مقایسهای میان خرمهره در ایران و آثار مشابه آن در مصر باستان | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 4، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، شهریور 1397، صفحه 65-80 اصل مقاله (6.47 M) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/1.2.65 | ||
| نویسندگان | ||
| انسیه سادات موسوی ویایه* 1؛ عباس اکبری2 | ||
| 1کارشناس ارشد هنر اسلامی، دانشکدۀ معماری و هنر دانشگاه کاشان (نویسندۀ مسئول). | ||
| 2استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان. | ||
| چکیده | ||
| اهمیت رنگ فیروزهای در ایدئولوژیهای باستانی، صنعتگران را به ساخت اشیائی با این رنگ ترغیب میکرد. سنگ فیروزه از دوران باستان توجه ایرانیان و مصریان را به خود جلب کرد و رنگ فیروزهای مفهومی نمادین یافت. بررسی تعدادی از آثار بدلچینی فیروزهای رنگ متعلق به مصر باستان، شباهت چشمگیر میان شیوۀ تولید آنها و خرمهرههای ایرانی را نشان میدهد. در طول دهههای اخیر و در پی اکتشافات باستانشناسان، خرمهرۀ ایران و آثار مشابه آن در مصر باستان بیشتر از گذشته مورد توجه محققان قرار گرفتهاند، اما تاکنون مقایسهای میان این تولیدات صورت نگرفته است. در پژوهش حاضر که بهشیوۀ تاریخی تطبیقی و با بهرهگیری از روش کتابخانهای و میدانی انجام گرفته است، زمینههایی چون زمان پیدایش، شیوههای تولید و جایگاه آثار مذکور در فرهنگهای ایرانی و مصری بررسی شدهاند. مقایسۀ تطبیقی این تولیدات نشان میدهد که پیدایش آنها در هر دو تمدن سابقهای طولانی دارد، اما شواهدی قاطع از تأثیر ایران بر مصر یا برعکس، در ساخت این آثار به دست نیامده است. در تولیدات هر دو کشور، مهرههای زینتی، تعویذها، طلسمها، ظروف، پیکرهها، نظرقربانیها و کاشیهای دیواری مشاهده میشود، اما مهرهای استوانهای تنها از ایران و زیورآلات کوچک مثل انگشترها تنها از مصر به دست آمدهاند. این تولیدات که به تقلید از سنگ فیروزه ساخته میشدند، در ایران با تیشتر و در مصر باستان با الهۀ هاثور مرتبط بودند. عنصر اصلی سیلیس و استفاده از ترکیبات قلیایی برای ساخت لعاب، نقطۀ اشتراک این آثار است و در ترکیبات لعاب و شیوۀ لعابکاری آنها تشابهاتی دیده میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خرمهره؛ آبی مصری؛ ایران؛ مصر باستان؛ فیروزهای | ||
| مراجع | ||
|
بحران یپور، علی. « .1388 اصناف و صنایع در بازار شیراز در سد ههای هفتم و هشتم هجری ». تاریخ ایران ) 62 (: 1 26 . جوهری نیشابوری، محمد بن ابی البرکات. 1383 . جواهرنامۀ نظامی. به کوشش ایرج افشار با همکاری محمدرسول دریاگشت. تهران: میراث مکتوب. حسینی، سید حبیب، هادی بهنود، و غلامحسین براتعلی. 1387 . دائرةالمعارف عمومی رشته های صنایع دستی ایران ) 1(. تهران: ناشر مؤلف. دشتکی، منصور ب ن محمد. ۱۳۸۶. گوهرنامه: دربارۀ احجار کریمه و دیگر مواد معدنی. ب هاهتمام منوچهر ستوده. تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب. رویانی، وحید. « .1389 پیشینۀ اساطیری فیروزه در ادبیات فارسی ». فصلنامۀ علم یپژوهشی تاریخ ادبیات ) 64 (: 117 132 . ریاضی، محمدرضا. 1375 . فرهنگ مصور اصطلاحات هنر ایران. تهران: مع او نت پژو هش ی دا نش گ ا ه ا لزه را) س(. سید صدر، سید ابوالقاسم. 1386 . دائرةالمعارف هنرهای صنایع دستی و حرف مربوط به آن. تهران: سیمای دانش. علاءالدینی، احمدرضا، و آناهیتا مقبلی. « .1392 فناوری بومی تولید خرمهره و فناور یهای غیربومی مشابه ». فصلنامۀ پژوهش هنر ) 3(: 85 90 . علیون، صمد، و علی صدرائی. 1389 . مجموعه مقالات کاو شهای پروژۀ حسنلو. گردآوری و ترجمه. جلد اول. تهران: انتشارات گنجینه هنر. . 1389 . مجموعه مقالات شهر تاریخی حسنلو. گردآوری و ترجمه. جلد دوم. تهران: انتشارات گنجینه هنر. فراحمدی، نوشین. 1391 . فیروزه. تهران: پازینه. قجریان، امید. « .1388 خرمهره: فناوری ساخت ». فصلنامۀ پل فیروزه. س ۶ ) 18 (: 125 130 . کاشانی، ابوالقاسم عبدالله. 1345 . عرایس الجواهر و نفایس الاطایب. ب هکوشش ایرج افشار. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی. کامبخش فرد، سی فالله. 1379 . سفال و سفالگری در ایران از ابتدای نوسنگی تا دوران معاصر. تهران: ققنوس. گلاک، جی، و سومی هیراموتو گلاک. 1355 . سیری در صنایع دستی ایران. تهران: بانک ملی ایران. مصباح ینیا، عل یمحمد، مجید رشیدی هویه، و مهدی شفیعی آفارانی. « .1392 تولید سیستماتیک گونه ای سرامیک با لعاب پودری: بررسی ریزساختاری و اپتیکی ». مجموعه مقالات نهمین کنگرۀ سرامیک ایران. ملک شهمیرزادی، صادق. 1375 . مبانی باستان شناسی ایران بین النهرین مصر. چ ۲. تهران: انتشارات مارلیک. میرشفیعی، سید محمد، و زهرا امانی. « .1395 بررسی تطبیقی روند تولید سرامیک فیروز های معاصر ایران در مناطق بومی تبریز ». شهرضا و قم. نخستین همایش بی نالمللی هنر و صناعات در فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی با تأکید بر هنرهای رو به فراموشی. اصفهان: ارائه پوستری. میرهادی، بهزاد. « .1377 راز تکنیک لعاب دهی خرمهره در ایران باستان ». نشریۀ شیشه ) 19 (: 45 46 . نوروز یطلب، حمیدرضا. « .1386 خرمهره؛ مظهر رنگ جادویی ». نشریۀ پژوهشی هنر و مردم ) 7(: 46 49 . واتسون، آلیور. 1382 . سفال زرین فام ایرانی. ترجمۀ شکوه ذاکری. تهران: انتشارات سروش. وولف، هانس ای. 1372 . صنایع دستی کهن ایران. ترجمۀ دکتر سیروس ابراهیم زاده. تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی. یاوری، حسین، ابوالقاسم سعادتمند، و نازیلا عبدی. 1393 . خرمهره؛ تجلی درخشان فیروزه ای در هنر ایرانی. تهران: سایه بان هنر. یدقار، علی. « .1385 خرمهره؛ مروارید فیروزه ا یرنگ باستانی ایران ». مجموعه مقالات کنگره بی نالمللی هنرهای اسلامی و صنایع دستی. گردآورنده دفتر سازما نهای بی نالمللی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی. تهران: انتشارات بی نالمللی الهدی، 391 395 . Andrews, Carol. 1996. Ancient Egyptian Jewellery, London: British Museum Press. سال اول، شماره 2، بهار و تابستان 97 80 Chapple, James. 1991. The potter’s complete book of clay and glazes. Second Edition, Watson-Guptill Publications: Original from the University of Michigan. Muller, Hans Wolfgang, and Eberhard Thiem. 1999. The Royal Gold of Ancient Egypt, L.B. Tauris. Nicholson, Paul T., and Ian Shaw. 2006. Ancient Egyptian Materials and Technology, Fourth printing, Cambridge university press. Reeves, Carl Nicholas. 2000. Ancient Egypt The Great Discoveris, Thames and Hudson. Robins, Gay. 2000, The Art Of Ancient Egypt, London: British Museum press. Vassilika, Eleni. 1995. Egyptian Art. New York: Press Syndicate of The University of Cambridge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 827 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,104 |
||
