار طوق النجاة، ۱۴۲۲ق.
  6. بهایی عاملی، محمد بن حسین، الوجیزه، ترجمۀ سید محمود مرعشی، بی‌جا: بی‌نا، ۱۴۰۷ق.
  7. بیهقی، حافظ ابوبکر احمد بن حسین، الاعتقاد والهدایة إلى سبیل الرشاد على مذهب السلف و أصحاب الحدیث، تحقیق محمد عبدالقادر عطا، چ۳، بیروت: دار الآفاق الجدیدة، ۱۴۰۱ق.
  8. ترمذی، محمد بن علی بن الحسن بن بشر، ابوعبدالله، سنن الترمذی، تحقیق بشار عواد معروف، بیروت: دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۸م.
  9. ترمذی، محمد بن علی بن الحسن بن بشر، أبو عبدالله، سنن الترمذی، تحقیق ألبانی، ریاض، مکتبة المعارف للنشر والتوزیع، بی‌تا.
  10. ذهبی، شمس‌الدین، الموقظة فی الحدیث، چ۲، حلب: مکتبة المطبوعات الاسلامیه، ۱۴۱۲ق.
  11. رحیلی، ابراهیم بن عامر بن علی، الانتصار للصحب والآل من افتراءات السماوی الضال، چ۳، عربستان-المدینة المنوره: مکتبة العلوم والحکم، ۱۴۲۳ق.
  12. سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن بن ابی‌بکر، تدریب الراوی، بیروت: مکتبة الکوثر، ۱۴۱۵ق.
  13. شیخون محمد، عبدالحمید عبدالرازق، بلاغات ابن‌شهاب الزُّهْرِی وإدراجاته فی الکتب الستة، رسالة دکتوراه، قسم اللغة العربیة وآدابها شعبة الدراسات الاسلامیة کلیة الآداب، جامعة الاسکندریة - مصر، إشراف: أ. د/ ناهد أحمد شعراوی، د/ ماجدة أحمد سلیمان، ۱۴۳۸ق.
  14. طحان النعیمی، ابوحفص محمود بن أاحمد بن محمود، تیسیر مصطلح الحدیث، چ۱۰، بی‌جا: مکتبة المعارف للنشر والتوزیع، ۱۴۲۵ق.
  15. عاملی، زین‌الدین(شهید ثانی)، الرعایة فی علم الدرایه، قم: مکتبة آیت‌الله المرعشی النجفی العامه، ۱۴۰۸ق.
  16. عراقی، ابوالفضل زین‌الدین عبدالرحیم، ألفیة العراقی المسماة بـ: التبصرة والتذکرة فی علوم الحدیث، تحقیق الدائز الفریاطی، ریاض-عربستان: مکتبة دار المنهاج للنشر والتوزیع، ۱۴۲۸ق.
  17. عسقلانی، ابوالفضل احمد بن علی بن حجر شافعی، تعریف اهل التقدیس بمراتب الموصوفین بالتدلیس، چ۱، عمان: مکتبة المنار، ۱۹۸۳م.
  18. عسقلانی، ابوالفضل احمد بن علی بن حجر شافعی، فتح الباری شرح صحیح البخاری، تحقیق محب الدین الخطیب، بیروت-لبنان: دار المعرفة، ۱۳۷۹ق.
  19. عسقلانی، احمد بن علی بن حجر شافعی، القول المسدد فی الذب عن المسند للامام أحمد، قاهره: مکتبة ابن‌تیمیه، 1401ق.
  20. عینی، بدرالدین، عمدة القاری فی شرح البخاری، بیروت-لبنان: دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  21. قرطبی، احمد بن عمر بن ابراهیم، المفهم لما اشکل من تلخیص مسلم، دمشق: دار ابن کثیر، ۱۹۹۶م.
  22. قسطلانی، احمد بن محمد بن ابى‌بکر بن عبدالملک، إرشاد الساری لشرح صحیح البخاری، چ۷، مصر: المطبعة الکبرى الأمیریه، ۱۳۲۳ق.
  23. کرمانی، شمس‌الدین، الکوکب الدراری فی شرح صحیح البخاری، بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۹۳۷م.
  24. کورانی، احمد بن اسماعیل بن عثمان بن محمد، الکوثر الجاری إلى ریاض أحادیث البخاری، چ۱، بیروت- لبنان: دار إحیاء التراث العربی، ۲۰۰۸م.
  25. مسلم نیشابوری، مسلم بن الحجاج، صحیح مسلم، تحقیق محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
  26. نمیری بصری، ابوزید عمر بن شبة، تاریخ المدینة المنوره، تحقیق فهیم محمد شلتوت، جده-عربستان، طبع على نفقة: السید حبیب محمود أحمد، ۱۳۹۹ق.
  27. نووی شافعی، محیی‌الدین ابوزکریا یحیى بن شرف بن مر بن جمعة بن حزام، شرح النووی علی صحیح مسلم (المنهاج شرح صحیح مسلم بن الحجاج)، چ۲، بیروت-لبنان: دار إحیاء التراث العربی، ۱۳۹۲ق.
  28. هَرَری شافعی، محمد الأمین بن عبدالله أُرَمی، الکوکب الوهاج شرح صحیح مسلم (الکوکب الوهَّاج والرَّوض البَهَّاج فی شرح صحیح مسلم بن الحجاج)، تحقیق گروهی از پژوهشگران به سرپرستی پرفسور هاشم محمدعلی مهدی، چ۱، مکه مکرمه-عربستان: دار المنهاج؛ دار طوق النجاة، ۱۴۳۰ق.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,099
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 697