بازنمایی جنسیت و فضا در متون تاریخی دورۀ ایلخانی | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 12، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 4، شهریور 1399، صفحه 191-206 اصل مقاله (874.77 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/3.1.191 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم کلبادی نژاد* 1؛ آرمان مسعودی2 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی. | ||
| 2کارشناس ارشد باستانشناسی دوران اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی. | ||
| چکیده | ||
| از دورۀ ایلخانی متون بسیاری در زمینههای مختلف بهدست آمده است که با بررسی آنها میتوان درکی روشن از اوضاع اجتماعی و سیاسی این دوره بهدست آورد. در این گفتار، با استناد به برخی از مهمترین متون تاریخی برجای مانده از این دوره، سعی بر درک نسبت میان حضور زنان و مردان در فضاهایی شده که شرح آن در متون این دوره آمده است. برای این کار، ابتدا فضاهای گوناگونی را که در متون تاریخی به آنها پرداخته شده، طبقهبندی نموده و در نهایت، روایتهای مربوط به مناسبات میان زنان و مردان در هر فضا بررسی شده است. از جمله فضاهایی که در این متون بازنمایی شدهاند، میتوان به فضای اردو، کاخ، ابوابالبر، بازار و ... اشاره کرد. بر مبنای این نوشتار، میتوان فضاها را بهصورت کلی به دو دسته تقسیم نمود: فضاهایی که خاص مغولان بوده و فضاهایی که مربوط به شهر دوران اسلامی است. آنطور که از متون برمیآید، نسبت حضور زنان در کنار مردان و در عرصههای بازنماییشدۀ مربوط به مغولان، بیش از حضور آنان در فضاهای شهری اسلامی است و تفکیکپذیریهای جنسیتی فضایی همچون حرمسرا، خراباتخانه و ایلچیخانه، عموماً در فضاهای شهری روایت شدهاند تا فضای اردو. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایلخانی؛ جنسیت و فضا؛ متون تاریخی؛ شهر اسلامی؛ اردو | ||
| مراجع | ||
|
- ابن اخوه. 1394. آیین شهرداری در قرن هفتم هجری (معالم الفربه فی احکام الحسبه). ترجمۀ جعفر شعار. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
- ابن بزاز. 1373. صفوه الصفا. مقدمه و تصحیح غلامرضا طباطبایی مجد. تهران: انتشارات مصحح.
- ابنبطوطه. 1370. سفرنامه ابنبطوطه. 2 ج. ترجمۀ دکتر محمد علی موحد. تهران: نشر سپهر نقش.
- احمد، لیلا. 1392. زنان و جنسیت در اسلام؛ ریشههای تاریخی در جدال امروزی. ترجمۀ فاطمه صادقی. تهران: نگاه معاصر.
- آجرلو، بهرام. 1393. «رهیافتی تاریخی به شهرسازی و مجموعههای معماری تبریز عهد ایلخانی.» دوفصلنامه علمی تاریخ نامه ایران بعد از اسلام. ش. 7: 1- 23.
- آژند، یعقوب، مؤلف و مترجم. 1380. تاریخنگاری دوره مغول. تاریخنگاری ایران. تهران: نشر گستره.
- القاشانی، ابولقاسم عبداللهبن محمد. 1348. تاریخ اُلجایتو. به اهتمام مهین همبلی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
- باتلر، جودیت. 1385. آشفتگی جنسیتی. ترجمۀ امین قضایی. بیجا: نشر مجله شعر.
- بلر، شیلا. 1387. معماری و جامعه در دوره ایلخانیان (تحلیل وقفنامه رشیدی). ترجمۀ مهرداد قیومی. فصلنامه علمی گلستان هنر. ش. 12: 48-73.
- بویل، جان. 1380. جوینی و رشیدالدین/ اهمیت جامعالتواریخ. تاریخنگاری در ایران. ترجمه و تألیف یعقوب آژند. تهران: نشر گستره.
- ---. 1395. تاریخ دودمانی و سیاسی ایلخانان. تاریخ ایران کمبریج. ج. 5. از آمدن سلجوقیان تا فروپاشی دولت ایلخانان. گردآوری جان بویل. ترجمۀ حسن انوشه. تهران: انتشارات امیرکبیر.
- بیانی، شیرین. 1388. زن در ایران عصر مغول. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
- پاپلی یزدی، لیلا و آرمان مسعودی. 1394. باستانشناسی و جهان چیزهای عصر حاضر. مادیتهای معاصر. به کوشش لیلا پاپلی یزدی. تهران: نشر حکمت کلمه.
- پلیو، پل. 1382. تاریخ سری مغول. ترجمۀ شیرین بیانی. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
- پوراحمد، احمد، و سیروس موسوی. 1389. «ماهیت اجتماعی شهر اسلامی.» فصلنامه علمی مطالعات شهر ایرانی اسلامی. ش. 2: 1- 12.
- جوینی، علاءالدین عطاملک. 1389. تاریخ جهانگشای جوینی. 3 ج. به تصحیح محمدبن عبدالوهاب قزوینی. تهران: انتشارت فردوس.
- حیدری باباکمال، یدالله، نصیر اسکندری، طاهره شکری، و مرتضی بهرامی نهادفر. 1391. «بررسی و مطالعه جایگاه زنان و خاتونها در عصر مغول با استناد به شواهد تاریخی و دادههای باستانشناسی.» فصلنامه علمی زن در فرهنگ و هنر. 4 (4): 39- 58.
- دژم خوی، مریم. 1388. «جایگاه متن در باستان شناسی دوران تاریخی.» دوفصلنامه باستان پژوهشی. ش. 18: 164 – 171.
- رجبزاده، هاشم. 1355. آیین کشورداری در عهد وزارت رشیدالدین فضل الله همدانی. تهران: انتشارات توس.
- روحانی، مسعود، و محمد علیپور. 1394. «سیمای زنان در تاریخ جهانگشای جوینی.» دوفصلنامه علمی زبان و ادبیات فارسی. ش. 232: 83 – 108.
- ططری، علی. 1385. «تاریخنگاری دوره مغول (معرفی و بررسی منابع).» فصلنامۀ پیام بهارستان. ش. 60: 2 – 11.
- فرخی، یزدان. 1393. «پژوهشی درباره زنان ارموک در تشکیلات اردوی مغولها (بازخوانی متون فارسی).» دوفصلنامه علمی تحقیقات تاریخ اجتماعی. 4 (1): 87-107.
- فضلالله همدانی، رشیدالدین. 1358. جامع التواریخ. تاریخ مبارک غازانی. به سعی کاریل یان. هرتفورد. انگلستان.
- کدی، نیکی آر. 1395. زنان در خاورمیانه گذشته تا کنون. ترجمۀ هما مداح. تهران: نشر شیرازه.
- کلبادینژاد، مریم، و آرمان مسعودی. 1398. «تحلیل بازنمایی فضاهای جنسیتی در نگارگری دوره ایلخانی بررسی فضاهای جنسیتی شده بر اساس نگارههای جامعالتواریخ و شاهنامه بزرگ ایلخانی.» فصلنامه علمی هنرهای زیبا. هنرهای تجسمی. 24 (2): 57- 68.
- لوفور، هانری. 1395. بقای سرمایهداری. بازتولید روابط تولید. ترجمۀ آیدین ترکمه. تهران: نشر تیسا.
- لین، جرج. 1390. ایران در اوایل عهد ایلخانان، رنسانس ایرانی. ترجمۀ سیدابوالفضل رضوی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
- معدنکن، معصومه. 1375. به یاسا رسیدگان در عصر ایلخانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
- ملویل، چارلز. 1393. «تاریخنگاری در دوره مغول.» ترجمۀ خسرو حواجه نوری. فصلنامۀ پیام بهارستان. ش. 24: 207-216.
- مورگان، دیوید. 1385. «تکامل دو روایت تاریخنگاری آسیایی.» ترجمۀ سید محمود هاشمی. فصلنامه تاریخ. ش. 2: 149- 166.
- ---. 1390. مغولها. ترجمۀ عباس مخبر. تهران: نشر مرکز.
- Beebe, Kathryne, Angela Davis, and Kathryn Gleadle. 2012. "Introduction: Space, Place and Gendered Identities: Feminist history and the spatial Turn." Womens History Review, 21 (4): 521- 532.
- Elden, S. 2004. Understanding Lefebvre (Theory and the Possible). New York: Continuum.
- Ingold, Tim. 2007. Lines A Brief History. New York: Routledge Pub.
- Lefevbor, Henry. 1991. The Production of Space. Oxford: Blackwall.
- Nicola, Bruno de. 2018. Women in Mongol Iran: The Khatuns, 1206- 1335. Edinburgh University Press.
- Spain, Daphne. 1992. Gendered Spaces. University of North Carolina Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 664 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 707 |
||