مطالعه تطبیقی مکانیزم، فرم و تزیینات قفلهای چالشتر دورۀ معاصر و قفلهای اصفهان دورۀ صفویه | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 5، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 4، شهریور 1399، صفحه 81-94 اصل مقاله (3.57 M) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/3.1.81 | ||
| نویسندگان | ||
| آناهیتا بنی طالبی دهکردی* 1؛ شهریار شکرپور2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد هنرهای اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز. | ||
| 2استادیار، دانشکدۀ هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز. | ||
| چکیده | ||
| قفل، از جمله اسبابی است که ایمنی زندگی آدمی را مهیا میسازد. قفلسازان ایرانی علاوه بر ساخت قفل و رفع نیاز کاربردی، برای وجه هنری و تزیینی آن نیز ارزش قایل شدند. قفلهای فلزی چالشتر و اصفهان از جمله قفلهای دستساز ایرانی هستند که دارای ویژگیها و ظرفیتهای بصری، مکانیزم، فرم و نقوش خاص هستند که قابل توجه و حائز اهمیت بهشمار میآیند. موقعیت جغرافیایی اصفهان و چالشتر و فاصلۀ نزدیک آنها نسبت به یکدیگر، این مسأله را که قفلسازان این دو منطقه تعاملاتی داشته و از یکدیگر تأثیر پذیرفتهاند را محتمل ساخته است. لذا هدف تحقیق آن است که مشخص شود قفلهای چالشتر دورۀ معاصر و اصفهان دورۀ صفویه دارای چه ویژگیهای قابل تطبیقی هستند؟ اشتراکات و افتراقات آنها در چه مواردی است و چه تأثیری بر یکدیگر داشتهاند؟ با عنایت به عناصر بصری و اصیل این قفلها و با ذکر اشتراکات و افتراقات آنها میتوان به از یاد نرفتن این هنر ارزشمند کمک کرد. پژوهش پیشرو با رویکردی تطبیقی و بر مبنای روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است و جمعآوری اطلاعات آن به شیوۀ کتابخانهای و میدانی صورت پذیرفته است. نتایج پژوهش نشان میدهد که این دو گروه قفل دستساز، در مواردی چون استفاده از عناصر تزیینی خط و نقوش اسلیمی و ختایی اشتراک دارند. این تولیدات، فرم ظاهری یکسانی دارند اما در مکانیزم داخلی و استفاده از تکنیکهای اجرای تزیینات با یکدیگر متفاوتاند. همچنین سبقۀ کهنتر اصفهان در حرفۀ قفلسازی نشانگر تأثیرپذیری قفلسازان چالشتر از قفلهای اصفهان است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قفلسازی؛ قفل چالشتر؛ قفل اصفهان؛ دورۀ معاصر؛ دورۀ صفویه | ||
| مراجع | ||
|
- اربابی، سمیه. 1392. «بررسی فرم ساخت قفلهای سنتی در مناطق ایران.» فصلنامه علمی پژوهش هنر. ش.۴: ۱۵-۲۰.
- اصغرزاده آزاد، سمیه. 1397. «طراحی و ساخت زیورآلات با رویکرد به فرم و نقوش قفلهای محفوظ در موزه آذربایجان تبریز.» پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
- امیری، پریناز. ۱۳۹5. «گذشته و حال قفلسازی چالشتر.» همایش بینالمللی هنر و صناعات در فرهنگ و تمدن ایرانی با تاکید بر هنرهای رو به فراموشی، اصفهان.
- آهنجیده، اسفندیار. ۱۳۷۸. چهارمحال و بختیاری و تمدن دیرینه آن. تهران: انتشارات مشعل.
- بنیطالبی، آناهیتا. 1393. مصاحبهای منتشرنشده با یدالله نیکزاد، قلعه چالشتر. تاریخ مصاحبه: ۲۸/۵/۱۳۹۶.
- تناولی، پرویز. ۱۳85. طلسم گرافیک سنتی ایران. تهران: بن گاه.
----. ۱۳۸۶. قفلهای ایران. تهران: بن گاه.
- دهخدا، علی اکبر. ۱۳۷۷. لغت نامه دهخدا، ج. 11. تهران: دانشگاه تهران.
- عسگری خانقاه، اصغر، و سیمین ریاحی دهکردی. 1389. «قفل و کلید در فرهنگ مردم ایران؛ با تاکید بر منطقه چالشتر.» فصلنامه فرهنگ مردم ایران. ش. (22 و 23): 67-88.
- عمید، حسن. ۱۳۸۹. فرهنگ فارسی عمید، تهران: راه رشد.
-کبیری، فرانک. ۱۳۷۹. قفلسازی سنتی در چالشتر، پایاننامه کارشناسی. دانشگاه کاشان.
- معین، محمد. ۱۳۷۱. فرهنگ فارسی معین. تهران: سرایش.
- نیّر، کرامتالله. 1393. مجموعهای از قفل و کلید ایرانی و خارجی و سیر تحول آنها. تهران: دانشگاه تهران.
- نیکزاد، یدالله. ۱۳۵۷. شناخت سرزمین چهارمحال. اصفهان: اداره کل فرهنگ و هنر اصفهان.
- یاوری، حسین. ۱۳۸۷. فلزکاری. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی و آموزش عالی سوره.
- وولف، هانس ای. 1372. صنایع دستی کهن ایران. ترجمۀ سیروس ابراهیم زاده. تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
- https://www.esam.ir
- https://www.gramho.com
- http://www.iqna.ir
- http://www.tasnimnews.com
- http://www.toptourism.ir | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 655 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 798 |
||