در جستوجوی مزارع مسکون اربابی دورۀ قاجار در نیاسر | ||
| کاشان شناسی | ||
| مقاله 5، دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 16، شهریور 1395، صفحه 110-131 اصل مقاله (924.2 K) | ||
| نویسنده | ||
| حسین راعی* | ||
| چکیده | ||
| موضوع تحقیق، مزارع مسکون تاریخی است که با مزارع غیرمسکون و کشاورزی، تفاوت اساسی دارد. کاشان (قاسان) در گذشته مزارع و روستاهای متعددی داشته؛ ازجمله نیاسر که نام آن در اسناد تاریخی، جزو یکی از ضیعات قاسان آمده است. این پژوهش توانست 27 باب مزرعۀ مسکون را براساس این اسناد شناسایی کند. مطالعات در سه قالب نگرشسنجی، مطالعات کالبدی و سندپژوهی بر روی مزارع شناساییشده، ادامه یافت و معیارهای ششگانهای نیز برای تدقیق، ملموسسازی و جهتدهی به تحقیق تعیین شد؛ و با اتکا به آنها مزارع مسکون تاریخی اربابی نظیر سورآباد، بالاعباسآباد، بارونق، خنچه، اتابکی، خاتون و لنگان انتخاب شدند. هفت مزرعۀ مطالعهشده در حومه و درون حریم نیاسر واقع شدهاند و دارای شباهتها و تفاوتهایی با یکدیگرند. پاسخ به سؤالاتی همچون زمان ظهور و نضج مزارع و همچنین میزان تأثیرگذاری آنها بر امور مختلف جاری در قرون مختلف، نیازمند تحقیق و پژوهش کاملتری است اما پاسخ به مواردی چون نحوۀ تمیز مزارع مسکون اربابی با سایر مزارع و مجتمع های زیستی نیاسر، در این مقاله مورد چالش قرار گرفته است. نتیجۀ مطالعات پیشرو نشان میدهد که این مزارع قابل تمیز و شناخت هستند و در اقصینقاط کشور براساس نیاز اربابان و رعیتها برای پاسخگویی به مسائل اقتصادی و امنیتی کشور برپا میشدند و شکلگیری و حفاظت و اضمحلال آنها نیز تابعی از مسائل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، امنیتی، زیستمحیطی و اقلیمی بود. همۀ موضوعات اشارهشده مانند سرفصلی کوچک، از یک موضوع پژوهشی بزرگ است که نیازمند مکاشفه و تفسیر بیشتر اسناد تاریخی، حقوقی و قضایی در کنار بررسی میدانی و نگرشسنجی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مزارع مسکون تاریخی؛ اربابی؛ قاجار؛ نیاسر؛ معیار | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 540 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 700 |
||