نشانهشناسی و تحلیل فرامتنی برخی از کنایات نهجالبلاغه | ||
| حدیث پژوهی | ||
| مقاله 10، دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 18، اسفند 1396، صفحه 239-256 اصل مقاله (665.95 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/hadith.2018.111182 | ||
| نویسنده | ||
| عباس اقبالی* | ||
| چکیده | ||
| در زبان معیار و کلام روزمره، تعبیراتی بهکار میرود که مدلول کلماتش فراتر از معنای ظاهری آنهاست؛ تعبیراتی که بهسبب فقدان قرینۀ بازدارنده، معنای لازمی آنها اراده میشود و کنایه نام دارند. پی بردن به مفهوم این قبیل تعابیر، مستلزم عرضۀ دال یا نشانههای زبانی آنها، بر مبانی و اصول سیمیولوژیک یا نشانهشناسی و تحلیل فرامتنی آنهاست. ازاینرو در عرصۀ حدیثپژوهی، دربارۀ تعابیری از قبیل «رفقا بالقواریر» در حدیث نبوی و «سدلتُ دونها ثوبا» در خطبۀ امیر مؤمنانR که صبغۀ کنایی دارند، نمیتوان به معنای ظاهر الفاظ آنها بسنده کرد. در این جستار، با روش توصیفی ـ استنتاجی، به بررسی و تحلیل فرامتنی تعابیر کنایی، «لِلّهِ أبُوهُم»، «هَبَلَتهُمُ الهبُولُ» و «ثَکِلَتک أُمُّک» که در متون روایی و خطب نهجالبلاغه پر بسامدند پرداخته میشود. بدین منظور، پیشینه و زمینۀ کاربرد آنها در فرهنگ و ادب جاهلی و صدر اسلام تبیین شده و با ملاحظۀ شخصیت کاربران آنها، معلوم شده که برخلاف آنچه مشهور است، این قبیل تعبیرات، کنایاتی از نوع تعریض هستند و در اکثر موارد، معنای لفظی این عبارات که نفرین باشد مراد نیست بلکه اظهار تعجب، شگفتی و البته گاهی نکوهش، از مفاهیم نهفتۀ این تعبیرات و مراد کاربر آنهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کنایه؛ نفرین؛ فرامتنی؛ ثَکلَتک أمُّک؛ لله أبوهُم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 667 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 527 |
||