بررسی تطبیقی باغسازی ایران در دوران ساسانی و اسلامی براساس توصیفهای بهشتی | ||
| مطالعات معماری ایران | ||
| مقاله 4، دوره 3، شماره 5، مرداد 1393، صفحه 57-79 اصل مقاله (2.06 M) | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی حمزهنژاد؛ پریا سعادتجو* ؛ مجتبی انصاری | ||
| چکیده | ||
| باغ بهمثابۀ تمثالی از بهشت، همواره در میان باورهای ایرانیان، جایگاه مقدسی داشته است. برخلاف اندیشههای رایج مبنی بر هویت و ساختار یکسان باغ ایرانی در طول تاریخ، شاخصههای اصلی باغسازی در ادوار گوناگون بسیار متغیّر بوده است. بهنظر میرسد این تفاوتها با تغییر آیینهای دینی که تعاریف متفاوتی از بهشت آرمانی ارائه میدهند، نمود بارزتری یافته و مستلزم تأملی دقیقتر است. این پژوهش سعی بر این دارد تا ضمن بررسی مصادیقی از دوران ساسانی و دستیابی به الگوی کلی باغسازی در این دوران، تغییرات صورتگرفته در آن با ورود به دوران اسلامی را مورد ارزیابی قرار دهد؛ همچنین با بررسی شاخصههای بهشت آرمانی و مبانی نظری مرتبط با این مقوله در ادیان زرتشت و اسلام، حکمت دستیابی به این الگوها و دلایل تفاوتهای کالبدی باغهای این دو دوره مشخص میشود. در این تحقیق، با استناد به آموزههای اوستا و قرآن و سایر منابع دینی، با روش تحقیق تفسیریـ تاریخی شاخصههای مورد اشاره در توصیف باغهای بهشتی تبیین میشود؛ سپس با روش تطبیقی به بازبینی مبانی نظری باغسازی ایرانی در دوران ساسانی و اسلامی میپردازیم تا امکان انطباق مؤلفهها و عناصر باغ ایرانی با مبانی نظری فرهنگ دینی (زرتشتی و اسلامی) فراهم شود. بررسیها نشان میدهد صفات و مفاهیم نمادین مرتبط با باغسازی، مبنایی فرهنگی و صبغهای دینی دارد و ویژگیهای خود را از صفات بهشت آرمانی مذهب و آیین حاکم بر جوامع میگیرد و همین تفاوتهاست که به ساختارها و الگوهای کالبدی متفاوت در هر برهه از زمان میانجامد. تمدن ایران در دورۀ رواج و گسترش آیینهای میترایی، مزدیسنا و زرتشتی با تفسیر ویژه از طبیعت به تقدیس آن میپرداخت؛ اما با ورود دین اسلام، احترام به طبیعت جای تقدیس آن را گرفت و به تبع آن، تغییرات کالبدی چشمگیری از منظر برونگراییـ درونگرایی، محوربندی، موقعیت قرارگیری، تعداد طبقات کوشک و... در باغهای ایرانی بهوجود آمد. بررسیها حاکی از آن است که کوشکهای ساسانی نسبت به اسلامی، بعد درونگرای قویتری نسبت به طبیعت پیرامونی داشتهاند؛ با این حال، مرزبندی و تعریف حریمی مشخص برای باغ، با آغاز دورۀ اسلامی معنی و مفهوم مییابد. با گذر از دوران ساسانی به اسلامی، محوربندی و تقسیمات کلی پلان باغها از تقسیمات دوتایی به الگوی چهارباغ متحول و بر تعداد طبقات کوشکها نیز افزوده شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| باغ؛ بهشت؛ ساسانی؛ زرتشت؛ اسلام؛ مبانی نظری | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,274 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,182 |
||