گونهشناسی فنی و هنری چلنگریهای تهران عصر قاجار و پهلوی اول | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 10، دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 10، شهریور 1402، صفحه 193-212 اصل مقاله (2.35 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hsi.2022.246606.1039 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا شیخی* 1؛ امیرحسین عباسی شوکت آباد2 | ||
| 1دانشیار گروه صنایعدستی، دانشگاه هنر، تهران، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2دانشآموخته کارشناسیارشد، گروه صنایعدستی، دانشگاه هنر، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| چلنگری در و پنجره در گذشته از اهمیت بالایی برخوردار بوده و در بناها به جلوهای فرهنگی مبدل شدهاست. ابنیۀ تهران در دورههای قاجار و پهلوی، دارای چلنگری با طرحهای متنوع هستند که نشان از هنر دست آهنگران تهرانی دارد. میتوان دورۀ قاجار را آغاز جایگزینی فلز به جای چوب در ساخت نرده پنجرهها دانست که به «گلنرده» شهرت یافتهاند. هدف مقالۀ حاضر، بررسی شیوۀ طراحی، ساخت و تکنیکهای بهکار رفته در چلنگریهای تهران (نرده پنجره، در و بالکن) است. روش پژوهش بهصورت توصیفی ـ تحلیلی و گردآوری اطلاعات آن میدانی و کتابخانهای است. یافتهها نشان میدهند شیوۀ طراحی با فرم پایۀ S با نسبت 2 واحد برای عرض و 6 واحد طول در زیرنقشی با 12 مربع مساوی، شکل گرفته و در ترسیم حلزونیها با تعداد 4 مربع به ابعاد 2 واحد و به 6 قسمت تقسیم شدهاست. تکنیکهای بهکار رفته به چهار دسته شامل فرمهای مستطیلی، مستطیل دارای هلالی، مستطیل کتیبهدار دارای هلالی و مستطیل ـ مربع تقسیم شده و در سه گروه قابل بررسی هستند. نقشمایهها نیز تابع نقوش سنتی به دو دستۀ کلی تک نقشمایه و دو یا چند نقشمایه قابل تقسیم است. طرح و نقشها پیرو گرههای ایرانی در آجر و چوب و بهویژه کاشیکاری بوده و ریشۀ هویتی دارند. طراحی، نقش، فرم و تکنیک از ابعاد و شکل پنجره، در و حفاظِ بالکن تبعیت کرده و با توجه به تجارب بهدستآمده توسط استادکاران روندی تکاملی داشتهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| چلنگری؛ تهران؛ قاجار؛ پهلوی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,743 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,045 |
||