مطالعۀ تطبیقی پوشش خسرو و شیرین در متن منظوم نظامی گنجوی و نگارههای آن | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 3، دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 3، اسفند 1397، صفحه 35-55 اصل مقاله (4.57 M) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/2.1.35 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه چاوشی نجف آبادی* 1؛ سید علی مجابی2؛ مهدی صادقی3 | ||
| 1کارشناس ارشد طراحی پارچه و لباس، دانشگاه علم و هنر، دانشکده هنر و معماری (نویسندۀ مسئول). | ||
| 2استادیار گروه هنر، دانشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران. | ||
| 3مدرس، دانشگاه یزد. | ||
| چکیده | ||
| در هر فرهنگ و تمدنی، یک هنر بنیادین وجود دارد که سایر هنرها بر اساس آن ایجاد میشوند. در ایران، شعر، نقش هنر بنیادین را در ایجاد سایر هنرها ایفا میکند. از میان هنرهای مختلف، نگارگری، ارتباط فراوانی با شعر دارد و در بین آثار نگارگری، نقش داستانهای عاشقانه قابل توجه است و حکایت خسرو و شیرین یکی از مشهورترینِ این داستانها بوده و توسط حکیم نظامی گنجوی گردآوری شده است. اشعار در منظومۀ خسرو و شیرین رمزگونه هستند؛ بنابراین نیاز است که به تفسیر دقیق آنها پرداخته شود. در این مقاله سعی بر آن بوده است که توصیفات مرتبط با پوشش شخصیتهای اصلی داستان خسرو و شیرین از منظومه استخراج و به مقایسۀ آن با پوشش موجود در نگارگریهای مرتبط بپردازد؛ در نهایت، با بهرهگیری از یافتههای پژوهش به پاسخ این سوال دست یابد که اثرپذیری نگارگری از شعر چگونه است؟ روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش، اسنادی و کتابخانهای بوده و جهت تدوین و تنظیم آن از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. بیان چگونگی جنسیت پارچهها شامل پرند، پرنیان، دیبا، خز، خارا، حریر، قَصَب و زر از گزینههای مورد توجه در منظومه برای توصیف پوشش خسرو و شیرین است. زرد، قرمز، سیاه، ارغوانی و آسمانگون، برای رنگ انتخاب شده و برای طرح، از کلاه، قبا، کمربند، سَلَب، شقایق، سرآغوش، طراز، مِعجَر، مقنعه، حمایل، برقع، نقاب و همچنین برای زیور از انگشتر، گوشواره، خلخال، گردنبند، نقشدست، عنبرینه، دستبند، فرقبند و گیسوبند نام برده است. با بررسی 14 نگاره از سبکهای طلایی نگارگری ایران، مشخص شد که تأثیرپذیری نگارگر از منظومه، بیشتر در رنگ پوشش خسرو و شیرین است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظامی گنجوی؛ خسرو و شیرین؛ نگارگری ایرانی؛ پوشش | ||
| مراجع | ||
|
منابع --آژند، یعقوب. 1384 . مکتب نگارگری تبریز، قزوین، مشهد. تهران: فرهنگستان هنر. --___. 1387 . مکتب نگارگری هرات. تهران: فرهنگستان هنر. --پوپ، آرتور اپهام، و فیلیپس اکرمن. 7831 . سیری در هنر ایران از دوران پیش از تاریخ تا امروز. ج. 9. ترجمۀ نجف دریابندری. ویرایش سیروس پرهام. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. --ثروتیان، بهروز. 1382 . نظامی گنجه ای. تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی. --___. 1383 . خسرو و شیرین. تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی. --دُزی، را ین ه ارت پ یت ر آن . 1345 . فرهنگ البسه مسلمانان. ترجمۀ حسینعلی هروی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. --دهخدا، علی اکبر. 1377 . لغت نامه دهخدا. چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. --روح فر، زهره. 1380 . نگاهی بر پارچه بافی دوران اسلامی. تهران: نشر پژوهشگاه و سمت. --سودآور، ابولعلاء. 1380 . هنر دربارهای ایران، ترجمۀ ناهید محمد شمیرانی. تهران: نشر کارنگ. --طغیانی ، اسحق، و زینب چوقادی. « .1388 الگوی پوشش در داستان خسرو و شیرین نظامی. » دوفصلنامۀ علمی پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ش. 65 : 129 - 149 . --آدامووا، عادل. 1386 . نگاره های ایرانی گنجینه ارمیتاژ، ترجمۀ زهره فیضی. تهران: فرهنگستان هنر. --عفیفی، رحیم. 1372 . فرهنگنامه شعری، ج. ) 1 و 2(. تهران: انتشارات سروش. --عمید، حسن. 1389 . فرهنگ فارسی عمید. ویراستاری عزیزالله علیزاده. تهران: راه رشد. --کنبای، شیلا. 1381 . نگارگری ایرانی. ترجمۀ مهناز شایسته فر. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. --___. 1387 . عصر طلائی هنر ایران. ترجمۀ حسن افشار. تهران: نشر مرکز. --___. 1389 . رضا عباسی اصلاح گر سرکش. ترجمۀ یعقوب آژند. چاپ دوم. تهران: فرهنگستان هنر با همکاری متن. --کِوُرکیان، ا.م، و ژ.پ سیکر. 1377 . با غهای خیال. ترجمۀ پرویز مرزبان. تهران: فروزان روز. پایین پوش پای پوش زیور سال دوم، شماره 1، پاییز و زمستان 97 55 --گری، بازل. 1384 . نقاشی ایران. ترجمۀ عربعلی شروه. تهران: نشر دنیای نو. --معین، محمد. 1386 . فرهنگ فارسی، گردآوری عزیزالله علیزاده. چاپ چهارم. تهران: ادنا. --نظامی، الیاس بن یوسف. 1376 . خسرو و شیرین حکیم نظامی گنجه ای. تصحیح حسن وحید دستگردی. به کوشش سعید حمیدیان. تهران: قطره. --___. 1379 . آوای عشق. تلخیص و شرح از منوچهر عدنانی. تهران: ثالث با همکاری بینش پویش. --___. 1386 . کلیات نظامی گنجوی، ج. 1. تصحیح حسن وحید دستگردی. تهران: زوار. --نظرلی، مائیس. 1390 . جهان دوگانه مینیاتور ایرانی. ترجمۀ عباس علی عزتی. تهران: موسسۀ متن. --Barry, Michael. 1996. Colour And Symbolism In Islamic Architecture: Eight Centuries Of The Tile- Maker's Art. London : Thames and Hudson. _ www.peopleofar.com | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,109 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,275 |
||