مطالعات باستانسنجی محراب ضلع غربی شبستان شمالی جامع کاشان | ||
| کاشان شناسی | ||
| مقاله 4، دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 18، شهریور 1396، صفحه 68-87 اصل مقاله (1.57 M) | ||
| نویسندگان | ||
| محسن یونسی* ؛ وحید عسگرپور؛ فرانک بحرالعلومی | ||
| چکیده | ||
| مسجدجامع کاشان از قدیمیترین بناهای ثبتشدۀ دورۀ اسلامی در کاشان است. این مسجد دارای سه محراب گچبری است که یکی در گنبدخانه و دو محراب در شبستان شمالی مسجد قرار دارد. برای تعیین قدمت محراب گچبری اصلی، از آجر بهدستآمده برای سالیابی ترمولومینسانس نمونهبرداری شد و نیز برای شناسایی رنگدانههای بهکاررفته در تزیینات مسجد در دورههای مختلف، از همۀ بقایای رنگ در دو محراب شبستان شمالی و گچِ گچبریها نمونهبرداری شد. برای شناسایی ترکیبات بهکاررفته در رنگها، بررسی نوع ملات و اجزای گچبری از میکروسکوپ نوری پلاریزان (PLM) وپراش پرتو ایکس (XRD) و برای شناسایی عنصری نمونهها از میکروسکوپ الکترونی مجهز به پاشندگی پرتو ایکس (SEM-EDX) استفاده شد. همچنین برای بررسی نوع ملات و اجزای گچبری و بررسی مواد آلی احتمالی بهکاررفته در گچ و رنگدانه، از روش طیفسنجی زیر قرمز (FTIR) استفاده شد. نتایج سالیابی آجر از محراب قدیمی رویی نشان داد که این بخش مربوط به 20 ± 550 سال پیش از این است. نتایج نشان داد که در دورههای مختلف از مواد متفاوتی استفاده شده است؛ برای مثال برای رنگ آبی از لاجورد در تزیینات محراب قدیمی، از مالاکیت برای رنگ سبز، از سرنج برای رنگ قرمز و از سفید سرب برای تهیۀ رنگ خاکستری استفاده شده است. در این بررسی، نوع گچ بهکاررفته، ترکیبات افزوده و چگونگی عملآوری آن نیز بررسی شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجدجامع کاشان؛ رنگدانه؛ سالیابی ترمولومینسانس؛ FTIR؛ SEM-EDX؛ XRD؛ PLM | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 538 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 567 |
||