مطالعه ی طرح و الگوی پارچههای زربفت دوره صفوی (مطالعه موردی: طراحی نقش انسان) | ||
| هنرهای صناعی ایران | ||
| مقاله 2، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، شهریور 1397، صفحه 25-52 اصل مقاله (6.18 M) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/1.2.25 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین ابراهیمی ناغانی* 1؛ ناهید جعفری دهکردی2 | ||
| 1استادیار دانشگاه شهرکرد (نویسندۀ مسئول). | ||
| 2دانشجوی دکترای پژوهش هنر دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده پژوهشهای عالی و کارآفرینی. | ||
| چکیده | ||
| پارچۀ زربفت منسوجی است که تارش از جنس ابریشم و در پود آن طلا یا سیم به کار رفته است. بافت این منسوج از دورۀ هخامنشی شروع و با افزودن نقوش متنوع همراه با تکامل ذهنی و دستگاهی در دورۀ ساسانی کامل شد. این دستبافته در دورۀ تیموری با جلوههای تزیینی در معرض توجه قرار گرفت. در ادامه، متأثر از جلوههای روایی و تصویرگرایانۀ نگارگری ایرانی، با حاکمیت نقش انسان، سبک خاصی ظهور یافت که در دورۀ صفوی به اوج کمال خود رسید. این تحقیق میکوشد با شیوۀ توصیفی تحلیلی و نیز تطبیق نمونههای فاخر، الگو و نقشۀ نمونههایی را که شکل انسان در آنها به کمال فنی و طراحی رسیده است، در ابعاد مختلف مورد مطالعه قرار دهد. یافتههای این تحقیق نشان میدهد پارچههای زربفت ایرانی با توجه به طراحی نقوش انسانی که عمدتا به دو صورت قابی و بدون قاب، با روش الگوبرداری کلی، ساده و انعکاسی همراه با تزیینات گیاهی و حیوانی با موضوعات مختلف، روی پارچه نمود یافته، متمایز و شاخص شده است. به نظر میرسد با شناخت دقیق ابعاد خاصی همچون «آنالیز خطی طرحهای انسانی» و «تزیینات مکمل» میتوان زربفت دورۀ صفوی را «الگوی دلالتگر» چربش وجه هنری و «زیباییشناسی تزیین» در دستبافتههای ایرانی نسبت به وجه کاربردی آن قلمداد کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پارچۀ زربفت؛ پارچههای زربفت صفوی؛ الگو؛ طراحی؛ نقش انسان | ||
| مراجع | ||
|
آژند، یعقوب. 1393 . مکتب نگارگری اصفهان. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وابسته به اوقاف و امور خیریه، مؤسسۀ متن فرهنگستان هنر. آکرمن، فیلیس. 1363 . نساجی سنتی در ایران قرن 15 و اوایل 16 . ترجمۀ فروهر نورماه و زریندخت صابرشیخ، تهران: صنایع دستی. الوند، احمد. 1342 . صنعت نساجی ایران از دیرباز تا امروز. تهران: انتشارات دانشکده صنعتی )پلی تکنیک تهران(. ایرانشهر. 1343 . کمیسیون ملی یونسکو، شمارۀ 22 . بنایی، امین و همکاران. 1390 . صفویان. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: انتشارات مولی. بهشت یپور مهدی. 1343 . تاریخچۀ صنعت نساجی ایران از دورۀ افسان های تا پایان دورۀ صفویه. تهران: انتشارات اکونومیست. بیکر، پاتریشیا. 1385 . منسوجات اسلامی. ترجمۀ مهناز شایست هفر. تهران: انتشارات مؤسسۀ مطالعات هنر اسلامی. پوپ، آرتور اپهام، و فیلیس آکرمن. 1380 . شاهکارهای هنر ایران. اقتباس و نگارش دکتر پرویز ناتل خانلری. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. پور پیرار، ناصر، و س. ماسلنیتسا. 1374 . هنر ایران گزیدهای از مجموعه موز ههای شرق. تهران: نشر کارنگ. حصوری، علی. 1381 . مبانی طراحی سنتی. تهران: نشر چشمه. حلیمی، محمدحسین. 1381 . اصول مبانی هنرهای تجسمی، تهران: انتشارات احیاء کتاب. داندیس، دنیس. ای. 1394 . مبادی سواد بصری. ترجمۀ محمد حامد مسیح تهرانی. تهران: انتشارات سروش دانش. دهخدا، عل یاکبر. 1377 . لغتنامه دهخدا. تهران: انتشارات روزنه. دیماند، موریس اسون. ) 1365 (. راهنمای صنایع اسلامی. ترجمۀ عبدالله فریار. ]تهران؟[: انتشارات علمی فرهنگی. روحفر، زهره. 1392 . نگاهی بر پارچ هبافی دورۀ اسلامی. تهران: انتشارات سمت. سیوری راجر. 1374 . ایران عصر صفوی. ترجمۀ کامبیز عزیزی. تهران: نشر مرکز. شاردن، ژان. 1374 . سفرنامه. ترجمۀ اقبال یغمایی. تهران: انتشارات توس. غیبی، مهرآسا. 1378 . هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی. تهران: انتشارات هیرمند. فریه، دبیلور. 1374 . هنرهای ایران. ترجمۀ پرویز مرزبان. تهران: نشر فرزان. فردوسی، ابوالقاسم. 1382 . شاهنامه )بر اساس چاپ مسکو(. تهران: انتشارات اندیشۀ عالم. فیگوئروا، دن گارسیا. 1363 . سفرنامه دن گارسیا فیگوئروا. ترجمۀ غلامرضا سمیعی. تهران: نشر نو. کنبی، شیلا. 1385 . هنر و معماری صفویه. ترجمۀ مزدا موحد. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر. . 1386 . عصر طلایی هنر ایران. ترجمۀ حسن افشار. تهران: نشر مرکز. کونل، ارنست. 1367 . هنر اسلامی. ترجمۀ هوشنگ طاهری. تهران: انتشارات گستره. طالبپور، فریده. 1396 . تاریخ پارچه و نساجی در ایران. تهران: انتشارات مرکب سفید دانشگاه الزهرا. محمدحسن، زکی. 1388 . هنر ایران در روزگار اسلامی. ترجمۀ محمدابراهیم اقلیدی. تهران: انتشارات اقبال. مصاحب، غلامحسین. 1381 . دایرةالمعارف فارسی. تهران: انتشارات امیرکبیر. مک داول، مک الگروو. 1374 . نساجی در هنرهای ایران. زیر نظر فریه، ترجمۀ پرویز مرزبان. تهران: انتشارات فرزان روز. موزۀ حرم حضرت معصومه)س(. موزۀ دفینۀ تهران. موزۀ ملی ایران. سال اول، شماره 2، بهار و تابستان 97 52 نیکونژاد، محبوبه، و حمید صادقیان. 1387 . طلای بدون زر؛ گذری بر زر یبافی ایران. شهر کرد: انتشارات دانشگاه شهر کرد. Patterns and Weaves: Safavid Lampas and Velvet :Carol Textiles and Society .Bier بازبینی شده از سایت http://www.textileasart.com/woven.htm Nov.2017 www.britishmuseum.org www.Broclyn museum.org www.clevelandart.org lacma.org.www.collection www.collection.cooperhewitt.org http://deliver.odai.yale.edu/c www.davidmus.dk www.dnp.co.jp www.H&H Galary www.gwu.edu www.hermitage museum.org www.home.earthlink.net www.met museum.org www.mfa.org http://palazzoducale.visitmuve.it/wp-content/uploads/2013/01/01-shas-abbas1.jp www.textileasart.com www.vam.ac.uk https://www.harvardartmuseums.org/collections/object/217206?position=2018 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 980 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,820 |
||
