سیاست بهمثابۀ فضیلت در اندیشۀ فیض کاشانی | ||
| کاشان شناسی | ||
| مقاله 2، دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 23، اسفند 1398، صفحه 29-56 اصل مقاله (412.14 K) | ||
| نوع مقاله: علمی -ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22052/kashan.2021.110997 | ||
| نویسنده | ||
| محمدحسین جمشیدی* | ||
| دانشگاه تربیت مدرس | ||
| چکیده | ||
| ملا محسن فیض کاشانی (996ـ1077ق) از اندیشمندان بزرگ امامیه در دورۀ دوم حکومت صفویه در ایران است که تحتتأثیر دو نگرش حکمی صدرایی و حدیثی است. او با تکیه بر روایات اهل بیت(ع) و با محوریت فضیلت مطرح در حکمت اسلامی، به ارائۀ اندیشهاش در باب سیاست پرداخته است. بر این مبنا، پرسش اصلی این نوشتار این است که فیض کاشانی سیاست و زندگانی سیاسی را چگونه میبیند؟ یافتههای پژوهش که حاصل متنپژوهی نظریهمحور و دادههای کتابخانهای است، بیانگر این است که دلبستگی حقیقی فیض را مکتب اهل بیت و پیروی از راه و روش آنان یعنی فضیلتگرایی تشکیل میدهد. لذا بر مبنای نگرش حکمی (فلسفۀ سیاسی) فضیلتمحور و شرعی (قرآن و سنت اهل بیت) و با توجه به شرایط زمانۀ خویش، در پی تثبیت قدرت فکری و سیاسی تشیع بهعنوان اسلام حقیقی است. او بر همین مبنا، سیاست را فضیلت و محور هدایت و تربیت انسانها برای رسیدن به سعادت حقیقی میداند. از دید او، سیاست مبتنی بر فضیلت با عقل و شرع موافقت تام دارد و اطاعت آن رواست، ولی چنانچه فضیلتمحور نباشد در تعارض با خرد سلیم و شرع الهی قرار گرفته در نتیجه، اجتناب از آن ضروری است. بر همین اساس، زندگی اجتماعی انسان نیاز به قانون و مجری دارد و این قانون همان شرع الهی است و مجریانش فضیلتگرایان بزرگ یا نمایندگان شرع یعنی پیامبران و اماماناند. بنابراین، حکومت مطلوب فیض حکومت فضیلتمحور است که از طریق تحقق سیاست فاضله عملی میگردد و رهبر در چنین حکومتی پیامبر یا امام منصوص و منصوب الهی است. اما در زمان غیبت امام معصوم، تحقق این نیاز در گام اول و با فراهم شدن شرایط بر عهدۀ عالمان حقیقی و فاضل است و در گام دوم، پادشاهی فاضل یا عادل دینمدار مورد تأیید اوست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فیض کاشانی؛ اندیشۀ سیاسی؛ سیاست؛ فضیلت؛ حکومت فاضله | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 620 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 592 |
||